အင်္ဂါဂြိုလ်ကို လူနေထိုင်နိုင်အောင် ဘယ်လိုပြုပြင်ပြောင်းလဲမလဲ (Terraforming Mars)
အားလုံးပဲ မင်္ဂလာပါရှင်။ ထက်ပါ။ ဒီနေ့ ထက် ပြောပြချင်တဲ့အကြောင်းအရာလေးက တကယ့်ကို စိတ်ဝင်စားဖို့ကောင်းသလို၊ အနာဂတ်အတွက်လည်း အရေးကြီးတဲ့အကြောင်းအရာလေးတစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။ အဲ့ဒါကတော့ အင်္ဂါဂြိုလ်ကို လူနေထိုင်နိုင်အောင် ဘယ်လိုပြုပြင်ပြောင်းလဲမလဲ (Terraforming Mars) ဆိုတဲ့ခေါင်းစဉ်လေးပါ။
ထက်ကလေ ငယ်ငယ်ကတည်းက စာအုပ်တွေဖတ်ရတာ၊ သိပ္ပံဇာတ်လမ်းတွေကြည့်ရတာ အရမ်းဝါသနာပါတယ်။ အထူးသဖြင့် ဂြိုလ်တွေ၊ ကြယ်တွေ၊ အာကာသတွေအကြောင်းဆို ပိုလို့တောင် စိတ်ဝင်စားမိတယ်။ ကမ္ဘာကြီးက တစ်ချိန်ကျရင် လူဦးရေတအားများလာလို့ပဲဖြစ်ဖြစ်၊ သဘာဝဘေးအန္တရာယ်တွေကြောင့်ပဲဖြစ်ဖြစ် လူသားတွေနေထိုင်ဖို့မဖြစ်နိုင်တော့ရင် ဘယ်ဂြိုလ်မှာ သွားနေကြမလဲဆိုတာကို စဉ်းစားမိတယ်။ အဲ့ဒီအခါမှာ အင်္ဂါဂြိုလ်က လူသားတွေအတွက် နောက်ထပ်အိမ်တစ်ခု ဖြစ်လာနိုင်မလားဆိုတဲ့အတွေးက ထက်ခေါင်းထဲမှာ အမြဲရှိနေခဲ့တယ်။
သိပ္ပံပညာရှင်တွေကလည်း အင်္ဂါဂြိုလ်ကို လူသားတွေနေထိုင်နိုင်ဖို့အတွက် ဘယ်လိုပြောင်းလဲမလဲဆိုတာကို နှစ်ပေါင်းများစွာကတည်းက စဉ်းစား၊ သုတေသနတွေလုပ်လာခဲ့ကြတာပေါ့နော်။ ဒီတော့ ဒီနေ့ ထက်က အဲ့ဒီအကြောင်းအရာလေးတွေကို အခုမှ သိပ္ပံပညာ စိတ်ဝင်စားလာတဲ့သူတွေအတွက် နားလည်လွယ်အောင်၊ စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းအောင် ပြောပြပေးသွားမှာဖြစ်ပါတယ်။ ထက်တို့အကြောင်းကိုပြောမယ်ဆိုရင် ဘယ်ကနေစရမလဲဆိုတော့...
အင်္ဂါဂြိုလ်ရဲ့ လက်ရှိအခြေအနေက ဘာတွေလဲ?
ပထမဆုံးအနေနဲ့ အင်္ဂါဂြိုလ်ရဲ့ လက်ရှိအခြေအနေကို နည်းနည်းပြောပြပါရစေ။ ထက်တို့ ကမ္ဘာကြီးနဲ့ယှဉ်ရင် အင်္ဂါဂြိုလ်က လုံးဝကို ကွာခြားပါတယ်။
- လေထု: အင်္ဂါဂြိုလ်ရဲ့လေထုက အရမ်းကို ပါးလွှာပါတယ်။ ကမ္ဘာလေထုရဲ့ ၁% အောက်ပဲ ရှိပါတယ်။ ပြီးတော့ အဲ့ဒီလေထုရဲ့ ၉၅% က ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ် (CO₂) ဓာတ်ငွေ့တွေနဲ့ ဖွဲ့စည်းထားတာဆိုတော့ ထက်တို့လို လူတွေရှူဖို့ အောက်ဆီဂျင် (O₂) လုံးဝမရှိဘူးပေါ့နော်။
- အပူချိန်: အပူချိန်ကလည်း အရမ်းချမ်းပါတယ်။ ပျမ်းမျှအားဖြင့် -၆၃°C လောက်ရှိပြီး၊ ဝင်ရိုးစွန်းဒေသတွေဆို -၁၄၃°C လောက်ထိတောင် ရောက်နိုင်ပါတယ်။ ဒါဆို ဘယ်လိုလုပ် လူတွေနေလို့ရမလဲနော်?
- ရေ: အင်္ဂါဂြိုလ်ရဲ့ဝင်ရိုးစွန်းတွေမှာ ရေခဲတောင်တွေရှိတယ်ဆိုပေမယ့် အရည်ပုံစံနဲ့ရေက မျက်နှာပြင်ပေါ်မှာ မရှိပါဘူး။ ပါးလွှာတဲ့လေထုနဲ့ နိမ့်ကျတဲ့ဖိအားကြောင့် ရေရှိရင်တောင် အရည်အဖြစ် မတည်မြဲနိုင်ဘဲ ရေနွေးငွေ့အဖြစ် တန်းပြီး ပျံထွက်သွားတာမျိုးဖြစ်ပါတယ်။
- မြေပြင်: မြေပြင်ကတော့ သံဓာတ်တွေပါဝင်လို့ အနီရောင်သန်းနေပြီး၊ ဖုန်မှုန့်တွေနဲ့ ကျောက်တုံးကျောက်ခဲတွေပေါများတဲ့ သဲကန္တာရကြီးနဲ့ တူပါတယ်။
- လေထုဖိအား: လေထုဖိအားကလည်း အရမ်းနိမ့်တော့ ကမ္ဘာပေါ်ကလူတွေအနေနဲ့ အကာအကွယ်မပါဘဲ အင်္ဂါဂြိုလ်ပေါ်မှာ ရပ်နေရင်ကို သွေးကြောတွေပေါက်ပြီး သေဆုံးနိုင်ပါတယ်။ ကြောက်စရာကြီးနော်။
- ရောင်ခြည်သင့်မှု: အင်္ဂါဂြိုလ်မှာ ကမ္ဘာလို သံလိုက်စက်ကွင်း (Magnetic Field) ကောင်းကောင်းမရှိတော့ နေကလာတဲ့ အန္တရာယ်ရှိတဲ့ နေရောင်ခြည်တွေ၊ စကြာဝဠာရောင်ခြည်တွေကို ကာကွယ်ပေးနိုင်ခြင်းမရှိပါဘူး။ ဒါတွေက လူသားတွေအတွက် အရမ်းအန္တရာယ်များပါတယ်။
ဒီအခြေအနေတွေအားလုံးကိုကြည့်လိုက်ရင် အင်္ဂါဂြိုလ်က လူနေထိုင်ဖို့ဆိုတာ လုံးဝကို မဖြစ်နိုင်သေးတဲ့ဂြိုလ်တစ်ခုဆိုတာ ရှင်းနေပါတယ်။ ဒါပေမယ့် သိပ္ပံပညာရှင်တွေက အဲ့ဒီအရာတွေကို ပြောင်းလဲနိုင်မယ့် နည်းလမ်းတွေကို စဉ်းစားထားကြတယ်ဆိုတော့ စိတ်လှုပ်ရှားဖို့ကောင်းတာပေါ့နော်။
Terraforming ဆိုတာ ဘာလဲ?
အင်္ဂါဂြိုလ်ကို လူနေထိုင်နိုင်အောင် ပြောင်းလဲတာကို Terraforming လို့ခေါ်ပါတယ်။ "Terra" ဆိုတာ "ကမ္ဘာ" လို့အဓိပ္ပာယ်ရပြီး "forming" ဆိုတာကတော့ "ပုံသွင်းခြင်း" ပေါ့နော်။ ဆိုလိုတာက ဂြိုလ်တစ်ခုကို ထက်တို့နေတဲ့ ကမ္ဘာကြီးနဲ့တူအောင် ပုံဖော်ပြောင်းလဲတာကို ဆိုလိုတာပါ။ ဒါက အရမ်းကြီးမားတဲ့ စီမံကိန်းကြီးတစ်ခုဖြစ်ပြီး ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာမြင့်နိုင်တယ်လို့ ခန့်မှန်းရပါတယ်။
အင်္ဂါဂြိုလ်ကို ဘယ်လို ပြုပြင်ပြောင်းလဲကြမလဲ?
အင်္ဂါဂြိုလ်ကို လူနေထိုင်နိုင်အောင် ပြောင်းလဲဖို့အတွက် အဓိကလုပ်ရမယ့်အရာတွေက သုံးခုရှိပါတယ်။
- အပူချိန် မြှင့်တင်ခြင်း: အင်္ဂါဂြိုလ်ကို ပိုနွေးထွေးလာအောင်လုပ်ရပါမယ်။
- လေထုကို ထူထပ်စေခြင်း: ပါးလွှာတဲ့လေထုကို ထူထပ်လာအောင် လုပ်ရပါမယ်။
- ရေကို ဖန်တီးခြင်း: အင်္ဂါဂြိုလ်ပေါ်မှာ အရည်ပုံစံ ရေတွေဖြစ်ပေါ်လာအောင် လုပ်ရပါမယ်။
ဒီသုံးခုက တစ်ခုနဲ့တစ်ခု ဆက်စပ်နေပါတယ်။ အပူချိန်တိုးလာရင် ရေခဲတွေအရည်ပျော်ပြီး ရေဖြစ်လာမယ်၊ ရေတွေဖြစ်လာရင် လေထုထဲမှာ ရေငွေ့တွေပါလာမယ်၊ အပူချိန်တိုးလာရင် ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ်တွေ ထွက်လာပြီး လေထုထူလာမယ် စသည်ဖြင့်ပေါ့နော်။ ဒါဆို ထက်တို့တစ်ဆင့်ချင်းစီ ဘယ်လိုလုပ်ရမလဲဆိုတာ ဆက်ကြည့်ရအောင်။
အဆင့် ၁: အင်္ဂါဂြိုလ်ကို နွေးထွေးလာအောင် ဘယ်လိုလုပ်မလဲ?
အင်္ဂါဂြိုလ်က အရမ်းချမ်းနေတော့ လူတွေနေဖို့ဆိုတာ လုံးဝမဖြစ်နိုင်သေးပါဘူး။ ဒါကြောင့် ပထမဆုံးအနေနဲ့ အပူချိန်ကို မြှင့်တင်ဖို့လိုပါတယ်။ ဘယ်လိုနည်းလမ်းတွေနဲ့ လုပ်ကြမလဲဆိုတော့...
(က) ဖန်လုံအိမ်ဓာတ်ငွေ့များ ထုတ်လွှတ်ခြင်း (Releasing Greenhouse Gases)
အင်္ဂါဂြိုလ်မှာ ရေခဲပြင်အဖြစ် ရှိနေတဲ့ ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ် (CO₂) တွေအများကြီးရှိပါတယ်။ အဲ့ဒီ CO₂ တွေကို လေထုထဲရောက်အောင်လုပ်လိုက်မယ်ဆိုရင် ဖန်လုံအိမ်အာနိသင် (Greenhouse Effect) ကြောင့် အင်္ဂါဂြိုလ်ရဲ့အပူချိန် မြင့်တက်လာမှာပါ။ ထက်တို့ ကမ္ဘာကြီးမှာဆိုရင် ကမ္ဘာကြီး ပူနွေးလာမှု (Global Warming) က ဆိုးကျိုးပေးပေမယ့် အင်္ဂါဂြိုလ်အတွက်တော့ ဒါက အကျိုးရှိပါတယ်။
ဘယ်လိုလုပ်မလဲ?
- ဝင်ရိုးစွန်းရေခဲပြင်များကို အရည်ပျော်စေခြင်း:
- မှန်ကြီးများ (Orbital Mirrors): အာကာသထဲမှာ နေရောင်ခြည်ကို စုစည်းပြီး အင်္ဂါဂြိုလ်ရဲ့ ဝင်ရိုးစွန်းရေခဲပြင်တွေပေါ်ကို တိုက်ရိုက်ထိုးပေးမယ့် မှန်ကြီးတွေ တည်ဆောက်နိုင်ပါတယ်။ ဒီလိုဆို ရေခဲတွေ အရည်ပျော်ပြီး CO₂ ဓာတ်ငွေ့တွေ လေထုထဲရောက်လာပါလိမ့်မယ်။
- မှန်ပြားပါးလွှာများ (Thin Film Mirrors/Solar Sails): အဲ့ဒီထက်ပိုပြီး ကြီးမားတဲ့ မှန်ပြားပါးလွှာတွေကို အင်္ဂါဂြိုလ်ပတ်လမ်းမှာထားပြီး နေရောင်ခြည်ကို ဝင်ရိုးစွန်းဒေသတွေဆီ ဖြန့်ကျက်ပေးနိုင်ပါတယ်။
- နျူကလီးယားဗုံး ပေါက်ကွဲစေခြင်း (Nuclear Detonations): ဒီနည်းလမ်းကတော့ အငြင်းပွားစရာအကောင်းဆုံးနဲ့ အန္တရာယ်အရှိဆုံးနည်းလမ်းပါ။ ဝင်ရိုးစွန်းရေခဲပြင်တွေအောက်မှာ နျူကလီးယားဗုံးတွေဖောက်ခွဲပြီး အပူချိန်တက်လာအောင် လုပ်တာပါ။ ဒါပေမယ့် ရေဒီယိုသတ္တိကြွမှုတွေနဲ့ အခြားဆိုးကျိုးတွေ အများကြီးရှိနိုင်တာမို့ ဒီနည်းလမ်းကိုတော့ သိပ်ပြီး အသုံးပြုဖို့ အားမပေးကြပါဘူး။
- ဖန်လုံအိမ်ဓာတ်ငွေ့စက်ရုံများ တည်ဆောက်ခြင်း: အင်္ဂါဂြိုလ်ပေါ်မှာ CO₂ ထုတ်လွှတ်ပေးမယ့် စက်ရုံကြီးတွေ တည်ဆောက်ပြီး လေထုထဲကို CO₂ တွေ တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှတ်ပေးတာမျိုး လုပ်နိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဒါက ရေရှည်အတွက် သိပ်အကျိုးမရှိနိုင်ပါဘူး။
- ပတ်လမ်းပြောင်းလဲစေခြင်း (Altering Orbit): အင်္ဂါဂြိုလ်ရဲ့ နေနဲ့အကွာအဝေးကို နည်းနည်းလေး နီးလာအောင်လုပ်နိုင်ရင်လည်း အပူချိန်တက်လာမှာပါ။ ဒါက တကယ့်ကို ကြီးမားတဲ့ စီမံကိန်းကြီးဖြစ်ပါတယ်။ ဥပမာ- ဂြိုလ်သိမ်ဂြိုလ်မွှားကြီးတစ်ခုကို အင်္ဂါဂြိုလ်ဆီ ရွေ့ပြောင်းပြီး ဝင်တိုက်ခိုင်းတာမျိုး၊ ဒါမှမဟုတ် ဂြိုလ်ရဲ့ပတ်လမ်းကို ပြောင်းလဲပေးနိုင်မယ့် တွန်းအားကြီးတွေ အသုံးပြုတာမျိုး လုပ်နိုင်ပါတယ်။ ဒါတွေကတော့ နည်းပညာအရ အရမ်းမြင့်မားပြီး အန္တရာယ်များတဲ့ နည်းလမ်းတွေပါ။
(ခ) အပူကို စုပ်ယူမယ့်အရာများ ဖြန့်ကျက်ခြင်း (Spreading Dark Materials)
အင်္ဂါဂြိုလ်ရဲ့ မျက်နှာပြင်က အနီရောင်ဖုန်တွေနဲ့ဖုံးနေလို့ နေရောင်ခြည်ကို ပြန်ပြီး ရောင်ပြန်ဟပ်တာများပါတယ်။ မျက်နှာပြင်ပေါ်မှာ မှောင်တဲ့အရာဝတ္ထုတွေ (ဥပမာ-မှောင်တဲ့သဲတွေ၊ ဖုန်မှုန့်တွေ၊ ဒါမှမဟုတ် မှောင်တဲ့အပင်မျိုးစိတ်တွေရဲ့ မျိုးစေ့တွေ) ကို ဖြန့်ကျက်လိုက်ရင် နေရောင်ခြည်ကို ပိုမိုစုပ်ယူပြီး အပူချိန်ကို မြှင့်တင်ပေးနိုင်ပါတယ်။
အဆင့် ၂: လေထုကို ထူထပ်စေခြင်း (Thickening the Atmosphere)
အပူချိန်တက်လာလို့ ရေခဲတွေအရည်ပျော်ပြီး CO₂ တွေ လေထုထဲရောက်လာတဲ့အခါ လေထုဖိအား တဖြည်းဖြည်း တက်လာပါလိမ့်မယ်။ ဒါပေမယ့် CO₂ တစ်မျိုးတည်းနဲ့တော့ လူသားတွေရှူရှိုက်ဖို့ လုံလောက်တဲ့ အောက်ဆီဂျင် ပမာဏကို ရရှိမှာမဟုတ်ပါဘူး။ ဒါကြောင့် နောက်ထပ်လုပ်ရမယ့်အဆင့်တွေ ရှိပါသေးတယ်။
(က) ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ်ကို အောက်ဆီဂျင်အဖြစ် ပြောင်းလဲခြင်း (Converting CO₂ to O₂)
လေထုထဲမှာ CO₂ တွေများလာရင် အောက်ဆီဂျင်ဖြစ်အောင် ပြောင်းလဲဖို့လိုပါတယ်။
- အပင်များ စိုက်ပျိုးခြင်း (Introducing Plants/Photosynthesis): ကမ္ဘာပေါ်မှာ အပင်တွေက CO₂ ကို စုပ်ယူပြီး အောက်ဆီဂျင် ထုတ်လွှတ်ပေးသလိုပဲ၊ အင်္ဂါဂြိုလ်မှာလည်း CO₂ ကို အောက်ဆီဂျင်အဖြစ် ပြောင်းလဲပေးနိုင်မယ့် အပင်မျိုးစိတ်တွေကို မိတ်ဆက်ပေးရပါမယ်။ ဒါပေမယ့် အင်္ဂါဂြိုလ်ရဲ့ လက်ရှိပတ်ဝန်းကျင်မှာ အပင်တွေရှင်သန်ဖို့က မလွယ်ပါဘူး။ အပူချိန်နွေးလာပြီး၊ ရေတွေရှိလာမှသာ အပင်တွေ စိုက်ပျိုးဖို့ ဖြစ်နိုင်ပါလိမ့်မယ်။ ပထမဆုံးအနေနဲ့ မည်သည့်အပူချိန်တွင်မဆို ရှင်သန်နိုင်သော သေးငယ်သည့် ဘက်တီးရီးယား (Extremophile Bacteria) မျိုးစိတ်များ သို့မဟုတ် ရေညှိ (Algae) မျိုးစိတ်များကို စတင်မိတ်ဆက်ပြီး လေထုကို ပြောင်းလဲနိုင်ပါတယ်။ ဒီနည်းလမ်းက ရေရှည်အတွက် အထိရောက်ဆုံးဖြစ်ပါတယ်။
- ဓာတုနည်းလမ်းများ (Chemical Processes): လေထုထဲက CO₂ ကို အောက်ဆီဂျင်အဖြစ် ပြောင်းလဲပေးမယ့် ဓာတုစက်ရုံကြီးတွေ တည်ဆောက်ပြီး လုပ်ဆောင်နိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဒါကလည်း အရမ်းကို စွမ်းအင်ကုန်ကျမှုများပြီး ကြီးမားတဲ့စီမံကိန်းဖြစ်ပါတယ်။
(ခ) နိုက်ထရိုဂျင် (Nitrogen) နှင့် အခြားဓာတ်ငွေ့များ ထည့်သွင်းခြင်း
လူသားတွေရှူရှိုက်တဲ့လေမှာ အောက်ဆီဂျင်အပြင် နိုက်ထရိုဂျင်ဓာတ်ငွေ့ (Nitrogen) က အဓိကပါဝင်ပါတယ်။ အင်္ဂါဂြိုလ်ရဲ့လေထုမှာ နိုက်ထရိုဂျင်က ၁.၈၉% ပဲရှိပါတယ်။ ဒါကြောင့် လေထုကို ကမ္ဘာနဲ့တူအောင်လုပ်ဖို့ နိုက်ထရိုဂျင်လို ဓာတ်ငွေ့တွေကိုလည်း ထပ်ဖြည့်ဖို့လိုပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အင်္ဂါဂြိုလ်မှာ နိုက်ထရိုဂျင်ဓာတ်ငွေ့ ဘယ်လောက်ရှိတယ်ဆိုတာတော့ သေချာမသိသေးပါဘူး။ ဂြိုလ်သိမ်ဂြိုလ်မွှားတွေကနေ နိုက်ထရိုဂျင်ကြွယ်ဝတဲ့ ရေခဲတုံးတွေကို ယူလာတာမျိုး လုပ်နိုင်တယ်လို့ ယူဆရပါတယ်။
အဆင့် ၃: ရေကို ဖန်တီးခြင်း (Creating Water)
အင်္ဂါဂြိုလ်မှာ ရေခဲတွေရှိတယ်ဆိုပေမယ့် မျက်နှာပြင်ပေါ်မှာ အရည်ပုံစံနဲ့ ရေမရှိပါဘူး။ အပူချိန်တက်လာပြီး လေထုဖိအားများလာတဲ့အခါမှာ ရေခဲတွေအရည်ပျော်ပြီး မြစ်တွေ၊ အင်းအိုင်တွေ ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။
(က) ရေခဲများ အရည်ပျော်စေခြင်း
ဒါကတော့ အပူချိန်မြှင့်တင်ခြင်းအဆင့်နဲ့ တိုက်ရိုက်ဆက်စပ်ပါတယ်။ အပူချိန်လုံလောက်စွာ မြင့်တက်လာရင် ဝင်ရိုးစွန်းရေခဲပြင်တွေနဲ့ မြေအောက်ရေခဲလွှာတွေ (Permafrost) ကနေ ရေတွေ ထွက်လာပါလိမ့်မယ်။
(ခ) ရေကို ထိန်းသိမ်းခြင်း
လေထုက ထူထပ်လာပြီး ဖိအားလုံလောက်လာပြီဆိုရင် ရေတွေက အရည်အဖြစ် တည်မြဲနေနိုင်ပါလိမ့်မယ်။ ဒါဆို ထက်တို့ မြစ်တွေ၊ အင်းအိုင်တွေနဲ့ သမုဒ္ဒရာတွေတောင် မြင်လာရနိုင်ပါတယ်။
အင်္ဂါဂြိုလ်ကို ပြုပြင်ပြောင်းလဲခြင်းအတွက် စိန်ခေါ်မှုများ (Challenges to Terraforming Mars)
ဒီလောက်ဆို ထက်တို့ အင်္ဂါဂြိုလ်ကို လူနေထိုင်နိုင်အောင် ဘယ်လိုလုပ်ရမလဲဆိုတာ ပုံကြမ်းလေးမြင်လောက်ပြီလို့ ထင်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဒီအရာတွေအားလုံးက တကယ်တမ်း လုပ်ဖို့ဆိုတာ အရမ်းကို ခက်ခဲပြီး စိန်ခေါ်မှုတွေ အများကြီးရှိပါသေးတယ်။
(က) နည်းပညာနှင့် ရန်ပုံငွေ (Technology and Funding)
Terraforming လုပ်ဖို့အတွက် လိုအပ်တဲ့ နည်းပညာတွေက လက်ရှိထက်တို့ရဲ့ နည်းပညာထက် အဆပေါင်းများစွာ ပိုမိုမြင့်မားဖို့လိုပါတယ်။ ပြီးတော့ ဒီစီမံကိန်းကြီးက အရမ်းကို ကုန်ကျစရိတ်များပါတယ်။ ဘီလီယံနဲ့ချီတဲ့ ဒေါ်လာတွေ၊ နှစ်ပေါင်းရာနဲ့ချီတဲ့ အချိန်တွေ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံဖို့လိုပါတယ်။
(ခ) အချိန်ကာလ (Time Scale)
အင်္ဂါဂြိုလ်ကို ကမ္ဘာနဲ့တူအောင်ပြောင်းဖို့ဆိုတာ တစ်ရက်၊ နှစ်ရက်၊ တစ်နှစ်၊ နှစ်နှစ်နဲ့ ပြီးတဲ့ကိစ္စမဟုတ်ပါဘူး။ သိပ္ပံပညာရှင်တွေ ခန့်မှန်းထားတာက ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ၊ တချို့ဆို ထောင်စုနှစ်ပေါင်းများစွာအထိ ကြာမြင့်နိုင်တယ်လို့ဆိုပါတယ်။ ထက်တို့သက်တမ်းမှာတော့ ပြီးတာ မြင်ရဖို့ မလွယ်ဘူးပေါ့နော်။ ဒါပေမယ့် နောက်မျိုးဆက်တွေအတွက်တော့ အရေးကြီးပါတယ်။
(ဂ) အင်္ဂါဂြိုလ်၏ သံလိုက်စက်ကွင်း (Magnetic Field)
ဒါကတော့ အရေးအကြီးဆုံး စိန်ခေါ်မှုတွေထဲက တစ်ခုပါ။ ကမ္ဘာမှာဆိုရင် လေထုကို ကာကွယ်ပေးထားတဲ့ အားကောင်းတဲ့ သံလိုက်စက်ကွင်းရှိပါတယ်။ အင်္ဂါဂြိုလ်မှာတော့ ဒီစက်ကွင်းက အားနည်းပါတယ်။ ဒါကြောင့် နေကလာတဲ့ အန္တရာယ်ရှိတဲ့ ရောင်ခြည်တွေ (Solar Radiation) ကို ကာကွယ်ပေးနိုင်ခြင်းမရှိပါဘူး။ ပြီးတော့ ဒီရောင်ခြည်တွေကြောင့် လေထုကလည်း တဖြည်းဖြည်း ပြင်ပအာကာသထဲကို လွင့်စဉ်ပျောက်ကွယ်သွားနိုင်ပါတယ်။ ဒါဆို ဘယ်လောက်ပဲ လေထုကို ထူထပ်အောင်လုပ်လုပ်၊ အမြဲတမ်း ပြန်လည်ဖြည့်တင်းနေရမှာမျိုး ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။
ဒီစိန်ခေါ်မှုကို ကျော်လွှားဖို့အတွက် အကြံပြုထားတဲ့ နည်းလမ်းတွေကတော့...
- အာကာသဒိုင်း (Space Shield): အင်္ဂါဂြိုလ်နဲ့ နေကြားထဲမှာ ကြီးမားတဲ့ သံလိုက်စက်ကွင်းတစ်ခု ဖန်တီးပြီး နေရောင်ခြည်တွေကို ကာကွယ်ပေးတာမျိုး လုပ်နိုင်ပါတယ်။
- အင်္ဂါဂြိုလ်ရဲ့ Core ကို ပြန်လည်အသက်သွင်းခြင်း: အင်္ဂါဂြိုလ်ရဲ့ အတွင်းပိုင်းအူတိုင် (Core) က အေးခဲနေပြီဖြစ်လို့ သံလိုက်စက်ကွင်းကောင်းကောင်း မရှိတာပါ။ အဲ့ဒီအူတိုင်ကို ပြန်လည်အသက်သွင်းပြီး သံလိုက်စက်ကွင်းပြန်ဖြစ်လာအောင် လုပ်တာမျိုးကတော့ သိပ္ပံဇာတ်လမ်းတွေထဲမှာပဲ ဖြစ်နိုင်ဦးမလားမသိပါဘူး။ ဒါပေမယ့် မဖြစ်နိုင်ဘူးလို့တော့ မပြောနိုင်ပါဘူးနော်။
(ဃ) မြေဆီလွှာ (Soil)
အင်္ဂါဂြိုလ်ရဲ့ မြေဆီလွှာမှာ အပင်တွေရှင်သန်ဖို့အတွက် လိုအပ်တဲ့ သဘာဝဓာတ်မြေဩဇာတွေ နည်းပါးပါတယ်။ ပြီးတော့ Perchlorate လိုမျိုး အဆိပ်အတောက်ဖြစ်စေတဲ့ ဓာတုပစ္စည်းတွေလည်း ပါဝင်နေနိုင်ပါတယ်။ ဒါတွေကိုလည်း သန့်စင်ဖို့လိုပါလိမ့်မယ်။
(င) ဂြိုလ်ဆိုင်ရာ သက်ရှိများ (Martian Life - If any)
နောက်ပြီး တစ်ခုစဉ်းစားရမယ့်အချက်က အင်္ဂါဂြိုလ်ပေါ်မှာ လက်ရှိမှာ မိုက်ခရိုဘိုင်အဖြစ် သက်ရှိလေးတွေ ရှိနေခဲ့ရင် သူတို့ရဲ့ ဂေဟစနစ်ကို ထိခိုက်စေနိုင်ပါတယ်။ ဒါဆိုရင် ထက်တို့က ဒီဂြိုလ်ကို ပြောင်းလဲဖို့ ဆုံးဖြတ်တဲ့အခါမှာ ကျင့်ဝတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပြဿနာတွေလည်း ပေါ်လာနိုင်ပါတယ်။
အဆင့်ဆင့် လုပ်ဆောင်ရမယ့်ပုံစံ (Step-by-Step Terraforming)
ဆိုတော့ ထက်တို့က အင်္ဂါဂြိုလ်ကို ပြောင်းလဲမယ်ဆိုရင် ဘယ်လိုအဆင့်ဆင့်လုပ်ဆောင်သွားမလဲဆိုတာ ပုံကြမ်းလေးကြည့်ရအောင်နော်။
- အစောပိုင်း အခြေချနေထိုင်မှုများ (Initial Settlements): ပထမဆုံးအနေနဲ့ လူသားတွေ အင်္ဂါဂြိုလ်ပေါ်မှာ ရောက်ရှိနေထိုင်နိုင်ဖို့ အခြေခံအဆောက်အအုံတွေ တည်ဆောက်ရပါမယ်။ ဒါကတော့ အခုလက်ရှိ Elon Musk ရဲ့ SpaceX တို့လို ကုမ္ပဏီတွေ ကြိုးစားနေတာမျိုးပေါ့နော်။ လေလုံတဲ့ အခြေချစခန်းတွေ၊ နေထိုင်ရာနေရာတွေ တည်ဆောက်ရပါမယ်။ ပြီးတော့ အပူချိန်ကို အတုအယောင်ဖန်တီးနိုင်တဲ့ ဖန်လုံအိမ် (Greenhouses) တွေဆောက်ပြီး သီးပင်စားပင်တွေ စိုက်ပျိုးဖို့ ကြိုးစားရပါမယ်။
- အပူချိန်မြှင့်တင်ခြင်း (Warming the Planet): နေရောင်ခြည်ကို စုစည်းပေးမယ့် မှန်ကြီးတွေ၊ ဒါမှမဟုတ် မှောင်တဲ့အရာဝတ္ထုတွေ ဖြန့်ကျက်ပြီး အင်္ဂါဂြိုလ်ရဲ့ အပူချိန်ကို စတင်မြှင့်တင်ရပါမယ်။ ဒီအဆင့်မှာ ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာမြင့်နိုင်ပါတယ်။ CO₂ တွေ လေထုထဲရောက်လာပြီး ဖန်လုံအိမ်အာနိသင် စတင်အလုပ်လုပ်ပါလိမ့်မယ်။
- ရေပေါ်ထွက်လာခြင်း (Water Emergence): အပူချိန်လုံလောက်စွာ မြင့်တက်လာတဲ့အခါ ဝင်ရိုးစွန်းရေခဲပြင်တွေ အရည်ပျော်ပြီး မြေမျက်နှာပြင်ပေါ်မှာ ရေတွေ စတင်ပေါ်ထွက်လာပါလိမ့်မယ်။ အဲ့ဒီအချိန်မှာ မြစ်တွေ၊ အင်းအိုင်တွေ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ပါတယ်။
- အပင်မျိုးစိတ်များ မိတ်ဆက်ခြင်း (Introducing Life Forms): ရေတွေပေါ်လာပြီဆိုရင် အပူချိန်နဲ့ လေထုအခြေအနေအနည်းငယ် ကောင်းလာပါပြီ။ အဲ့ဒီအချိန်မှာ ရေညှိလိုမျိုး၊ တခြား ခံနိုင်ရည်ရှိတဲ့ ဘက်တီးရီးယားလေးတွေလိုမျိုး သက်ရှိတွေကို မိတ်ဆက်ပေးပြီး လေထုထဲမှာရှိတဲ့ CO₂ တွေကို O₂ အဖြစ်ပြောင်းလဲပေးဖို့ စတင်လုပ်ဆောင်နိုင်ပါတယ်။
- လေထုကို ထူထပ်စေခြင်းနှင့် အောက်ဆီဂျင် ထုတ်လုပ်ခြင်း (Atmospheric Thickening and Oxygen Production): နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာလာတဲ့အခါ အပင်တွေရဲ့ ဆောင်ရွက်ချက်ကြောင့် လေထုထဲမှာ အောက်ဆီဂျင်ပမာဏ တဖြည်းဖြည်း တိုးလာပါလိမ့်မယ်။ လေထုဖိအားလည်း တဖြည်းဖြည်း တက်လာမှာဖြစ်ပါတယ်။ ဒီအဆင့်ကလည်း ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာမြင့်နိုင်ပါတယ်။
- ဂေဟစနစ် ဖန်တီးခြင်း (Establishing an Ecosystem): လေထုမှာ အောက်ဆီဂျင်ပမာဏ လုံလောက်လာပြီး လေထုဖိအားလည်း သင့်တင့်လာပြီဆိုရင် ကမ္ဘာပေါ်က အပင်မျိုးစိတ်တွေကို အင်္ဂါဂြိုလ်ပေါ်မှာ စတင်စိုက်ပျိုးနိုင်ပါပြီ။ တဖြည်းဖြည်းချင်း ကမ္ဘာနဲ့တူတဲ့ ဂေဟစနစ်တစ်ခုကို ဖန်တီးသွားရပါမယ်။ ဒါဆိုရင် အင်္ဂါဂြိုလ်က လူသားတွေအတွက် သင့်တော်တဲ့ နေထိုင်ရာနေရာတစ်ခုဖြစ်လာပါလိမ့်မယ်။
ဘယ်အချိန်မှာ ဖြစ်လာနိုင်မလဲ?
ဒီမေးခွန်းက ထက်တို့အားလုံး စိတ်ဝင်စားကြတဲ့ မေးခွန်းတစ်ခုပါပဲ။ လက်ရှိနည်းပညာနဲ့ဆိုရင် အင်္ဂါဂြိုလ်ကို လူနေထိုင်နိုင်အောင် ပြောင်းလဲဖို့ဆိုတာက စိတ်ကူးယဉ်ဆန်နေသေးတယ်လို့ ထင်ရပါတယ်။ ဒါပေမယ့် နည်းပညာတွေက အရမ်းကို အရှိန်အဟုန်နဲ့ တိုးတက်နေတာဆိုတော့ တစ်နေ့နေ့တော့ ဖြစ်လာနိုင်ခြေရှိပါတယ်။
သိပ္ပံပညာရှင်တွေကတော့ အနည်းဆုံး ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာကနေ ထောင်စုနှစ်ပေါင်းများစွာအထိ ကြာမြင့်နိုင်တယ် လို့ ခန့်မှန်းထားကြပါတယ်။ ဆိုလိုတာက ထက်တို့ မြေးမြစ်တွေရဲ့ မြေးမြစ်တွေလက်ထက်ကျမှ ဖြစ်လာနိုင်တာမျိုးပေါ့နော်။ ဒါပေမယ့် ပထမဆုံး အခြေခံအဆောက်အအုံတွေတည်ဆောက်ပြီး လူသားတွေသွားရောက်နေထိုင်နိုင်ဖို့ကတော့ ဒီရာစုနှစ်အတွင်းမှာပဲ ဖြစ်လာနိုင်မယ်လို့ မျှော်လင့်ရပါတယ်။
နိဂုံး (Conclusion)
အင်္ဂါဂြိုလ်ကို လူနေထိုင်နိုင်အောင် ပြောင်းလဲခြင်း (Terraforming Mars) ဆိုတာက လူသားတွေရဲ့ အကြီးမားဆုံး အိပ်မက်တွေထဲက တစ်ခုပါ။ ဒါက ရုပ်ရှင်တွေ၊ စာအုပ်တွေထဲကလို လွယ်လွယ်ကူကူ ဖြစ်လာနိုင်မယ့် ကိစ္စတော့မဟုတ်ပါဘူး။ ကြီးမားတဲ့ သိပ္ပံနည်းကျ၊ နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာ၊ စီးပွားရေးပိုင်းဆိုင်ရာ၊ နိုင်ငံရေးပိုင်းဆိုင်ရာနဲ့ ကျင့်ဝတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ စိန်ခေါ်မှုတွေ အများကြီးရှိပါတယ်။
ဒါပေမယ့် အနာဂတ်မှာ ကမ္ဘာကြီးအတွက် ဘေးကင်းလုံခြုံတဲ့ နောက်ထပ်အိမ်တစ်ခု ဖန်တီးထားဖို့ဆိုတာ လူသားမျိုးနွယ်အတွက် အရေးကြီးတဲ့ ကိစ္စတစ်ခုပါပဲ။ အင်္ဂါဂြိုလ်ဟာ ကမ္ဘာနဲ့အနီးဆုံးနဲ့ အသင့်တော်ဆုံးဂြိုလ်တစ်ခုဖြစ်လို့ သိပ္ပံပညာရှင်တွေက အခုလို ကြိုးစားနေကြတာပါ။
ထက်တို့ရဲ့မျိုးဆက်တွေ လက်ထက်မှာတော့ ဒီအိပ်မက်ကြီးရဲ့ အစကို မြင်ခွင့်ရကောင်းရပါလိမ့်မယ်။ ဘယ်လိုပဲဖြစ်ဖြစ် ထက်ကတော့ အင်္ဂါဂြိုလ်မှာ လူတွေနေထိုင်နိုင်မယ့်နေ့ကို အရမ်းမျှော်လင့်နေပါတယ်။ အဲ့ဒီနေ့ရောက်ရင် ထက်လည်း သွားလည်ချင်သေးတယ်လေနော်။
ဒီနေ့ ထက် ပြောပြချင်တဲ့ အကြောင်းအရာလေးကတော့ ဒီလောက်ပါပဲရှင်။ နားလည်လွယ်အောင် ပြောပြပေးနိုင်ခဲ့မယ်လို့ မျှော်လင့်ပါတယ်။ ထက်လိုပဲ ဒီအကြောင်းအရာတွေကို စိတ်ဝင်စားတဲ့သူတွေအတွက် အကျိုးရှိမယ်လို့ ထင်ပါတယ်။ နောက်ထပ် ဘယ်လို သိပ္ပံအကြောင်းအရာတွေ ထက်ပြောပြပေးတာကို နားထောင်ချင်လဲဆိုတာ Comment မှာ ရေးခဲ့ပေးပါဦးနော်။
အားလုံးပဲ ကျေးဇူးတင်ပါတယ်ရှင်။ ထက်ပါ။
Comments
Post a Comment