စစ်ရေးမဟာဗျူဟာ- အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန်၊ အနာဂတ်ရဲ့ ခရီးရှည်
ဟေး... မင်္ဂလာပါရှင်။ ထက် စိတ်ဝင်စားတာကတော့
နိုင်ငံရေး၊ သိပ္ပံ၊ သမိုင်းနဲ့ အမျိုးသမီးအရေးတွေပေါ့နော်။ ဒီနေ့ ထက်
ပြောပြချင်တဲ့ အကြောင်းအရာလေးကတော့ "စစ်ရေးမဟာဗျူဟာ" (Military
Strategy) အကြောင်းပါ။ နည်းနည်းတော့
ခေါင်းထဲရှုပ်သွားနိုင်ပေမယ့် ထက်တတ်နိုင်သမျှ နားလည်အောင်
စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းအောင် ပြောပြပေးမယ်နော်။
စစ်ရေးမဟာဗျူဟာဆိုတာ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းတွေက သူတို့သတ်မှတ်ထားတဲ့
ပန်းတိုင်တွေရောက်ဖို့အတွက် သုံးတဲ့ စနစ်တကျ စီစဉ်ထားတဲ့ အကြံဉာဏ်တွေ၊
အသေးစိတ်အစီအစဉ်တွေပဲ။ အဓိက ရည်ရွယ်ချက်ကတော့ လက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခတွေကို စနစ်တကျ
စီမံခန့်ခွဲပြီး အကောင်အထည်ဖော်ဖို့ပါပဲ။ နိုင်ငံတော်ရဲ့ အကျိုးစီးပွားကို
ကာကွယ်ဖို့အတွက် အရမ်းကို အရေးကြီးတဲ့ ကဏ္ဍတစ်ခုပေါ့။ စစ်ပွဲတွေနဲ့
နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒနယ်ပယ်တွေထဲက အရေးပါတဲ့ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်ပါတယ်။
မဟာဗျူဟာဆိုတာ ဘာလဲ? (Defining the Landscape of Military Strategy)
"မဟာဗျူဟာ" ဆိုတဲ့ စကားလုံးက ဂရိဘာသာစကား strategos ကနေ ဆင်းသက်လာတာပါ။ အစပိုင်းမှာတော့ "စစ်သူကြီးရဲ့ အနုပညာ"
ဒါမှမဟုတ် "တပ်ဖွဲ့တွေ စီမံခန့်ခွဲတဲ့ အနုပညာ" လို့ အဓိပ္ပာယ်ရတယ်။ ၁၈
ရာစုတုန်းကဆိုရင် စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုတွေကိုပဲ အဓိကထားပြီး သုံးခဲ့ကြတာပေါ့။
Western
Strategic Thought မှာ ထင်ရှားတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ် Carl von
Clausewitz (1780–1831) က စစ်ရေးမဟာဗျူဟာကို "စစ်ပွဲရဲ့
ပန်းတိုင်ရောက်ဖို့ တိုက်ပွဲတွေကို အသုံးပြုခြင်း" လို့
အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုခဲ့တယ်။ B. H. Liddell Hart ကတော့ ပိုပြီး
ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် "နိုင်ငံရေးရည်မှန်းချက်တွေ ပြည့်မြောက်ဖို့အတွက်
စစ်ရေးအရင်းအမြစ်တွေကို စီမံခန့်ခွဲပြီး အသုံးပြုတဲ့ အနုပညာ" လို့
ပြောခဲ့တယ်။ ဒီအဓိပ္ပာယ်နှစ်ခုလုံးမှာ နိုင်ငံရေးရည်မှန်းချက်တွေက
စစ်ရေးပန်းတိုင်တွေထက် ပိုအရေးကြီးတယ်ဆိုတာကို အလေးထားပြထားပါတယ်။ NATO
(North Atlantic Treaty Organization) ကလည်း ဒီအမြင်နဲ့
သဘောတူပြီး မဟာဗျူဟာကို "နိုင်ငံတော်ရဲ့ ဒါမှမဟုတ် နိုင်ငံများအဖွဲ့ရဲ့
ရည်မှန်းချက်တွေ ရောက်ဖို့အတွက် စစ်အင်အားကို ဘယ်လို တည်ဆောက်ပြီး
အသုံးပြုမလဲဆိုတာကို ပြသခြင်း" လို့ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားပါတယ်။ ဒါက
စစ်ရေးအရင်းအမြစ်တွေဖြစ်တဲ့ လူအင်အား၊ လက်နက်ပစ္စည်းတွေနဲ့ သတင်းအချက်အလက်တွေကို
အသုံးပြုပြီး အသာစီးရဖို့ ဒါမှမဟုတ် ရန်သူရဲ့ တိုက်ခိုက်လိုစိတ်ကို
လျှော့ချဖို့ဆိုတာပါပဲ။ နောက်ထပ် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်တစ်ခုကတော့
စစ်ရေးမဟာဗျူဟာဆိုတာ
"နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံရဲ့ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ စိတ်ဓာတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ
အင်အားတွေကို ငြိမ်းချမ်းရေးကာလရော၊ စစ်ပွဲကာလမှာရော တည်ဆောက်ပြီး အသုံးပြုတဲ့
အနုပညာနဲ့ သိပ္ပံ"
လို့ ဆိုထားပါတယ်။ ဒါက စစ်ရေးမဟာဗျူဟာဟာ စစ်ရေးမဟုတ်တဲ့ အင်အားစုတွေကိုပါ
ပေါင်းစပ်အသုံးပြုပြီး နိုင်ငံတော်ရဲ့ ရည်မှန်းချက်တွေကို ငြိမ်းချမ်းရေးကာလမှာပါ
အောင်မြင်အောင် လုပ်ဆောင်တာကို ပြသနေပါတယ်။
စစ်ရေးမဟာဗျူဟာ၊ Grand Strategy နဲ့ နည်းဗျူဟာ (Tactics) ကို
ခွဲခြားနားလည်ခြင်း
စစ်ရေးမဟာဗျူဟာရဲ့ ရှုပ်ထွေးမှုတွေကို နားလည်ဖို့အတွက် Grand
Strategy နဲ့ Tactics တွေနဲ့
ဘယ်လိုဆက်စပ်နေလဲဆိုတာကို နားလည်ဖို့ အရေးကြီးပါတယ်။ သူတို့က စစ်ပွဲရဲ့ မတူညီတဲ့
အဆင့်တွေမှာ လည်ပတ်နေကြတာကိုး။
Grand Strategy
(National Strategy) ကတော့ မဟာဗျူဟာဆိုင်ရာ အတွေးအခေါ်တွေရဲ့
အမြင့်ဆုံးအဆင့်မှာ ရှိပါတယ်။ နိုင်ငံတော် ဒါမှမဟုတ် နိုင်ငံများအဖွဲ့အစည်းလို
အကြီးဆုံး အဖွဲ့အစည်းတွေအတွက် အလုံးစုံမူဘောင်တစ်ခုပါပဲ။ ဒါက စစ်ရေးကိစ္စတွေကို
ကျော်လွန်ပြီး နိုင်ငံတော်ရဲ့ အင်အားစုတွေဖြစ်တဲ့ သံတမန်ရေးရာ၊ ဘဏ္ဍာရေး၊
စီးပွားရေးနဲ့ သတင်းအချက်အလက်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်အားလုံးကို ပေါင်းစပ်ထားပါတယ်။
ရေရှည်ရည်မှန်းချက်ကတော့ နိုင်ငံတော်အကျိုးစီးပွားတွေကို ကာကွယ်ပြီး တိုးတက်အောင် လုပ်ဆောင်ဖို့ပါပဲ။
စစ်ပွဲကာလရော၊ ငြိမ်းချမ်းရေးကာလမှာပါ ပါဝင်ပါတယ်။ ဒါက စစ်ရေးဆိုင်ရာ မူဝါဒတွေ၊
တပ်ဖွဲ့ဖွဲ့စည်းပုံတွေ၊ မဟာမိတ်ဖွဲ့ခြင်းတွေနဲ့ နိုင်ငံတကာ
စီးပွားရေးဆက်ဆံရေးတွေနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ အရေးကြီးတဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်တွေကို ချမှတ်တာလည်း
ဖြစ်ပါတယ်။ ပြင်သစ်နိုင်ငံရေးသမား Georges Clemenceau ရဲ့
"စစ်ပွဲဆိုတာ စစ်သားတွေကို လွှဲပေးထားဖို့ အရမ်းအရေးကြီးတဲ့
ကိစ္စတစ်ခုပဲ" ဆိုတဲ့ မှတ်ချက်က Grand Strategy ရဲ့ အနှစ်သာရကို
ကောင်းကောင်းဖော်ပြနေပါတယ်။ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံလုံးရဲ့ အရင်းအမြစ်တွေကို စစ်ပွဲမှာ
စီမံခန့်ခွဲဖို့ လိုအပ်တယ်ဆိုတာကို အလေးထားတာပေါ့။
စစ်ရေးမဟာဗျူဟာ (Military Strategy) ကတော့ Grand
Strategy ရဲ့ အစိတ်အပိုင်းငယ်လေးတစ်ခုပါ။ နိုင်ငံတော်ရဲ့
ရည်မှန်းချက်တွေရောက်ဖို့ စစ်ရေးအရင်းအမြစ်တွေကို ဘယ်လို စီစဉ်ပြီး
အသုံးပြုမလဲဆိုတာကို အတိအကျ အာရုံစိုက်ထားပါတယ်။
နည်းဗျူဟာ (Tactics) ကတော့
ပင်လယ်ပြင် ဒါမှမဟုတ် စစ်မြေပြင်တစ်ခုခုမှာ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ယူနစ်တွေကို
နေရာချထားပုံ၊ ရွှေ့လျားပုံနဲ့ ထိန်းချုပ်ပုံကို ရည်ညွှန်းပါတယ်။ နည်းဗျူဟာမှာ
တိုက်ပွဲတွေကို အကောင်အထည်ဖော်တဲ့ အသေးစိတ်အချက်အလက်တွေ ပါဝင်ပြီး
ချက်ချင်းလက်ငင်း စစ်ရေးပန်းတိုင်တွေနဲ့ တိုက်ပွဲတွေကို အာရုံစိုက်ထားပါတယ်။
စစ်မြေပြင်ရဲ့ ပြောင်းလဲနေတဲ့၊ ရှုပ်ထွေးတဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်နဲ့ အလွန်ကို
ကိုက်ညီမှုရှိပါတယ်။ နည်းဗျူဟာက "အလုပ်ကို မှန်ကန်စွာ လုပ်ဆောင်ခြင်း" (i.e., သတ်မှတ်ထားတဲ့ လုပ်ဆောင်ချက်တစ်ခုကို ထိထိရောက်ရောက် လုပ်ဆောင်ခြင်း) နဲ့
ပတ်သက်ပေမယ့် မဟာဗျူဟာရဲ့ ပိုမြင့်တဲ့အဆင့်တွေကတော့ "မှန်ကန်တဲ့ အလုပ်ကို
ရွေးချယ်ခြင်း" (i.e., သင့်တော်တဲ့
နိုင်ငံရေးပန်းတိုင်တွေကို ရောက်အောင် လုပ်ဆောင်ခြင်း) နဲ့ ပတ်သက်တယ်ဆိုတာ
အရေးကြီးတဲ့ ခြားနားချက်ပါ။
စစ်ပွဲအဆင့်များ- မဟာဗျူဟာ၊ စစ်ဆင်ရေးနှင့် နည်းဗျူဟာ
(The Levels of War: Strategic, Operational, and
Tactical)
ခေတ်သစ် စစ်ရေးသီအိုရီတွေက Napoleonic Wars နဲ့ American
Civil War ကနေ ရရှိခဲ့တဲ့ သမိုင်းဝင် အတွေ့အကြုံတွေအပေါ်
အခြေခံပြီး စစ်ပွဲကို အဆင့်သုံးဆင့် ခွဲခြားထားပါတယ်။
- မဟာဗျူဟာအဆင့် (Strategic Level) ကတော့ နိုင်ငံတော်မူဝါဒကို သတ်မှတ်ခြင်းနဲ့ ထောက်ပံ့ခြင်း၊
စစ်ပွဲတစ်ခုလုံးရဲ့ အလုံးစုံရလဒ်ကို တိုက်ရိုက်ဩဇာသက်ရောက်ခြင်းတို့နဲ့ အဓိက
သက်ဆိုင်ပါတယ်။ ဒါက National Command Authorities (NCA) နဲ့ အမြင့်ဆုံး
စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ခေါင်းဆောင်တွေရဲ့ တာဝန်ပါ။ ဒီအဆင့်မှာ လုပ်ဆောင်ချက်တွေကတော့
အလုံးစုံမဟာဗျူဟာမြောက် စိတ်ကူးစိတ်သန်းတွေကို တည်ဆောက်ခြင်း၊ ပဋိပက္ခအတွက်
နိုင်ငံတော်ရဲ့ အင်အားစုအားလုံးကို ပြင်ဆင်ခြင်း၊ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့တွေကို
လက်တွေ့ကျတဲ့ လမ်းညွှန်မှုတွေ ပေးခြင်းနဲ့ မဟာဗျူဟာမြောက် ရည်မှန်းချက်တွေ
ရောက်အောင် ဦးဆောင်ခြင်းတို့ ပါဝင်ပါတယ်။
- စစ်ဆင်ရေးအဆင့် (Operational Level) ကတော့ မဟာဗျူဟာအဆင့်နဲ့
နည်းဗျူဟာအဆင့်ကြားက အရေးကြီးတဲ့ ချိတ်ဆက်မှုတစ်ခုပါ။ အများအားဖြင့် theater commands (စစ်မြေပြင်ဒေသဆိုင်ရာ
ကွပ်ကဲမှုများ) နဲ့ သက်ဆိုင်ပါတယ်။ ဒီအဆင့်မှာ စစ်မြေပြင်ဒေသတစ်ခုခုမှာ
မဟာဗျူဟာမြောက် ရည်မှန်းချက်တွေရောက်ဖို့အတွက်
စစ်ဆင်ရေးလှုပ်ရှားမှုကြီးတွေနဲ့ လှုပ်ရှားမှုတွေကို စီစဉ်ပြီး
အကောင်အထည်ဖော်တာ ပါဝင်ပါတယ်။
- နည်းဗျူဟာအဆင့် (Tactical Level) မှာတော့ ရန်သူနဲ့ တိုက်ရိုက်ထိတွေ့မှု ဒါမှမဟုတ် အနီးအနားမှာ
ရှိနေစဉ်မှာ ချက်ချင်းဆုံးဖြတ်ချက်တွေ၊ လုပ်ဆောင်ချက်တွေကနေတဆင့်
ဖြစ်နိုင်ခြေရှိတဲ့ တိုက်ခိုက်ရေးစွမ်းအားကို တိုက်ပွဲတွေနဲ့ ထိတွေ့မှုတွေမှာ
အောင်မြင်မှုအဖြစ် အသွင်ပြောင်းလဲလိုက်ပါတယ်။ ဒါက sub-theater commands
(စစ်မြေပြင်ဒေသခွဲဆိုင်ရာ ကွပ်ကဲမှုများ) တွေရဲ့ အဓိက အာရုံစိုက်မှုပါ။
ဒီအဆင့်တွေရဲ့ အပြန်အလှန်ဆက်စပ်မှုက စစ်ရေးမှာ အောင်မြင်မှုရဖို့အတွက်
အရေးကြီးပါတယ်။ အမြင့်ဆုံး နိုင်ငံရေးရည်မှန်းချက်တွေကနေ အနိမ့်ဆုံး
နည်းဗျူဟာကျတဲ့ လုပ်ဆောင်ချက်တွေအထိ ရည်မှန်းချက်တွေနဲ့ သတင်းအချက်အလက်တွေ စနစ်တကျ
စီးဆင်းမှုက အရေးကြီးပါတယ်။ တစ်ဖက်ကလည်း နည်းဗျူဟာပိုင်းကနေ ရရှိလာတဲ့
လက်တွေ့အခြေအနေတွေက စစ်ဆင်ရေးနဲ့ မဟာဗျူဟာဆိုင်ရာ ချိန်ညှိမှုတွေကို ပြန်ပြီး
သတင်းပေးရပါမယ်။ ဒီအဆင့်တွေကြားမှာ ဆက်သွယ်ရေး ဒါမှမဟုတ် နားလည်မှု ပျက်ကွက်ရင်
ကြီးမားတဲ့ ထိရောက်မှုမရှိခြင်း ဒါမှမဟုတ် လုံးဝကို ရှုံးနိမ့်မှုတွေ
ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ပါတယ်။ ဥပမာ တပ်ဖွဲ့တွေက နည်းဗျူဟာကျတဲ့ လုပ်ဆောင်ချက်တွေကို
အပြည့်အဝ လုပ်ဆောင်နိုင်ပေမယ့် ဒီလုပ်ဆောင်ချက်တွေက အလုံးစုံ မဟာဗျူဟာမြောက်
ရည်မှန်းချက်ကို အထောက်အကူမပြုဘူးဆိုရင် အဲ့ဒီကြိုးစားမှုက နောက်ဆုံးမှာ
အချည်းနှီး ဖြစ်သွားမှာပေါ့။ ဒါက အဆင့်အားလုံးမှာ ပေါင်းစပ်စီမံခန့်ခွဲမှုနဲ့
စဉ်ဆက်မပြတ် အကဲဖြတ်မှုတွေ လိုအပ်တယ်ဆိုတာကို မီးမောင်းထိုးပြနေပါတယ်။
ဒီအဆင့်တွေကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း ခွဲခြားပြထားတဲ့ ဇယားလေးတစ်ခုကိုလည်း
ထက်ထည့်ပေးထားပါတယ်နော်။
ဇယား ၁- စစ်ပွဲအဆင့်များ- Grand Strategy, Military Strategy,
Operational Strategy, and Tactics
|
အဆင့် |
နယ်ပယ်/အာရုံစိုက်မှု |
အဓိက
ပါဝင်သူများ |
အဓိက
အသုံးပြုသည့် နည်းလမ်းများ |
ပန်းတိုင် |
|
Grand Strategy |
အလုံးစုံ
နိုင်ငံတော်အကျိုးစီးပွားနှင့် မူဝါဒ |
National Command Authorities
/ နိုင်ငံရေး ခေါင်းဆောင်မှု |
နိုင်ငံတော်၏
အင်အားစုအားလုံး (သံတမန်၊ စီးပွားရေး၊ သတင်းအချက်အလက်၊ စစ်ရေး) |
နိုင်ငံတော်
မူဝါဒ ရည်မှန်းချက်များ အောင်မြင်ရန် ("မှန်ကန်သော အလုပ်") |
|
Military Strategy |
နိုင်ငံတော်
ရည်မှန်းချက်များ အောင်မြင်ရန် စစ်အင်အား အသုံးပြုခြင်း |
အမြင့်ဆုံး
စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ခေါင်းဆောင်များ |
စစ်ရေးအရင်းအမြစ်များ
(လူ၊ ပစ္စည်း၊ သတင်းအချက်အလက်) |
စစ်ရေးနည်းလမ်းများဖြင့်
နိုင်ငံတော် အကျိုးစီးပွား ကာကွယ်ရန် |
|
Operational Strategy |
စစ်မြေပြင်
ဒေသတစ်ခုအတွင်း စစ်ဆင်ရေးလှုပ်ရှားမှုများ စီမံခန့်ခွဲခြင်းနှင့် လုပ်ဆောင်ခြင်း |
Theater Commanders |
စစ်မြေပြင်
ဒေသအတွင်းရှိ စစ်အင်အားစုများ |
သတ်မှတ်ထားသော
စစ်မြေပြင် ဒေသအတွင်း မဟာဗျူဟာမြောက် ရည်မှန်းချက်များ အောင်မြင်ရန် |
|
Tactics |
တိုက်ပွဲအတွင်း
တပ်ဖွဲ့များ နေရာချထားခြင်းနှင့် လှုပ်ရှားခြင်း |
Sub-theater / Unit Commanders |
တစ်ဦးချင်း
ယူနစ်များ၊ စစ်သားများနှင့် သတ်မှတ်ထားသော လက်နက်စနစ်များ |
တိုက်ပွဲများ
အနိုင်ရရှိရန် (အလုပ်ကို "မှန်ကန်စွာ လုပ်ဆောင်ခြင်း") |
ပြောင်းလဲနေသော ကမ္ဘာတွင် မဟာဗျူဟာမြောက်
စဉ်းစားတွေးခေါ်မှု၏ ထာဝရသက်ဆိုင်မှု (The Enduring
Relevance of Strategic Thought in a Dynamic World)
စစ်ရေးမဟာဗျူဟာတွေနဲ့ နည်းဗျူဟာတွေရဲ့ ဆင့်ကဲပြောင်းလဲမှုဟာ စဉ်ဆက်မပြတ်
ဖြစ်ပျက်နေတဲ့ လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခုပါ။ အတိတ်က ပဋိပက္ခတွေကနေ ရရှိခဲ့တဲ့
သင်ခန်းစာတွေနဲ့ နည်းပညာအသစ်တွေ ပေါင်းစပ်မှုတွေကြောင့် အမြဲတမ်း
ပုံဖော်ခံနေရပါတယ်။ ဒီလိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင် ပြောင်းလဲခြင်း၊ သင်ယူခြင်းနဲ့
သီအိုရီနဲ့ လက်တွေ့ရဲ့ အပြန်အလှန်သက်ရောက်မှုတွေက မဟာဗျူဟာဟာ ရပ်တန့်နေတဲ့
စည်းကမ်းတစ်ခု မဟုတ်ဘဲ ပြောင်းလဲနေတဲ့ စည်းကမ်းတစ်ခု ဖြစ်တယ်ဆိုတာကို ပြသနေပါတယ်။
ဒါကြောင့် စစ်ရေးမဟာဗျူဟာကို ပြောင်းလဲလို့မရတဲ့ စည်းမျဉ်းတွေအဖြစ်
သတ်မှတ်လို့မရပါဘူး။ အဲဒီအစား စဉ်ဆက်မပြတ် ပြန်လည်သုံးသပ်မှုတွေ၊ ဆန်းသစ်တဲ့
အတွေးအခေါ်တွေနဲ့ အတွေ့အကြုံကနေ သင်ယူမှုတွေ လိုအပ်တဲ့ သက်ဝင်လှုပ်ရှားနေတဲ့
စည်းကမ်းတစ်ခုပါ။ ရန်သူအသစ်တွေ၊ နည်းပညာတွေနဲ့ ပထဝီနိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ
ပြောင်းလဲမှုတွေ ပေါ်ပေါက်လာတာကို ရင်ဆိုင်ဖို့ ဒီလို လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင်
ပြောင်းလဲနိုင်စွမ်းက အရေးကြီးပြီး အမြဲတမ်းပြောင်းလဲနေတဲ့ ကမ္ဘာ့အခြေအနေမှာ
မဟာဗျူဟာရဲ့ သက်ဆိုင်မှုနဲ့ ထိရောက်မှုကို သေချာစေပါတယ်။ စစ်ပွဲရဲ့ နည်းလမ်းတွေနဲ့
အခြေအနေတွေမှာ ကြီးမားတဲ့ အပြောင်းအလဲတွေ ရှိနေပေမယ့် ခိုင်မာတဲ့ မဟာဗျူဟာမြောက်
အတွေးအခေါ်အတွက် အခြေခံလိုအပ်ချက် - လိုချင်တဲ့ ပန်းတိုင်တွေ၊ ရရှိနိုင်တဲ့
နည်းလမ်းတွေနဲ့ အသုံးပြုနိုင်တဲ့ အရင်းအမြစ်တွေကို ရှုပ်ထွေးစွာ ချိန်ညှိခြင်း -
ကတော့ အမြဲတမ်း တည်ရှိနေတဲ့ အရေးကြီးတဲ့ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုပါ။ ဒါက
စစ်ရေးလုပ်ဆောင်ချက်ဟာ မူဝါဒရဲ့ ကိရိယာတစ်ခုသာ ဖြစ်ပြီး ပန်းတိုင်တစ်ခုတည်း
မဟုတ်ဘူးဆိုတဲ့ အခြေခံမူကို မီးမောင်းထိုးပြနေပါတယ်။ စစ်ရေးအရ အောင်မြင်မှုတွေဟာ
နိုင်ငံရေးရည်မှန်းချက်တွေနဲ့ ကိုက်ညီမှုမရှိဘူးဆိုရင် ဒါမှမဟုတ်
အထောက်အကူမပြုဘူးဆိုရင် မဟာဗျူဟာအရ အဓိပ္ပာယ်မရှိတာ ဒါမှမဟုတ် ဆိုးကျိုးတွေတောင်
ဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်။ ဒါက အရပ်ဘက် နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်မှု (စစ်ပွဲရဲ့
အကြောင်းရင်းကို သတ်မှတ်ခြင်း) နဲ့ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ခေါင်းဆောင်မှု (ဘယ်လိုလုပ်ရမလဲဆိုတာကို
ဆုံးဖြတ်ခြင်း) ကြားမှာ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း ဆက်သွယ်မှုနဲ့ ချိန်ညှိမှုရဲ့
အရေးကြီးပုံကို အလေးပေးနေပါတယ်။ မဟာဗျူဟာဆိုင်ရာ ကျရှုံးမှုတွေဟာ ဒီအရေးကြီးတဲ့
ဆက်စပ်မှုမှာ ပြတ်တောက်မှုကနေ မကြာခဏ ပေါ်ပေါက်လာတတ်ပါတယ်။ စစ်ရေးအားထုတ်မှုတွေဟာ
နည်းပညာပိုင်းအရ ကျွမ်းကျင်ပေမယ့် နိုင်ငံရေးအရ လမ်းမှားနေတာမျိုးပေါ့။
အခြေခံကျသော မဟာဗျူဟာဆိုင်ရာ သဘောတရားများနှင့်
ဩဇာကြီးမားသော သီအိုရီပညာရှင်များ (Foundational
Strategic Concepts and Influential Theorists)
စစ်ရေးမဟာဗျူဟာကို လေ့လာခြင်းဟာ ထောင်စုနှစ်ပေါင်းများစွာ စစ်ပွဲအကြောင်း
နားလည်မှုကို ပုံဖော်ပေးခဲ့တဲ့ ဩဇာကြီးမားတဲ့ သီအိုရီပညာရှင်တွေရဲ့
ပံ့ပိုးမှုတွေမှာ အခြေခံထားပါတယ်။ သူတို့ရဲ့ ထာဝရတည်မြဲတဲ့ သဘောတရားတွေက အတိတ်နဲ့
ပစ္စုပ္ပန်ပဋိပက္ခတွေကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာဖို့ အရေးကြီးတဲ့ မူဘောင်တစ်ခုကို
ပေးစွမ်းပါတယ်။
Sun Tzu: လှည့်ဖြားခြင်း၊ သွယ်ဝိုက်ချဉ်းကပ်ခြင်းနှင့် မတိုက်ခိုက်ဘဲ အနိုင်ယူခြင်း
Sun Tzu
(544–496 BC) ကို အရှေ့တိုင်း စစ်ရေးမဟာဗျူဟာရဲ့ ဖခင်အဖြစ်
ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် သတ်မှတ်ကြပါတယ်။ သူ့ရဲ့ သြဇာလွှမ်းမိုးမှုက တရုတ်၊ ဂျပန်၊
ကိုရီးယားနဲ့ ဗီယက်နမ် ရိုးရာစစ်ပွဲ နည်းဗျူဟာတွေအပေါ် သက်ရောက်ခဲ့ပြီး
အနောက်တိုင်း အတွေးအခေါ်တွေမှာလည်း အသိအမှတ်ပြုမှု ပိုမိုများပြားလာပါတယ်။ သူ့ရဲ့
အထင်ကရလက်ရာ "The Art of War" ဟာ
စစ်ရေးသက်သက်အတွက်သာမကဘဲ လူအချင်းချင်း ဆက်ဆံရေးကနေ နိုင်ငံတကာ ဆက်ဆံရေးအထိ
အဆင့်တိုင်းမှာ ယှဉ်ပြိုင်မှုနဲ့ ပဋိပက္ခတွေအတွက် အသုံးဝင်တဲ့ အခြေခံမူတွေကို
ပေးစွမ်းပါတယ်။ သူ့ရဲ့ အဓိက ရည်ရွယ်ချက်က "ပဋိပက္ခရဲ့ ရူပဗေဒ၊ နိုင်ငံရေးနဲ့
စိတ်ပညာ" ကို နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း နားလည်ခြင်းအားဖြင့် "မရှုံးနိမ့်နိုင်ခြင်း၊
တိုက်ပွဲမရှိဘဲ အနိုင်ရခြင်းနဲ့ တုန်လှုပ်လို့မရတဲ့ ခွန်အား" ကို
ရရှိဖို့ပါပဲ။
Sun Tzu ရဲ့ ဒဿနရဲ့ အဓိက အုတ်မြစ်ကတော့ လှည့်ဖြားခြင်း (Deception) ပါပဲ။ "စစ်ပွဲအားလုံးဟာ လှည့်ဖြားခြင်းပေါ်မှာ
အခြေခံတယ်" ဆိုတဲ့ ဆောင်ပုဒ်နဲ့ အကျုံးဝင်ပါတယ်။ ဒါက ကိုယ့်ရဲ့
ရည်ရွယ်ချက်အမှန်ကို ဂရုတစိုက် ဖုံးကွယ်ထားခြင်း၊ အင်အားကြီးနေပေမယ့်
အားနည်းနေသလို ဟန်ဆောင်ခြင်း၊ ဒါမှမဟုတ် လုပ်ဆောင်ဖို့ အသင့်ဖြစ်နေပေမယ့်
လှုပ်ရှားမှုမရှိသလို ဟန်ဆောင်ခြင်းတို့ ပါဝင်ပါတယ်။ အဓိကအားဖြင့် ရန်သူရဲ့
အားနည်းချက်တွေကို အမြတ်ထုတ်ပြီး ကိုယ့်ရဲ့ အားနည်းချက်တွေကို ကာကွယ်ခြင်းပါပဲ။ Sun
Tzu ရဲ့ အမြင်အရ၊ ကျွမ်းကျင်တဲ့ မဟာဗျူဟာပညာရှင်ဟာ
ရန်သူရဲ့ အမြင်တွေကို ကြိုးကိုင်ခြယ်လှယ်ပြီး တိုက်ရိုက်ရင်ဆိုင်မှုမရှိဘဲ
အသာစီးရအောင် လုပ်ဆောင်ပါတယ်။
Sun Tzu ရဲ့ အမြင့်ဆုံး ရည်မှန်းချက်ကတော့ မတိုက်ခိုက်ဘဲ အနိုင်ယူခြင်း (Winning
Without Fighting) ပါပဲ။ တိုက်ပွဲဝင်စရာမလိုဘဲ ရန်သူကို
လက်နက်ချခိုင်းဖို့ ရည်ရွယ်ပါတယ်။ သူက ပဋိပက္ခကို အဆင့်ဆင့် ချဉ်းကပ်ဖို့
အကြံပြုပါတယ်။ ပထမဦးစွာ ရန်သူရဲ့ အစီအစဉ်တွေကို တိုက်ခိုက်ခြင်း၊ နောက် ရန်သူရဲ့
မဟာမိတ်တွေကို ဖျက်ဆီးခြင်း၊ ပြီးရင် ရန်သူရဲ့ တပ်မတော်ကို ထိတွေ့တိုက်ခိုက်ခြင်း၊
နောက်ဆုံးမှာမှ အနည်းဆုံး လိုလားစရာကောင်းတဲ့ ရွေးချယ်မှုအဖြစ် ရန်သူရဲ့
ခံတပ်မြို့တွေကို တိုက်ခိုက်ခြင်းတို့ ပါဝင်ပါတယ်။ ဒီဦးစားပေးမှုက သံတမန်ရေးရာ၊
သူလျှိုလုပ်ငန်းနဲ့ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ စစ်ပွဲတွေရဲ့ အရေးကြီးပုံကို တိုက်ရိုက်
စစ်ရေးရင်ဆိုင်မှုထက် ပိုမိုသာလွန်တဲ့ ရွေးချယ်မှုအဖြစ် အလေးပေးထားပါတယ်။
အခြေခံယုံကြည်ချက်ကတော့ စစ်ပွဲမှာ အမြင့်ဆုံး ထူးချွန်မှုဆိုတာ
စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုတွေနဲ့ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဖိအားတွေကနေတစ်ဆင့် အောင်ပွဲရရှိဖို့ဖြစ်ပြီး
ကုန်ကျစရိတ်ကြီးမားတဲ့ သွေးထွက်သံယိုမှုတွေကနေ ရရှိဖို့ မဟုတ်ပါဘူး။
စီစဉ်ခြင်းနှင့် ပြင်ဆင်ခြင်း (Planning and Preparation) ကို Sun Tzu ရဲ့ သင်ကြားမှုတွေမှာ အရေးကြီးဆုံးအဖြစ်
အလေးပေးထားပါတယ်။ သူက ဂရုတစိုက် မဟာဗျူဟာမြောက် စီမံကိန်းဆွဲခြင်း၊ နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း
မိမိကိုယ်မိမိ သိနားလည်ခြင်း၊ ကိုယ့်ရဲ့ အားသာချက်နဲ့ အားနည်းချက်တွေကိုရော၊
ရန်သူရဲ့ အားသာချက်နဲ့ အားနည်းချက်တွေကိုပါ အပြည့်အစုံ နားလည်ခြင်းတို့ကို
အလေးထားပါတယ်။ ဒါက တိုက်ပွဲအခြေအနေတွေအတွက် အရေးကြီးတဲ့ အချက်ငါးခုကို
ထည့်သွင်းစဉ်းစားတာ ပါဝင်ပါတယ်။ ၎င်းတို့က Moral Law (ခေါင်းဆောင်နဲ့
ပြည်သူတွေရဲ့ သဟဇာတဖြစ်မှု၊ သစ္စာစောင့်သိမှုနဲ့ လိုက်နာလိုစိတ်ကို သေချာစေခြင်း)၊ Heaven (ရာသီဥတုနဲ့ ရာသီဥတုလို ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ အချက်အလက်တွေ၊ ပြောင်းလဲနေတဲ့
အခြေအနေတွေနဲ့ လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင် လိုအပ်ခြင်း)၊ Earth (ပထဝီဝင်ဆိုင်ရာ အားသာချက်နဲ့ စိန်ခေါ်မှုတွေ၊ စီးပွားရေးပတ်ဝန်းကျင်ကို
နားလည်ဖို့ လိုအပ်ခြင်း)၊ The Commander (ခေါင်းဆောင်ရဲ့
ဉာဏ်ပညာ၊ မေတ္တာ၊ သတ္တိ၊ ရိုးသားမှုနဲ့ တိကျမှု)၊ နဲ့ Method
and Discipline (ဖွဲ့စည်းပုံ၊ ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးနဲ့ စစ်ဆင်ရေး
ထိရောက်မှု) တို့ ပါဝင်ပါတယ်။ ဒီအချက်တွေက မဟာဗျူဟာမြောက် ပတ်ဝန်းကျင်နဲ့
ကိုယ့်ရဲ့ စွမ်းရည်တွေကို အလုံးစုံ အကဲဖြတ်ဖို့ မူဘောင်တစ်ခုကို ပေးစွမ်းပါတယ်။
Sun Tzu က ပြောင်းလွယ်ပြင်လွယ်ရှိခြင်းနဲ့
လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင် ပြောင်းလဲနိုင်ခြင်း (Flexibility and
Adaptability) ကိုလည်း အလေးပေးထားပြီး ပြောင်းလဲနေတဲ့
အခြေအနေတွေနဲ့အညီ အစီအစဉ်တွေကို ပြောင်းလဲနိုင်ဖို့နဲ့ သတ်မှတ်ထားတဲ့
လမ်းကြောင်းတွေ၊ မြို့တွေ၊ နေရာတွေကို ရှောင်ရှားဖို့ ဒါမှမဟုတ် အမိန့်တွေကိုတောင်
မနာခံဖို့ အချိန်အခါသင့်သလို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ လိုအပ်ကြောင်း အလေးထားပါတယ်။
ပြောင်းလဲနေတဲ့ အခြေအနေတွေကို တုံ့ပြန်နိုင်စွမ်းက ဦးဆောင်မှုရယူဖို့
အရေးကြီးပါတယ်။ သူ့ရဲ့ အခြေခံမူတွေက ထိရောက်မှုနဲ့ ထိန်းသိမ်းခြင်း (Efficiency
and Conservation) ကိုလည်း မီးမောင်းထိုးပြထားပြီး "ကြာရှည်စွာ တိုက်ခိုက်ခြင်းဟာ ဘယ်နိုင်ငံကိုမှ အကျိုးမပြုခဲ့ဘူး" လို့ အခိုင်အမာ ပြောကြားထားပါတယ်။ ဒါက နိုင်ငံတော်ရဲ့ ချမ်းသာကြွယ်ဝမှုနဲ့
တိုက်ခိုက်လိုစိတ်တွေ ကုန်ခန်းတာကို ရှောင်ရှားဖို့အတွက် မြန်ဆန်မှုနဲ့ ထိရောက်တဲ့
အရင်းအမြစ် စီမံခန့်ခွဲမှုရဲ့ အရေးကြီးပုံကို မီးမောင်းထိုးပြနေပါတယ်။
နောက်ဆုံးအနေနဲ့ မဟာဗျူဟာမြောက် နေရာချထားခြင်း (Strategic
Positioning) က အရေးကြီးပါတယ်။ ဒါက ကိုယ့်ရဲ့ အနေအထားနဲ့
ဂုဏ်သတင်းကို ဘယ်လို ကာကွယ်ပြီး ထိန်းသိမ်းမလဲ၊ ထုတ်ကုန်အသစ်တွေ မိတ်ဆက်ခြင်း
ဒါမှမဟုတ် ဈေးကွက်ချဲ့ထွင်ခြင်းလို တိုက်ခိုက်ရေးမဟာဗျူဟာတွေကို အသုံးပြုဖို့
အချိန်အခါသင့်တာကို ဘယ်လို နားလည်မလဲဆိုတာ ပါဝင်ပါတယ်။
Carl von Clausewitz: နိုင်ငံရေး၏ ဆက်လက်တိုက်ပွဲအဖြစ် စစ်ပွဲ၊ "Paradoxical Trinity" နှင့် တိုက်ပွဲ၏ သဘောသဘာဝ
Carl von
Clausewitz (1780–1831) ဟာ Prussia စစ်ဗိုလ်ချုပ်နဲ့
စစ်ရေးသီအိုရီပညာရှင်တစ်ဦးပါ။ သူ့ရဲ့ "On War" စာအုပ်ဟာ
မဟာဗျူဟာကို နားလည်ဖို့အတွက် အခြေခံကျတဲ့ စာအုပ်တစ်အုပ်အဖြစ် ကျန်ရှိနေပြီး
နိုင်ငံရေးနဲ့ စစ်ရေးခေါင်းဆောင်မှု နှစ်ခုလုံးကို ဖော်ပြထားပါတယ်။ သူ့ရဲ့ လက်ရာက
စစ်ပွဲရဲ့ သဘောသဘာဝကိုယ်တိုင်ကို နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း ဒဿနပိုင်းဆိုင်ရာ
စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုတွေနဲ့ ထူးခြားပါတယ်။
Clausewitz ရဲ့ အထင်ရှားဆုံးနဲ့ ထာဝရတည်မြဲတဲ့ အဆိုပြုချက်ကတော့ စစ်ပွဲဟာ နိုင်ငံရေးရဲ့ ဆက်လက်တိုက်ပွဲ (War is a Continuation of
Politics) ဆိုတာပါပဲ။ "စစ်ပွဲဆိုတာ
နိုင်ငံရေးလုပ်ဆောင်ချက်တစ်ခုတည်း မဟုတ်ဘဲ လက်တွေ့ကျတဲ့ နိုင်ငံရေးကိရိယာတစ်ခုလည်း
ဖြစ်ပါတယ်။ မူဝါဒကို အခြားနည်းလမ်းတွေနဲ့ ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ခြင်းပဲ ဖြစ်တယ်"
လို့ ဆိုပါတယ်။ Clausewitz အတွက်
မဟာဗျူဟာအားလုံးရဲ့ အဆုံးစွန်ပန်းတိုင်က နိုင်ငံတော်ရဲ့ နိုင်ငံရေးပန်းတိုင်တွေကို
အောင်မြင်ဖို့ပါပဲ။ သူက စစ်ပွဲနဲ့ နိုင်ငံရေးကြားက ဆက်စပ်မှုကို "မပြတ်မစီးနိုင်တဲ့"
နဲ့ "ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့" ဆက်စပ်မှုအဖြစ် မြင်ခဲ့ပြီး
ပဋိပက္ခတစ်လျှောက်လုံးကနေ နောက်ဆက်တွဲ ငြိမ်းချမ်းရေးအထိ ကျယ်ပြန့်ပါတယ်။
ဒီရှုထောင့်က စစ်ရေးလုပ်ဆောင်ချက်ကို နိုင်ငံရေးပန်းတိုင်တွေရဲ့ အောက်မှာ
ထားပါတယ်။ ဆိုလိုတာက စစ်ရေးအောင်မြင်မှုဟာ ပိုကျယ်ပြန့်တဲ့
နိုင်ငံရေးရည်မှန်းချက်တွေကို အထောက်အကူပြုမှသာ အဓိပ္ပာယ်ရှိတာပါပဲ။
Clausewitz ရဲ့ လက်ရာထဲက အဓိက သဘောတရားတစ်ခုကတော့ "Paradoxical
Trinity" ပါပဲ။ ဒါက စစ်ပွဲကို အလုံးစုံ နားလည်အောင်
ဖော်ပြထားတဲ့ ရှုပ်ထွေးတဲ့ လိုက်လျောညီထွေရှိတဲ့ စနစ်တစ်ခုပါ။ အပြန်အလှန်
ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်တတ်တဲ့ လမ်းကြောင်းသုံးခုနဲ့ ထူးခြားပါတယ်။
- မူလဘူတ
အကြမ်းဖက်မှု၊ မုန်းတီးမှုနှင့် ရန်ငြိုးထားမှု: ဒါက
မဆင်မခြင်၊ မျက်ကန်းတစ္ဆေမကြောက် သဘာဝအင်အားစုကို ကိုယ်စားပြုပြီး လူတွေရဲ့
စိတ်ခံစားမှုနဲ့ ရန်လိုမှုတွေနဲ့ မကြာခဏ ဆက်စပ်နေပါတယ်။ ပဋိပက္ခရဲ့ မွေးရာပါ
ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုနဲ့ စိတ်ခံစားမှုပြင်းထန်မှုကို ဖော်ပြပါတယ်။
- အခွင့်အရေးနှင့်
ဖြစ်နိုင်ခြေ: ဒါက စစ်ပွဲမှာ မွေးရာပါ မသေချာမှု၊ ခန့်မှန်းရခက်မှုနဲ့
"ပွတ်တိုက်မှု" နယ်ပယ်ကို လွှမ်းခြုံထားပြီး စစ်သူကြီးနဲ့ သူ့ရဲ့
တပ်မတော်ရဲ့ စစ်ဆင်ရေးဆိုင်ရာ လက်တွေ့အခြေအနေတွေနဲ့ မကြာခဏ ဆက်စပ်နေပါတယ်။
မမျှော်မှန်းနိုင်တဲ့ အဖြစ်အပျက်တွေ၊ အမှားတွေနဲ့ ကံကောင်းခြင်းရဲ့
အခန်းကဏ္ဍကို အသိအမှတ်ပြုပါတယ်။
- မူဝါဒ၏
ကိရိယာအဖြစ် ခွဲဝေမှု: ဒါက စစ်ပွဲကို နိုင်ငံတော်ရဲ့ ကိရိယာတစ်ခုအဖြစ် ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ
အသုံးပြုခြင်းကို မီးမောင်းထိုးပြထားတဲ့ သန့်စင်သော ဆင်ခြင်တုံတရားနှင့်
နိုင်ငံရေးတွက်ချက်မှု၏ ဆင်ခြင်တုံတရားရှိသော အစိတ်အပိုင်းကို ဖော်ညွှန်းပြီး
အစိုးရ၏ ရည်မှန်းချက်များနှင့် တိုက်ရိုက်ချိတ်ဆက်ထားသည်။
ဒီ trinity က "ဆန့်ကျင်ဘက်" ဖြစ်နေတာကတော့
ဆင်ခြင်တုံတရားရှိတဲ့ မူဝါဒဟာ ဆင်ခြင်တုံတရားမဲ့တဲ့ စိတ်ခံစားမှုနဲ့
ခန့်မှန်းရခက်တဲ့ အခွင့်အရေးတွေနဲ့ အပြန်အလှန် သက်ရောက်မှုရှိပြီး မညီညာတဲ့နဲ့
မကြာခဏ ခန့်မှန်းရခက်တဲ့ စနစ်တစ်ခုကို ဖန်တီးလို့ပါပဲ။ ဒီပုံစံက စစ်ပွဲကို
ထိန်းချုပ်ဖို့နဲ့ ခန့်မှန်းဖို့ ဘာကြောင့် ခက်ခဲရတာလဲဆိုတာကို ရှင်းပြရာမှာ
အထောက်အကူပြုပါတယ်။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ ဒီအချက်အလက်တွေဟာ အမြဲတမ်း တင်းမာမှုနဲ့
အပြန်အလှန် သက်ရောက်မှုရှိနေလို့ပါပဲ။
စစ်ပွဲ/တိုက်ပွဲ၏ သဘောသဘာဝ (Nature of War/Combat) နဲ့ ပတ်သက်ပြီး Clausewitz က စစ်ပွဲကို "ရန်သူကို ကိုယ့်ဆန္ဒအတိုင်း လုပ်ဆောင်ခိုင်းဖို့ အင်အားသုံးတဲ့
လုပ်ဆောင်ချက်" လို့ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားပြီး အဓိက ရည်ရွယ်ချက်ကတော့
ရန်သူရဲ့ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့တွေကို လက်နက်ဖြုတ်ချဖို့ ဒါမှမဟုတ် လိုအပ်ရင်
ဖျက်ဆီးပစ်ဖို့ပါပဲ။ သူက တိုက်ပွဲရဲ့ ဗဟိုပြုမှုကို အလေးထားပြီး
တိုက်ခိုက်ခြင်းကို စစ်ပွဲမှာ "တစ်ခုတည်းသော ထိရောက်တဲ့ အခြေခံမူ" အဖြစ်
မြင်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါက Sun Tzu ရဲ့
တိုက်ပွဲရှောင်ရှားလိုတဲ့ ဆန္ဒနဲ့ ဆန့်ကျင်ဘက်ပါပဲ။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ Clausewitz က တိုက်ရိုက်ထိတွေ့တိုက်ခိုက်ခြင်းကို ဆန္ဒတွေကို နောက်ဆုံး
ဆုံးဖြတ်ပေးမယ့်သူအဖြစ် မြင်ခဲ့လို့ပါပဲ။
Clausewitz က စစ်ပွဲရဲ့ မွေးရာပါ အစိတ်အပိုင်းတွေအဖြစ် ပွတ်တိုက်မှုနှင့်
မသေချာမှု (Friction and Uncertainty) ကိုလည်း မီးမောင်းထိုးပြထားပါတယ်။ ရိုးရှင်းတဲ့ အရာတွေတောင် စစ်ပွဲမှာ
ဘယ်လို အလွန်အမင်း ခက်ခဲလာနိုင်လဲ၊ စစ်ပွဲရဲ့ "မြူခိုးနဲ့ ပွတ်တိုက်မှု"
တွေက သေးငယ်တဲ့ အခက်အခဲတွေကို ဘယ်လို ကြီးမားတဲ့၊ မကျော်လွှားနိုင်လောက်နီးပါး
အတားအဆီးတွေအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားနိုင်လဲဆိုတာကို သူက မှတ်ချက်ချခဲ့ပါတယ်။ ဒါတွေက
စွမ်းဆောင်ရည်ကို လျှော့ချပြီး ရည်ရွယ်ထားတဲ့ ပန်းတိုင်ကနေ သွေဖည်စေတဲ့ သေးငယ်တဲ့၊
မမျှော်မှန်းနိုင်တဲ့ ဖြစ်ရပ်တွေ အများအပြား ပေါင်းစပ်နေခြင်းပါပဲ။ Clausewitz က ဒီစိန်ခေါ်မှုတွေကို "စစ်ရေးပါရမီရှင်" တွေကနေတဆင့်
ကျော်လွှားနိုင်တယ်လို့ ယုံကြည်ခဲ့ပါတယ်။ ဒီပါရမီရှင်တွေမှာ သတ္တိ၊ အသိဉာဏ်နဲ့
သံမဏိဆန်တဲ့ စိတ်ဆန္ဒတွေ ပါဝင်ပါတယ်။
Clausewitz ရဲ့ အဆိုအရ ကာကွယ်ရေး ဟာ စစ်ပွဲရဲ့ ပိုမိုအားကောင်းတဲ့ ပုံစံဖြစ်ပါတယ်။
ကာကွယ်ရေးမှာ တစ်ခုခုကို တားဆီးရမယ့် အနုတ်လက္ခဏာ ဆန်သော ရည်မှန်းချက်
ရှိပေမယ့်လည်း တိုက်ခိုက်ရေးထက် အားသာပါတယ်။ ဒါကြောင့် ကာကွယ်တဲ့အင်အား
နည်းရင်တောင် ပိုကြီးတဲ့ တိုက်ခိုက်ရေးအင်အားကို အနိုင်ယူဖို့
ဖြစ်နိုင်ခြေရှိစေပါတယ်။ ဒါကို ရန်သူရဲ့ တိုက်ခိုက်မှုကို စောင့်ပြီးမှ မှန်ကန်တဲ့
တန်ပြန်တိုက်ခိုက်မှုမျိုး လုပ်ဆောင်ခြင်းဖြင့် ပြုလုပ်နိုင်ပါတယ်။ သူဟာ
ဆုံးဖြတ်ချက်ချနိုင်သော တိုက်ပွဲနိယာမ နဲ့ အာရုံစူးစိုက်မှုနိယာမ ကိုလည်း
ထောက်ခံပြီး ရန်သူရဲ့ အဓိကတပ်ဖွဲ့ကို ဖျက်ဆီးဖို့ အကောင်းဆုံးနည်းလမ်းလို့
မှတ်ယူပါတယ်။ ဒီရည်မှန်းချက်ကို ဘယ်လို ကုန်ကျစရိတ်မျိုးနဲ့မဆို
ဆက်လက်လုပ်ဆောင်သင့်ပြီး ဆုံးဖြတ်ချက်ချနိုင်သော အမှတ် ဒါမှမဟုတ် ရန်သူရဲ့ "ဆွဲငင်အားဗဟို" (schwerpunkt) မှာ
အင်အားစုတွေကို စုစည်းခြင်းဖြင့် အောင်မြင်နိုင်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
Antoine-Henri Jomini- စစ်ပွဲ၏ သိပ္ပံနှင့် ဆုံးဖြတ်ချက်ချနိုင်သော
လုပ်ဆောင်ချက်အတွက် အခြေခံမူများ
Antoine-Henri
Jomini (1779–1869) ဟာ နပိုလီယံလက်အောက်မှာ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့တဲ့
ဆွစ်စစ်ဗိုလ်ချုပ်နဲ့ စစ်ရေးသီအိုရီပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်ပါတယ်။ သူဟာ
စစ်ရေးမဟာဗျူဟာကို ကိုယ်တိုင်လေ့လာခဲ့ပြီး သူ့ရဲ့ အယူအဆတွေဟာ West
Point အပါအဝင် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အကယ်ဒမီတွေမှာ အခြေခံကျတဲ့
အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအဖြစ် ကျန်ရှိနေဆဲပါ။ Jomini က စစ်ပွဲကို
သိပ္ပံနည်းကျ၊ ညွှန်ကြားချက်ပေးတဲ့ အခြေခံမူတွေအဖြစ် ပိုင်းဖြတ်ဖို့
ကြိုးစားခဲ့ပြီး စစ်ပွဲကို ပုံသေနိယာမတွေနဲ့ နားလည်နိုင်တယ်လို့ ယုံကြည်ခဲ့ပါတယ်။
Jomini ရဲ့ စာပေတွေဟာ သင်ကြားပို့ချမှုနှင့် ညွှန်ကြားချက်ပေးသော ချဉ်းကပ်မှု (Prescriptive
Approach) နဲ့ ထူးခြားပြီး ပထဝီဝင်ဆိုင်ရာ ဝေါဟာရတွေဖြစ်တဲ့
အခြေစိုက်စခန်းတွေ၊ မဟာဗျူဟာမြောက် လမ်းကြောင်းတွေနဲ့ အဓိကနေရာတွေ စတာတွေကို
အသေးစိတ် အသုံးပြုထားပါတယ်။ သူ့ရဲ့ အခြေခံကျတဲ့ စစ်ဆင်ရေးဆိုင်ရာ ညွှန်ကြားချက်က
ရိုးရှင်းပါတယ်။ "ဆုံးဖြတ်ချက်ချနိုင်သော အမှတ်တွင် သာလွန်သော
တိုက်ခိုက်ရေးစွမ်းအားကို ထားရှိပါ" တဲ့။ သူဟာ တပ်ဖွဲ့တွေကို
စုစည်းခြင်း၊ တိုက်ခိုက်ခြင်းနဲ့ လျင်မြန်တဲ့၊ ဆုံးဖြတ်ချက်ချနိုင်တဲ့ အောင်ပွဲတွေ
ရရှိခြင်းကို ထောက်ခံခဲ့ပြီး အထူးသဖြင့် ရန်သူရဲ့ ဖွဲ့စည်းပုံ ဒါမှမဟုတ်
ခံတပ်တွေမှာရှိတဲ့ အားနည်းချက်တွေကို တိုက်ခိုက်ခြင်း ဖြင့် ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီ
အာရုံစူးစိုက်မှုနဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်ချနိုင်သော လုပ်ဆောင်ချက် ဟာ နပိုလီယံရဲ့
အတွေ့အကြုံကြောင့် များစွာလွှမ်းမိုးခံခဲ့ရပါတယ်။
Jomini ဟာ စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုတွေကို မဟာဗျူဟာ (strategy)၊ grand
tactics နဲ့ ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေး (logistics) ဟူ၍ သီးခြား အမျိုးအစားသုံးမျိုးအဖြစ် စနစ်တကျ ခွဲခြားထားပါတယ်။ သူဟာ
"စစ်မြေပြင် (theater of war)" ကဲ့သို့သော ခေတ်သစ်သဘောတရားတွေအတွက်
အစောပိုင်း အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်တွေကိုလည်း ပေးခဲ့ပါတယ်။ ဒီခွဲခြားမှုဟာ
စစ်ပွဲကို ပိုမိုစက်ပိုင်းဆိုင်ရာ ရှုမြင်ပုံကို ထင်ဟပ်စေပြီး
အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုစီကို သီးခြားခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာပြီး အကောင်းဆုံးဖြစ်အောင်
ပြုလုပ်နိုင်ပါတယ်။
Clausewitz နဲ့ နှိုင်းယှဉ်ရင် Jomini ဟာ စစ်ပွဲရဲ့
နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှုတွေ ကို အလေးမထားပါဘူး။ အစိုးရဟာ သူ့ရဲ့
အစွမ်းအစဆုံး စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ကွပ်ကဲရေးမှူးကို ရွေးချယ်သင့်ပြီး အဲဒီနောက်
"သိပ္ပံနည်းကျ အခြေခံမူများအတိုင်း စစ်ဆင်နွှဲရန် လွတ်လပ်ခွင့်ပေးသင့်သည်" လို့ သူယုံကြည်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါဟာ စစ်ပွဲကို ပိုမိုနည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာ၊
နိုင်ငံရေးနဲ့ ပေါင်းစည်းမှု နည်းပါးတဲ့ ရှုမြင်ပုံကို ထင်ဟပ်စေပြီး စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ
ပညာရှင်ဟာ မစ်ရှင်တစ်ခု ပေးအပ်ခံရတာနဲ့ တစ်ပြိုင်နက်
နိုင်ငံရေးဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှုမရှိဘဲ သတ်မှတ်ထားတဲ့ အခြေခံမူတွေအပေါ် အခြေခံပြီး
လုပ်ဆောင်သင့်တယ်လို့ ဆိုလိုပါတယ်။
Jomini ဟာ စစ်ပွဲရဲ့ "မပြောင်းလဲနိုင်သော" နဲ့ "အချိန်တိုင်း" အခြေခံမူတွေ တည်ရှိတယ်လို့
ခိုင်မာစွာ ယုံကြည်ခဲ့ပြီး အဲဒီအခြေခံမူတွေဟာ အသုံးပြုတဲ့ လက်နက်တွေ၊
သမိုင်းဝင်ကာလ ဒါမှမဟုတ် ပထဝီဝင်တည်နေရာတွေနဲ့ မသက်ဆိုင်ဘူးလို့ ငြင်းဆိုခဲ့ပါတယ်။
စစ်ပွဲရဲ့ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ နိယာမတွေအပေါ် ဒီယုံကြည်မှုက စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ
ကွပ်ကဲရေးမှူးတွေအတွက် ရှင်းလင်းပြတ်သားပြီး လက်တွေ့ကျတဲ့ မူဘောင်ကို ပေးခဲ့ပြီး
သူ့ရဲ့ ထင်ရှားပြတ်သားမှုနဲ့ အသုံးချနိုင်မှုကြောင့် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အကယ်ဒမီတွေမှာ
သူ့ရဲ့ လက်ရာကို အလွန်ရေပန်းစားစေခဲ့ပါတယ်။
B.H. Liddell Hart- သွယ်ဝိုက်ချဉ်းကပ်ခြင်းနှင့် Grand Strategy ၏ သဘောတရား
Sir Basil Henry
Liddell Hart (1895–1970) ဟာ ဗြိတိသျှ စစ်သမိုင်းပညာရှင်နဲ့
သီအိုရီပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်ပါတယ်။ သူဟာ ၂၀ ရာစုအလယ်ပိုင်းမှာ Grand
Strategy ရဲ့ သဘောတရားကို လူသိများလာစေဖို့နဲ့ တီထွင်ရာမှာ
အလွန်ဩဇာကြီးမားတဲ့ အခန်းကဏ္ဍက ပါဝင်ခဲ့ပါတယ်။ သူ့ရဲ့ လက်ရာဟာ စစ်ရေးသက်သက်
ကန့်သတ်ချက်တွေကို ကျော်လွန်ပြီး နိုင်ငံတော်အင်အားကို ပိုမိုပြည့်စုံစွာ
နားလည်ဖို့ ကြိုးစားခဲ့ပါတယ်။
Liddell
Hart က Grand Strategy ကို "နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံလုံးရဲ့ သို့မဟုတ် နိုင်ငံများအဖွဲ့အစည်းရဲ့
အရင်းအမြစ်အားလုံးကို စစ်ပွဲရဲ့ နိုင်ငံရေးပန်းတိုင်အောင်မြင်ရန်အတွက် ပြည့်စုံစွာ
ပေါင်းစပ်ညှိနှိုင်းခြင်းနှင့် ဦးတည်ခြင်း" လို့ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုခဲ့ပါတယ်။ ဒီကျယ်ပြန့်တဲ့ အမြင်မှာ
စီးပွားရေးအရင်းအမြစ်တွေ၊ လူအင်အားနဲ့ "ကိုယ်ကျင့်တရားအရင်းအမြစ်များ" (ပြည်သူတို့ရဲ့ တိုက်ခိုက်လိုစိတ်) အထိ စစ်တပ်ဝန်ဆောင်မှုတွေကို
ထိန်းသိမ်းဖို့ အသုံးပြုတာတွေ ပါဝင်ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် မတူညီတဲ့ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ
ဝန်ဆောင်မှုတွေနဲ့ စစ်တပ်နဲ့ စက်မှုလုပ်ငန်းကြားမှာ အင်အားဖြန့်ဝေမှုကို
ထိန်းညှိတာတွေလည်း ပါဝင်ပါတယ်။ ထို့အပြင် Grand Strategy ဟာ
ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ ဖိအားနဲ့ ကိုယ်ကျင့်တရားဆိုင်ရာ ဖိအားတွေလိုမျိုး စစ်ရေးမဟုတ်တဲ့
ကိရိယာတွေကို အသုံးပြုပြီး ရန်သူရဲ့ ဆန္ဒကို အားနည်းစေပါတယ်။ ဒီကျယ်ပြန့်တဲ့
အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်ဟာ စစ်အင်အားဟာ နိုင်ငံတော်ရဲ့ ပိုမိုကြီးမားတဲ့
ကြိုးပမ်းမှုတစ်ခုအတွင်းမှာရှိတဲ့ ကိရိယာတစ်ခုသာဖြစ်ပြီး စစ်ပွဲနဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေး
နှစ်ခုလုံးမှာ နိုင်ငံရေးရည်မှန်းချက်တွေ အောင်မြင်ဖို့အတွက် ဖြစ်တယ်လို့
အလေးထားပါတယ်။
ပေးထားတဲ့ အချက်အလက်တွေမှာ သူ့ရဲ့ Grand Strategy သဘောတရားလို
အသေးစိတ် မပါဝင်ပေမယ့် Liddell Hart ဟာ သူ့ရဲ့
သွယ်ဝိုက်ချဉ်းကပ်မှု (Indirect Approach) ကို
ထောက်ခံအားပေးမှုကြောင့် ထင်ရှားပါတယ်။ ဒီသဘောတရားဟာ ပထမကမ္ဘာစစ်အတွင်း
အနောက်ဘက်စစ်မျက်နှာမှာ ရပ်တန့်နေမှုအပေါ် သူ့ရဲ့ ဝေဖန်မှုကနေ ပေါ်ပေါက်လာတာပါ။
အဲဒီအချိန်က ဗိုလ်ချုပ်တွေဟာ တိုက်ရိုက်၊ ပင်ပန်းဆင်းရဲစေတဲ့ တိုက်ခိုက်မှုတွေကို
မကြာခဏ လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြပါတယ်။ Liddell Hart ဟာ
"တိုက်ပွဲထက်... မဟာဗျူဟာမြောက် အနေအထားတစ်ခုကို ဖန်တီးရန်" ရည်ရွယ်တဲ့ အကောင်းဆုံး မဟာဗျူဟာကို အဆိုပြုခဲ့ပါတယ်။ ဒါဟာ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို
ကိုယ်တိုင် မထုတ်လုပ်နိုင်ရင်တောင် အဲဒီအနေအထားကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ခြင်းဖြင့်
တိုက်ပွဲကို အောင်မြင်စေမှာ သေချာပါတယ်။ သွယ်ဝိုက်ချဉ်းကပ်မှုဟာ ရန်သူကို
ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာရော စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာပါ နေရာရွှေ့ပြောင်းစေပြီး သူတို့ရဲ့
တိုက်ခိုက်ရေးတပ်ဖွဲ့ကို ပြိုကွဲစေဖို့ ဒါမှမဟုတ် နှောင့်ယှက်ဖို့ ရည်ရွယ်ကာ
အနည်းဆုံး တိုက်ရိုက်တိုက်ခိုက်မှုနဲ့ ထိခိုက်မှုတွေနဲ့ အောင်ပွဲခံဖို့
ရည်ရွယ်ပါတယ်။ ဒီချဉ်းကပ်မှုဟာ အင်အားသုံးခြင်းထက် အံ့အားသင့်ခြင်း (surprise)၊ လှုပ်ရှားခြင်း (maneuver) နဲ့
စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ နှောင့်ယှက်ခြင်း တို့ကို ဦးစားပေးပါတယ်။
သမိုင်းတစ်လျှောက် စစ်ရေးမဟာဗျူဟာ၏
ဆင့်ကဲပြောင်းလဲပုံ (Evolution of Military Strategy
Through History)
စစ်ရေးမဟာဗျူဟာဟာ နည်းပညာအသစ်တွေ၊ ပြောင်းလဲနေတဲ့ နိုင်ငံရေးပတ်ဝန်းကျင်နဲ့
စစ်ပွဲကို နားလည်မှု ပြောင်းလဲလာခြင်းတို့ကြောင့် စဉ်ဆက်မပြတ် ပြောင်းလဲမှုတွေကို
ခံယူခဲ့ပါတယ်။ ဒီဆင့်ကဲပြောင်းလဲမှုဟာ ဆန်းသစ်တီထွင်မှုနဲ့
လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင် ပြောင်းလဲခြင်း တို့ကြားက စဉ်ဆက်မပြတ်
အပြန်အလှန်ဆက်နွှယ်မှုကို မီးမောင်းထိုးပြပါတယ်။ နည်းပညာတိုးတက်မှုတွေက
မဟာဗျူဟာဆိုင်ရာ အပြောင်းအလဲတွေကို တွန်းအားပေးပြီး မဟာဗျူဟာဆိုင်ရာ
သဘောတရားအသစ်တွေက နည်းပညာတိုးတက်မှုကို ထပ်မံတောင်းဆိုပါတယ်။
ဒီပူးတွဲဆင့်ကဲဖြစ်စဉ်က အမြဲတမ်းပြောင်းလဲနေတဲ့ ကမ္ဘာ့လုံခြုံရေး ပတ်ဝန်းကျင်မှာ
မဟာဗျူဟာဆိုင်ရာ သက်ဆိုင်မှုနဲ့ ထိရောက်မှုကို သေချာစေပါတယ်။
ရှေးခေတ်စစ်ပွဲများ (Ancient Warfare) (ဘီစီ ၃၀၀၀ -
အေဒီ ၅၀၀)
ရှေးခေတ်စစ်ပွဲတွေမှာ မဟာဗျူဟာဆိုင်ရာ ရည်မှန်းချက်တွေဟာ ရန်သူကို
စစ်ပွဲဆက်လက်ဖြစ်ပွားတာဟာ လက်နက်ချတာထက် ပိုမိုကုန်ကျမှုတွေ ရှိတယ်လို့
ဆွဲဆောင်ဖို့နဲ့ စစ်ပွဲကနေ အမြတ်အစွန်းတွေ တိုးမြှင့်ရရှိဖို့တို့ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဟာ
ရန်သူရဲ့ တပ်မတော်ကို စစ်မြေပြင်မှာ အနိုင်ယူဖို့ မကြာခဏ ဆိုလိုပါတယ်။
အစောပိုင်းနည်းဗျူဟာတွေက ရိုးရှင်းပေမယ့် ထိရောက်မှုရှိပါတယ်။ အဲဒီနည်းဗျူဟာတွေမှာ
ပုန်းအောင်းခြင်းနဲ့ အံ့အားသင့်ခြင်းအပေါ် အခြေခံတဲ့ ချုံခိုတိုက်ခိုက်မှု (ambush) နဲ့ စီးနင်းတိုက်ခိုက်မှု (raid) တွေအပြင်
တိုက်ပွဲရဲ့အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုနဲ့ အားကစားရဲ့အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ပါဝင်တဲ့ တရားဝင်၊
တစ်ဦးချင်း တိုက်ခိုက်မှုတွေ ပါဝင်ပါတယ်။
Phalanx (ဖဲလန့်စ်) ဖွဲ့စည်းပုံကို ဘီစီ ၃ ရာစုနှစ်မှာ တီထွင်ခဲ့ပြီး Sumerian နဲ့ ဂရိစစ်ပွဲတွေရဲ့ ထူးခြားတဲ့ လက္ခဏာတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။ ဒါဟာ
ဒိုင်းလွှားကိုယ်စီနဲ့ အတူတကွ ရပ်တည်ကာ လှံတွေထုတ်ပြီး လူအုပ်စုလိုက် တိုးဝင်လာတဲ့
ခြေလျင်စစ်သားတွေရဲ့ ထူထပ်တဲ့ အတုံးလိုက်ပုံစံ ဖြစ်ပါတယ်။ Phalanx ဟာ တိုက်ရိုက်တိုက်ခိုက်မှုတွေမှာ အလွန်အားကောင်းပေမယ့် ကိုင်တွယ်ဖို့
ခက်ခဲပြီး ဘေးတိုက်ရွေ့လျားဖို့ ခက်ခဲပါတယ်။ ရိုးရှင်းတဲ့
ရှောင်တိမ်းမှုတွေအတွက်တောင် အလွန်ကောင်းမွန်စွာ လေ့ကျင့်ထားတဲ့ တပ်ဖွဲ့တွေ
လိုအပ်ပါတယ်။ သူ့ရဲ့ အဓိကလက်နက်တွေဟာ ဓားတွေ၊ လှံတွေနဲ့ လှံရှည်တွေလိုမျိုး
လက်ဖြင့်ကိုင်ဆောင်ရတဲ့ တိုတိုတုတ်တုတ် လက်နက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။
ဘီစီ ၂၀၀၀ ခန့်မှာ မြင်းဆွဲတဲ့ ပေါ့ပါးတဲ့ ဘီးနှစ်ဘီးပါ ရထားလုံး က
နည်းဗျူဟာတွေကို တော်လှန်ပြောင်းလဲခဲ့ပြီး Western Steppe၊ Mesopotamia၊ Syria နဲ့ Turkey တို့မှာ
လျင်မြန်စွာ ပျံ့နှံ့သွားခဲ့ပါတယ်။ ရထားလုံးရဲ့ မြန်နှုန်းက နှေးကွေးတဲ့ Phalanx ကို ကျော်လွှားနိုင်စေပြီး ခြေလျင်စစ်သားတွေအား ဝေးလံတဲ့နေရာကနေ
မြှားတွေနဲ့ ပစ်ခတ်နိုင်ကာ အစီအစဉ်ပျက်နေတဲ့ ရန်သူကို လှည်းနဲ့
တိုက်ခိုက်နိုင်စေပါတယ်။ အောင်ပွဲခံရာမှာ ထိရောက်မှုရှိပေမယ့် ရထားလုံးတွေက
စျေးကြီးပြီး ခက်ခဲတဲ့မြေပြင်အတွက် မသင့်တော်ကာ လူအင်အားအသုံးပြုမှုမှာ
ထိရောက်မှုမရှိပါဘူး။
မြင်းစီးတပ်ဖွဲ့များ တိုးတက်လာပုံက ပုံစံနှစ်မျိုးရှိပါတယ်- ပေါ့ပါးသော
မြင်းစီးတပ်ဖွဲ့ (light cavalry) တွေဟာ
များသောအားဖြင့် ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်ကြပြီး မြှားပစ်လက်နက်တွေဖြစ်တဲ့ ဒဏ်ခံမြှားတံ
(composite bow) တွေကို အထူးပြုကာ အလွန်အမင်း ရွေ့လျားနိုင်တဲ့
"အုံလိုက်" တိုက်ခိုက်မှုတွေ၊
ဟန်ဆောင်ဆုတ်ခွာမှုတွေနဲ့ ချုံခိုတိုက်ခိုက်မှုတွေကို အသုံးပြုကြပါတယ်။ လေးလံသော
မြင်းစီးတပ်ဖွဲ့ (heavy cavalry - cataphracts) တွေက သံချပ်ကာဝတ်စုံနဲ့ လှံတွေနဲ့ လက်နက်တပ်ဆင်ထားပြီး အစုလိုက်အပြုံလိုက်
တိုက်ခိုက်မှုတွေအတွက် ဒီဇိုင်းထုတ်ထားပါတယ်။
ကွဲပြားတဲ့ တပ်ဖွဲ့အမျိုးအစားတွေကို ပေါင်းစပ်အသုံးပြုခြင်းဟာ အရေးပါတဲ့
မဟာဗျူဟာမြောက် တိုးတက်မှုတစ်ခုကို ပြသပါတယ်။ Classical Greek စစ်ပွဲက အစောပိုင်းမှာ Phalanx ဖွဲ့စည်းမှုနဲ့
တိုက်ခိုက်ခြင်းကို အာရုံစိုက်ခဲ့ပေမယ့် Peloponnesian War (ဘီစီ ၄၃၁-၄၀၄)
အတွင်းမှာ ရွေးချယ်ထားတဲ့နေရာမှာ အင်အားစုတွေ စုစည်းခြင်း၊
ဘေးတိုက်တိုက်ခိုက်ခြင်းနဲ့ oblique approach တွေလိုမျိုး
မူလတန်းနည်းဗျူဟာတွေ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပါတယ်။ ဒါဟာ Alexander the Great (အလက်ဇန္ဒား မဟာ) လက်ထက်မှာ အထွတ်အထိပ်ကို ရောက်ရှိခဲ့ပြီး သူ့ရဲ့
တပ်မတော်ဟာ အမျိုးမျိုးသော တပ်ဖွဲ့တွေကို ထိရောက်စွာ ပေါင်းစပ်ပြီး အတူတကွ
တိုက်ခိုက်ခဲ့ပါတယ်။ ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှုရှိတဲ့ Persian အင်ပါယာကို သူ့ရဲ့ အောင်ပွဲတွေဟာ ကြီးမားတဲ့ ထိခိုက်မှုတွေကနေ
ပြန်လည်မထူထောင်နိုင်တဲ့ နိုင်ငံတွေကို ဖျက်ဆီးရာမှာ အောင်မြင်တဲ့ မဟာဗျူဟာတွေကို
ပုံဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။
ရှေးခေတ် ရောမတို့ရဲ့ တိုးတက်မှုက စစ်ပွဲအပေါ် စုပေါင်းချဉ်းကပ်မှု ကို
ပြသပါတယ်။ ဒါကို ပြည်တွင်းပဋိပက္ခတွေကို ပြင်ပချဲ့ထွင်မှုအဖြစ် ပြောင်းလဲပေးတဲ့
နိုင်ငံရေးအဖွဲ့အစည်းတွေက မောင်းနှင်ခဲ့ပါတယ်။ ရောမတို့ရဲ့ ခွန်အားက သူတို့ရဲ့
အင်အားကြီးမားတဲ့ Senate နဲ့
အလွန်ပြောင်းလွယ်ပြင်လွယ်ရှိပြီး စည်းကမ်းရှိတဲ့ Roman legion ကနေ ဆင်းသက်လာခဲ့ပါတယ်။ ဒါဟာ စစ်သားရွေးချယ်ခြင်း၊ စခန်းတည်ဆောက်ခြင်းနဲ့
တိုက်ပွဲပုံစံတွေ လှည့်ပတ်ခြင်းတို့မှာ အသေးစိတ်ကို ဂရုတစိုက်
အာရုံစိုက်ခြင်းဖြင့် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာအတွက် ပုံစံတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။
ရောမတို့ရဲ့ တိတ်ဆိတ်တဲ့ မဟာဗျူဟာက ရန်သူတွေကို ပိုင်းခြားခြင်း၊
ဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှုတွေကို တရားမျှတစေဖို့ patron-client ဆက်ဆံရေးတွေ
ဖန်တီးခြင်း၊ သူပုန်တွေနဲ့ ပူးပေါင်းခြင်းနဲ့ သူတို့ရဲ့ အပြင်းထန်ဆုံး ရန်သူတွေကို
လုံးဝဖျက်ဆီးပစ်ဖို့ မဆုတ်မနစ် ကြိုးပမ်းခြင်းတို့ ပါဝင်ပါတယ်။ Second
Punic War (ဘီစီ ၂၁၈-၂၀၁) က ဒါကို ပုံဖော်ပြပါတယ်။ Hannibal ရဲ့ ထူးချွန်တဲ့ နည်းဗျူဟာအောင်ပွဲတွေ ရှိနေပေမယ့် ရောမတို့ရဲ့ မယိမ်းယိုင်တဲ့
ဆုံးဖြတ်ချက်နဲ့ မဆုတ်မနစ် ကြိုးပမ်းမှုတွေဟာ နောက်ဆုံးမှာ သူ့ရဲ့ ကျရှုံးခြင်းနဲ့ Carthage ရဲ့ ဖျက်ဆီးခြင်းသို့ ဦးတည်ခဲ့ပါတယ်။
၁၉ ရာစု ဂျာမန်စစ်သမိုင်းပညာရှင် Hans Delbrück က ပြိုင်ဘက်ကို
ဖျက်ဆီးပစ်ခြင်းအပေါ် အခြေခံတဲ့ မဟာဗျူဟာတွေနဲ့ သူတို့ရဲ့ အင်အားကုန်ခန်းစေခြင်း (exhaustion) ကို ရည်ရွယ်တဲ့ မဟာဗျူဟာတွေကြား ကွဲပြားခြားနားမှုကို ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။
ဆုံးဖြတ်ချက်ချနိုင်တဲ့ အောင်ပွဲကို ရှာဖွေခြင်းနဲ့ ရန်သူကို တဖြည်းဖြည်း
အားနည်းစေခြင်းကြားက ဒီထာဝရတင်းမာမှုဟာ နည်းပညာအသစ်တွေနဲ့ အခြေအနေတွေအလိုက်
ပြောင်းလဲကာ ခေတ်အဆက်ဆက်မှာ တည်ရှိနေပါတယ်။
အလယ်ခေတ်စစ်ပွဲများ (Medieval Warfare) (အေဒီ ၅၀၀ -
၁၅၀၀)
အလယ်ခေတ်က မဟာဗျူဟာအရ ရိုးရှင်းတယ်လို့ မှားယွင်းစွာ ရှုမြင်တတ်ကြပေမယ့်
စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းအမျိုးမျိုးနဲ့ စစ်ရေးအင်အား အမျိုးမျိုးနဲ့
ထူးခြားပါတယ်။ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းတွေ၊ ပစ္စည်းကိရိယာတွေနဲ့ နည်းစနစ်တွေက
သိသိသာသာ ကွဲပြားပါတယ်။ ဆွစ်လှံကိုင်တပ်သားတွေက အနောက်ဥရောပက မြင်းစီးသူရဲတွေနဲ့
ကွဲပြားပြီး အဲဒီသူရဲတွေက အာရေဗျ ပေါ့ပါးတဲ့ မြင်းစီးတပ်ဖွဲ့တွေနဲ့ ဆက်နွှယ်မှု
နည်းပါးပါတယ်။
ရန်သူအများအပြားကို ရင်ဆိုင်နေရတဲ့ Byzantine အင်ပါယာ က
ရှုပ်ထွေးတဲ့ မဟာဗျူဟာမြောက် တုံ့ပြန်မှုကို တီထွင်ခဲ့ပြီး အထူးသဖြင့် ဂရိမီး (Greek
fire) လိုမျိုး အဆင့်မြင့်နည်းပညာတွေကို အားကိုးခဲ့ပါတယ်။
ဒါက သူတို့အား တိုက်ခိုက်နေတဲ့ ရေတပ်တွေကို တွန်းလှန်နိုင်စေပြီး ၁၅ ရာစုအထိ
သူတို့ရဲ့ တည်ရှိမှုကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့ပါတယ်။ အလယ်ခေတ်စစ်ပွဲဟာ
နိုင်ငံတွေကို ဖျက်ဆီးပစ်တဲ့ မဟာဗျူဟာတွေနဲ့ အင်အားကုန်ခန်းစေတဲ့ မဟာဗျူဟာ (attrition
strategies) နှစ်မျိုးလုံးကို ပြသခဲ့ပါတယ်။ ဥပမာအားဖြင့် Crusader နိုင်ငံတွေဟာ စဉ်ဆက်မပြတ် စီးနင်းတိုက်ခိုက်မှုတွေနဲ့
အရေအတွက်သာလွန်မှုတို့နဲ့ တဖြည်းဖြည်း အင်အားကုန်ခန်းခဲ့ရပြီး Ḥaṭṭīn (1187) နဲ့ Manzikert (1071) လိုမျိုး ဆုံးဖြတ်ချက်ချနိုင်တဲ့
တိုက်ပွဲတွေဟာ နိုင်ငံတွေနဲ့ အင်ပါယာတွေ ပြိုလဲခြင်းသို့ ဦးတည်ခဲ့ပါတယ်။
အလယ်ခေတ် မဟာဗျူဟာပညာရှင်တွေဟာ စနစ်တကျ တိုက်ပွဲတွေ၊
စီးနင်းတိုက်ခိုက်မှုတွေနဲ့ နှောင့်ယှက်မှုတွေကို အသုံးပြုခဲ့ကြပေမယ့်
ဝိုင်းရံတိုက်ခိုက်ရေး (siege warfare) ဒါမှမဟုတ် poliorcetics
(ခံတပ်တည်ဆောက်ခြင်းနှင့် ဝိုင်းရံတိုက်ခိုက်ခြင်းနည်းစနစ်များ) ကို
သိသိသာသာ တိုးတက်စေခဲ့ပါတယ်။ ခံတပ်ရဲတိုက်တွေနဲ့ ခံတပ်မြို့တွေ က ခိုလှုံရာအတွက်
အရေးကြီးပြီး ကြီးမားတဲ့ အတားအဆီးတွေ ဖြစ်ပေမယ့် နောက်ဆုံးမှာ ငတ်မွတ်မှု
ဒါမှမဟုတ် ဘက်ထရီတံတွေ၊ လေးခွ (catapults) တွေနဲ့
မြေအောက်တူးခြင်း (mining) တွေကို အသုံးပြုတဲ့
တိုက်ခိုက်မှုတွေကြောင့် ကျဆုံးခဲ့ရပါတယ်။ ခံတပ်နေရာတစ်ခုကို ကာကွယ်ခြင်းက
တိုက်ခိုက်တာထက် ယေဘုယျအားဖြင့် ပိုမိုလွယ်ကူပြီး သေးငယ်တဲ့ တပ်ဖွဲ့တွေပင်
မမျှော်မှန်းနိုင်တဲ့ စစ်ရေးအားသာချက်ကို ရရှိနိုင်စေပါတယ်။ ဒီအချက်တွေက
ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးဆိုင်ရာ မူလတန်းအဆင့်တွေနဲ့ လမ်းကွန်ရက်ညံ့ဖျင်းမှုတို့နဲ့
ပေါင်းစပ်လိုက်တဲ့အခါ ဥရောပမှာ စစ်ပွဲရဲ့ အရှိန်အဟုန်နဲ့
ဆုံးဖြတ်ချက်ချနိုင်မှုတို့ကို ကန့်သတ်ခဲ့ပါတယ်။
ခြေလျင်တပ်ဖွဲ့များ ပေါ်ပေါက်လာခြင်းကလည်း အရေးပါတဲ့ အပြောင်းအလဲကို
ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ပါတယ်။ စည်းကမ်းရှိတဲ့ ဆွစ်လှံကိုင်တပ်သားတွေ နဲ့
အင်္ဂလိပ်လှံရှည်ပစ်သမားတွေ ဟာ လက်နက်အပြည့်အစုံ ဆင်မြန်းထားတဲ့
မြင်းစီးသူရဲတွေကို အလွန်ထိရောက်စွာ တိုက်ခိုက်နိုင်ခဲ့ပြီး စစ်မြေပြင်မှာ
အင်အားချိန်ခွင်လျှာ ပြောင်းလဲမှုကို ပြသခဲ့ပါတယ်။ မြင့်မားတဲ့ ပစ်ခတ်နှုန်းနဲ့
သံချပ်ကာဖောက်မြှားတွေပါရှိတဲ့ လေးရှည် ဟာ Crécy နဲ့ Agincourt တို့မှာ ပြင်သစ်မင်းမျိုးမင်းနွယ်တွေကို အကြီးအကျယ် ဖျက်ဆီးခဲ့ပါတယ်။
အရှေ့နဲ့ အလယ်အာရှမှာ မွန်ဂိုအင်အားစုတွေ ဟာ ရွေ့လျားနိုင်မှု နဲ့
နည်းဗျူဟာပိုင်းဆိုင်ရာ ပြောင်းလွယ်ပြင်လွယ်ရှိမှု ကို ပုံဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။
လျင်မြန်တဲ့ မြင်းစီးမြှားပစ်သမားတွေနဲ့ စဉ်ဆက်မပြတ် လှုပ်ရှားမှုတွေကို
အသုံးပြုပြီး တပ်မတော်တွေကို လိုက်လံနှိမ်နင်းခြင်းနဲ့ ဝိုင်းရံခြင်းတို့ဖြင့်
အင်အားကုန်ခန်းစေကာ သမိုင်းမှာ အကြီးမားဆုံး အင်ပါယာတွေထဲက တစ်ခုကို
ထွင်းထုခဲ့ပါတယ်။
ခေတ်သစ်ဦးကာလစစ်ပွဲများ (Early Modern Era) (အေဒီ ၁၅၀၀ -
၁၈၀၀)
သေနတ်များ ပေါ်ပေါက်လာခြင်းဟာ တိုက်ပွဲပုံစံတွေကို အခြေခံကျကျ
ပြောင်းလဲစေခဲ့ပြီး ရိုးရာ မြှားပစ်နဲ့ မြင်းစီးတပ်တို့ရဲ့ အခန်းကဏ္ဍကို
တဖြည်းဖြည်း လျော့နည်းစေခဲ့ပါတယ်။ ၁၄ ရာစုမှာ တီထွင်ခဲ့တဲ့
လက်ကိုင်အမြောက်လိုမျိုး မူလတန်းသေနတ်တွေက စစ်သားတွေကို ဝေးလံတဲ့နေရာကနေ ရန်သူကို
တိုက်ခိုက်နိုင်စေပြီး အနီးကပ်တိုက်ခိုက်မှုမှာ ထိခိုက်မှုတွေကို လျှော့ချကာ culverin လိုမျိုး ပိုကြီးမားပြီး အင်အားကြီးမားတဲ့ အမြောက်တွေ
ပေါ်ပေါက်လာစေခဲ့ပါတယ်။
ယမ်းမှုန့်လက်နက်များ အသုံးပြုခြင်းဟာ ခံတပ်ဒီဇိုင်းတွေကို များစွာ
သက်ရောက်မှုရှိခဲ့ပါတယ်။ တစ်ချိန်က ကျူးကျော်မရနိုင်တဲ့ ရဲတိုက်တွေဟာ
အမြောက်တွေရဲ့ ဒဏ်ကို ခံနိုင်ရည်မရှိတော့ဘဲ ကြယ်ပုံသဏ္ဍာန် ခံတပ်များ လိုမျိုး
ခံတပ်အမျိုးအစားအသစ်တွေ တီထွင်ခြင်းသို့ ဦးတည်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါက စစ်သားတွေကို
ကာကွယ်ဖို့ မြောင်းတူးခြင်းနဲ့ မြေကြီးခံတပ်တွေ အသုံးပြုခြင်းလိုမျိုး
နည်းဗျူဟာအသစ်တွေဆီကိုလည်း ဦးတည်ခဲ့ပါတယ်။ ခြေလျင်တပ်ရဲ့ ပစ်ခတ်နိုင်စွမ်းသို့
ပြောင်းလဲခြင်းဟာ စစ်မြေပြင်မှာ ဆုံးဖြတ်ချက်ချနိုင်ခဲ့ပါတယ်။
Military
Revolution သီအိုရီက ၁၆ ရာစုနဲ့ ၁၇ ရာစုအတွင်း စစ်ရေးမဟာဗျူဟာနဲ့
နည်းဗျူဟာတွေမှာ သိသိသာသာ ပြောင်းလဲမှုတွေ၊ အထူးသဖြင့် သေနတ်တွေရဲ့ အသုံးဝင်ပုံကို
အများဆုံးဖြစ်အောင် ဆန်းသစ်တီထွင်မှုတွေဟာ ပိုမိုလေ့ကျင့်ထားတဲ့ တပ်ဖွဲ့တွေနဲ့
အမြဲတမ်း တည်ရှိနေတဲ့ စစ်တပ်တွေ လိုအပ်လာကြောင်း ဖော်ပြထားပါတယ်။
ဒီပိုမိုကြီးမားပြီး စျေးကြီးတဲ့ စစ်တပ်တွေက အသစ်သော ဘဏ္ဍာရေးနဲ့ အုပ်ချုပ်ရေး
အဖွဲ့အစည်းတွေ လိုအပ်တယ်ဆိုတဲ့ ကြီးမားတဲ့ နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှုတွေ
ရှိလာခဲ့ပါတယ်။ ဆွီဒင်ဘုရင် Gustavus Adolphus ဟာ Thirty
Years' War (1618-1648) အတွင်း အဆင့်မြင့် စစ်ဆင်ရေးမဟာဗျူဟာကို ပြသပြီး
ကြီးမားတဲ့ အောင်ပွဲတွေကို ရရှိခဲ့ပါတယ်။ နည်းဗျူဟာဆိုင်ရာ ဖွဲ့စည်းမှုတွေက
တိုးတက်ပြောင်းလဲလာခဲ့ပြီး linear tactics နဲ့ columns ကြားမှာ ငြင်းခုံမှုတွေ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ကာ မြင်းစီးတပ်ရဲ့ နက်ရှိုင်းမှုကို
အမြဲတမ်း လျှော့ချခြင်းဟာ ပစ္စတိုပစ်ခတ်မှုထက် ရုတ်တရက်တိုက်ခိုက်မှု (shock
action) ကို ပိုမိုနှစ်သက်စေခဲ့ပါတယ်။ စူးစမ်းရှာဖွေရေးခေတ် က
ရေတပ်ရဲ့ လွှမ်းမိုးမှု အရေးကြီးပုံကိုလည်း မီးမောင်းထိုးပြခဲ့ပြီး ဗြိတိန်နဲ့
စပိန်လိုမျိုး နိုင်ငံတွေဟာ ခိုင်မာတဲ့ ရေတပ်တွေကြောင့်
ကမ္ဘာ့အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေအဖြစ် ပေါ်ထွန်းလာခဲ့ပါတယ်။
စက်မှုခေတ်စစ်ပွဲ (Industrial Age Warfare) (အေဒီ ၁၈၀၀ -
၁၉၀၀)
စက်မှုတော်လှန်ရေး က စစ်ပွဲတွေ ဆင်နွှဲပုံကို များစွာ
သက်ရောက်မှုရှိခဲ့ပြီး သမိုင်းပညာရှင်အများအပြားက American Civil War ကို ပထမဆုံးသော စစ်မှန်တဲ့ ခေတ်သစ်စစ်ပွဲအဖြစ် သတ်မှတ်ကြပါတယ်။ ဒီခေတ်က
ပြင်သစ်တော်လှန်ရေးက စတင်ခဲ့တဲ့ အစုလိုက်အပြုံလိုက် စစ်မှုထမ်းဟောင်းများ
ပေါ်ပေါက်လာပြီး ကြီးမားတဲ့ စစ်တပ်တွေကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ပါတယ်။
ရိုင်ဖယ်လက်နက်တွေ က သေနတ်ရဲ့ တိကျမှုနဲ့ အကွာအဝေးကို သိသိသာသာ
တိုးမြှင့်ခဲ့ပြီး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရမှုတွေကို ပိုမိုများပြားစေကာ
ကာကွယ်ရေးပစ်ခတ်မှုအတွက် ဆုံးဖြတ်ချက်ချနိုင်တဲ့ အားသာချက်ကို ပေးခဲ့ပါတယ်။ ဒါက
စစ်သားတွေကို ပြန့်ကျဲသွားစေဖို့နဲ့ အကာအကွယ်ရှာဖွေဖို့ တွန်းအားပေးခဲ့ပြီး
နပိုလီယံနည်းလမ်းတွေနဲ့ ပခုံးချင်းယှဉ်ကာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် တိုက်ခိုက်ခြင်းကနေ
ခြေလျင်တပ်ရဲ့ နည်းဗျူဟာတွေကို အခြေခံကျကျ ပြောင်းလဲစေခဲ့ပါတယ်။ American
Civil War က ခေတ်မမီတော့တဲ့ နည်းဗျူဟာတွေကနေ ပိုမိုသေးငယ်တဲ့
အစိတ်အပိုင်းတွေနဲ့ ရိုးရှင်းတဲ့ ကွပ်ကဲမှုတွေနဲ့ လုပ်ဆောင်ခြင်းသို့
ပြောင်းလဲသွားတာကို တွေ့မြင်ခဲ့ရပါတယ်။
ရထားလမ်းတွေနဲ့ ကြေးနန်းတွေ က ဆက်သွယ်ရေးနဲ့ ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးကို
တော်လှန်ပြောင်းလဲခဲ့ပြီး လူအင်အားနဲ့ ထောက်ပံ့ရေးပစ္စည်းတွေကို လျင်မြန်စွာ
စုစည်းရွှေ့ပြောင်းနိုင်စေကာ မဟာဗျူဟာဆိုင်ရာ စဉ်းစားစရာတွေကို
ပြောင်းလဲစေခဲ့ပါတယ်။ ဒါက တိုက်ပွဲတွေကြားက အချိန်ကို သိသိသာသာ လျှော့ချပေးပြီး
လျင်မြန်စွာ အားဖြည့်ပေးခြင်းနဲ့ ဒဏ်ရာရသူတွေ ရွှေ့ပြောင်းပေးခြင်းတို့ကို
ပြုလုပ်နိုင်စေခဲ့ပါတယ်။ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ရွှေ့ပြောင်းပေးခြင်း လုပ်ငန်းစဉ်တွေ
တိုးတက်လာတာက ဒဏ်ရာရစစ်သားတွေ အသက်ရှင်နှုန်းကိုလည်း သိသိသာသာ တိုးမြှင့်ခဲ့ပါတယ်။
Hiram
Maxim က ၁၈၈၄ ခုနှစ်မှာ တစ်မိနစ်လျှင် ကျည်ဆံ ၆၀၀
ပစ်ခတ်နိုင်တဲ့ စက်သေနတ် ကို တီထွင်ခဲ့ခြင်းဟာ စစ်ပွဲကို အပြောင်းအလဲကြီး
ပြောင်းလဲစေခဲ့ပြီး ပထမကမ္ဘာစစ် မှာ ကျင်းမြောင်းတိုက်ပွဲများ (trench
warfare) ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ပါတယ်။ ဒီနည်းပညာက လက်နက်ကြီးတွေနဲ့
ပေါက်ကွဲအားပြင်းတဲ့ ပစ္စည်းတွေနဲ့အတူ လျင်မြန်စွာ ရွေ့လျားတဲ့
တိုက်ခိုက်ရေးနည်းဗျူဟာတွေရဲ့ ရိုးရာအားသာချက်ကို ပြောင်းပြန်လှန်ခဲ့ပြီး
အင်အားကုန်ခန်းမှုများပြားကာ မဟာဗျူဟာမြောက် ရပ်တန့်မှုတွေကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ပါတယ်။
စက်မှုထွန်းကားခြင်းက လက်နက်တွေကို အစုလိုက်အပြုံလိုက် ထုတ်လုပ်ခြင်းနဲ့
စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ လေ့ကျင့်ရေး၊ ဖွဲ့စည်းပုံနဲ့ စစ်စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းတွေ
စံချိန်မီဖြစ်လာခြင်းကို ဆိုလိုပါတယ်။ အရပ်ဘက်လူဦးရေနဲ့
စက်မှုလုပ်ငန်းစွမ်းဆောင်ရည်ဟာ စစ်ပွဲအတွက် အရေးကြီးတဲ့ အစိတ်အပိုင်းတွေ
ဖြစ်လာခဲ့ပြီး စစ်သားနဲ့ အရပ်သားကြားမှာ အခြေခံကျတဲ့ ဆက်စပ်မှုကို
ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ပါတယ်။ ဒီခေတ်က တစ်ဦးချင်း သူရဲကောင်းဆန်ခြင်းအပေါ် အားကိုးခြင်းကနေ
နည်းပညာသာလွန်မှု အပေါ် အာရုံစိုက်ခြင်းသို့ ပြောင်းလဲသွားခဲ့ပါတယ်။
ကမ္ဘာစစ်ကာလ (World Wars Era)
(၁၉၀၀ - ၁၉၄၅)
ပထမကမ္ဘာစစ် ကို အဆိပ်ဓာတ်ငွေ့နဲ့ အဆင့်မြင့် ပေါက်ကွဲစေတတ်တဲ့
ပစ္စည်းတွေကို အကျယ်တဝင့် အသုံးပြုခဲ့တာကြောင့် "ဓာတုဗေဒပညာရှင်များ၏ စစ်ပွဲ" လို့ မကြာခဏ ခေါ်ဝေါ်ကြပြီး စက်မှုခေတ်နည်းပညာတွေရဲ့ အပြည့်အစုံသော
သက်ရောက်မှုကို တွေ့မြင်ခဲ့ရပါတယ်။ အင်အားကြီးမားတဲ့ နည်းပညာအသစ်တွေက
ကျင်းမြောင်းတိုက်ပွဲတွေနဲ့ မဟာဗျူဟာမြောက် ရပ်တန့်မှုတွေကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ပြီး
စက်သေနတ်တွေနဲ့ လက်နက်ကြီးတွေနဲ့ ထောက်ပံ့ထားတဲ့ ခံတပ်နေရာတွေက ကြီးမားတဲ့
အင်အားကုန်ခန်းမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ပါတယ်။ တင့်ကားတွေနဲ့ လေယာဉ်တွေ ကို
မိတ်ဆက်ခဲ့ပေမယ့် စုစုပေါင်း ရပ်တန့်မှုအပေါ် သူတို့ရဲ့ ကနဦးသက်ရောက်မှုက
အနည်းငယ်သာ ရှိခဲ့ပါတယ်။
စစ်ပွဲတွေကြားကာလမှာ ကြေးနန်းနဲ့ ရေဒီယိုတို့က ကြီးမားတဲ့ စစ်တပ်တွေကို
လျင်မြန်စွာ ရွှေ့ပြောင်းနိုင်စေခဲ့ပါတယ်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် မှာ
ပေါင်းစပ်လက်နက်စစ်ဆင်ရေးများ (combined arms operations) ပေါ်ထွန်းလာတာကို တွေ့မြင်ခဲ့ရပြီး ၁၉၃၉ နဲ့ ၁၉၄၀ ခုနှစ်တွေမှာ
ဂျာမန်တို့ရဲ့ တိုက်ခိုက်မှုတွေက ခြေလျင်တပ်၊ မြင်းစီးတပ်နဲ့ လက်နက်ကြီးတွေကို
ပေါင်းစပ်ခြင်းရဲ့ အရေးကြီးပုံကို ပြသခဲ့ပြီး "တင့်ကားအားလုံး" သီအိုရီကို ကျော်လွန်သွားခဲ့ပါတယ်။ ဒီကာလက "ဗလာကျင်းနေသော စစ်မြေပြင်
(empty battlefield)" သဘောတရားကိုလည်း တွေ့မြင်ခဲ့ရပြီး
ကြီးမားတဲ့ ပုံသေခံတပ်တွေကို ပြန့်ကျဲနေတဲ့ ခံတပ်နေရာတွေနဲ့ အစားထိုးခဲ့ပါတယ်။
လေကြောင်းစွမ်းအား က စစ်ရေးမဟာဗျူဟာရဲ့ အခြေခံအုတ်မြစ်တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့ပြီး
မဟာဗျူဟာမြောက် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုတွေ (strategic bombing) က အရေးပါတဲ့
အခန်းကဏ္ဍက ပါဝင်ခဲ့ပါတယ်။
အရေးကြီးတာက ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ဟာ ရေဒါ ကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အသုံးပြုခြင်း၊
ဂျက်လေယာဉ်တွေ တီထွင်ခြင်းနဲ့ အရေးအကြီးဆုံးကတော့ အက်တမ်ဗုံး တို့အပါအဝင်
တော်လှန်ပြောင်းလဲတဲ့ နည်းပညာတိုးတက်မှုတွေကို တွေ့မြင်ခဲ့ရပါတယ်။
ဒီတီထွင်မှုတွေဟာ စစ်မဖြစ်မီ နည်းပညာတွေနဲ့ သိသိသာသာ ကွဲပြားပြီး စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ
ခေါင်းဆောင်တွေဟာ ဆက်လက်နည်းပညာတိုးတက်မှုတွေကို အနာဂတ်အောင်မြင်မှုအတွက်
အရေးကြီးတယ်လို့ ရှုမြင်စေခဲ့ပါတယ်။
စစ်အေးခေတ်နှင့် ယနေ့ခေတ် (Cold War and Beyond) (၁၉၄၅ - ယနေ့ထိ)
ဟီရိုရှီးမားနဲ့ နာဂါဆာကီတို့အပေါ် အဏုမြူဗုံး ကြဲချခဲ့ခြင်းဟာ စစ်ပွဲရဲ့
ခေတ်သစ်တစ်ခုကို စတင်ခဲ့ပြီး စစ်ရေးမဟာဗျူဟာကို များစွာ သက်ရောက်မှုရှိခဲ့ပါတယ်။
နျူကလီးယားလက်နက်တွေ ဟာ မကြုံစဖူးတဲ့ ဖျက်ဆီးနိုင်စွမ်း စီးပွားရေးကို
ဆောင်ကြဉ်းခဲ့ပြီး "မဟာဗျူဟာမြောက် တော်လှန်ရေး (revolution in
military affairs)" ကို ဖန်တီးကာ နိုင်ငံတွေ စစ်ပွဲကို ရှုမြင်ပုံကို
အခြေခံကျကျ ပြောင်းလဲစေခဲ့ပါတယ်။ သူတို့ရဲ့ မြန်နှုန်း၊ ဖျက်ဆီးနိုင်စွမ်းနဲ့
ခုခံကာကွယ်မှု မရှိခြင်းတို့က အင်အားကြီးနိုင်ငံ နှစ်မျိုးကို ဖန်တီးခဲ့ပါတယ်-
နျူကလီးယားစွမ်းရည်ရှိသူတွေနဲ့ မရှိသူတွေ။ နျူကလီးယား မဟာဗျူဟာဆိုင်ရာ အတွေးအခေါ်ဟာ
တားဆီးခြင်း (deterrence) အပေါ်
ဗဟိုပြုခဲ့ပြီး အထူးသဖြင့် "အပြန်အလှန် အာမခံဖျက်ဆီးခြင်း (Mutually
Assured Destruction - MAD)" ရဲ့ အယူဝါဒက
မည်သည့်နျူကလီးယားတိုက်ခိုက်မှုမှာမဆို နှစ်ဖက်စလုံး ဖျက်ဆီးခံရမှာကို
သေချာစေခြင်းဖြင့် ရန်သူရဲ့ ဆိုးရွားတဲ့ အပြုအမူတွေကို တားဆီးဖို့ ရည်ရွယ်ပါတယ်။
ဒီခေတ်မှာ US စစ်တပ်က ဒီလက်နက်တွေကို စစ်စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းနဲ့
တပ်ဖွဲ့ဖွဲ့စည်းပုံမှာ ဘယ်လိုပေါင်းစပ်မလဲဆိုတာကို ရုန်းကန်နေရပြီး အပြည့်အစုံ
နျူကလီးယားစစ်ပွဲရဲ့ ခြိမ်းခြောက်မှုနဲ့ အခြားရွေးချယ်စရာတွေကို
ချိန်ခွင်လျှာညှိနေရပါတယ်။
စစ်အေးခေတ်လွန်ကာလ ဟာ Precision Guided Munitions (PGMs) များ ပြန့်ပွားမှုနဲ့ ထူးခြားပါတယ်။ သူတို့က အလွန်တိကျတဲ့
ဒုံးကျည်ပစ်ခတ်မှုတွေကို ပြုလုပ်နိုင်ပြီး ဆက်စပ်ပစ္စည်းပျက်စီးမှုကို လျှော့ချကာ
တိကျမှုအတွက် ပြည့်ဝမှုကို အစားထိုးခြင်းဖြင့် စစ်အင်အားအရွယ်အစားကို
ချွေတာပေးပါတယ်။ ဒီအပြောင်းအလဲဟာ လက်နက်တွေရဲ့ ပိုမိုမြင့်မားတဲ့
သေစေနိုင်စွမ်းနဲ့ အကွာအဝေးကြောင့် ယူနစ်တွေ ပိုမိုပြန့်ကျဲနိုင်တဲ့ "အမြဲတမ်း
ကျယ်ပြန့်နေသော စစ်မြေပြင်" သို့ ဦးတည်ခဲ့ပါတယ်။
လေကြောင်းစွမ်းအား က ခေတ်သစ်ကမ္ဘာမှာ စစ်ရေးစွမ်းအားပြသမှုရဲ့ အဓိကပုံစံ
ဖြစ်လာခဲ့ပြီး ဆုံးဖြတ်ချက်ချနိုင်တဲ့ မဟာဗျူဟာမြောက် အားသာချက်တွေကို
ပေးစွမ်းပါတယ်။ ဒါဟာ လေကြောင်းအသာစီးရမှု (air superiority)၊ မြေပြင်နဲ့
ရေတပ်တပ်ဖွဲ့တွေအတွက် လုပ်ဆောင်မှုလွတ်လပ်ခွင့်၊ မဟာဗျူဟာမြောက် တားဆီးခြင်းနဲ့
အဝေးကနေ အင်အားပြသနိုင်စွမ်းတို့ကို ပေးစွမ်းပြီး ပဋိပက္ခတွေ မစတင်မီကပင် ရန်သူရဲ့
ဆုံးဖြတ်ချက်ချမှုကို လွှမ်းမိုးနိုင်ပါတယ်။ လေကြောင်းစွမ်းအားက
စစ်ပွဲအဆင့်အားလုံးမှာ တစ်ပြိုင်နက်တည်း အပြိုင်စစ်ဆင်ရေးတွေကို
လုပ်ဆောင်နိုင်ပြီး အဓိကနေရာတွေကို တိုက်ရိုက်တိုက်ခိုက်ခြင်းဖြင့်
မဟာဗျူဟာအဆင့်နဲ့ နည်းဗျူဟာအဆင့်ကြားက နယ်နိမိတ်ကို ကျဉ်းမြောင်းစေကာ ကြာရှည်စွာ
မြေပြင်တိုက်ပွဲတွေ ဒါမှမဟုတ် ရေတပ်ပိတ်ဆို့မှုတွေအတွက် အခြားရွေးချယ်စရာတွေကို ပေးစွမ်းပါတယ်။
၂၁ ရာစုဟာ အချိုးမညီသော ခြိမ်းခြောက်မှုများ (asymmetric
threats)၊ ပေါင်းစပ်ပဋိပက္ခများ (hybrid
conflicts) နဲ့ နိုင်ငံတော်မဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်းများ ရဲ့
အရေးပါမှု ပိုမိုကြီးထွားလာခြင်းတို့နဲ့ ထူးခြားတဲ့ စစ်ပွဲခေတ်သစ်တစ်ခုကို
ဖော်ဆောင်ခဲ့ပါတယ်။ အချိုးမညီသော ပဋိပက္ခမှာ မတူညီတဲ့ မဟာဗျူဟာတွေကို အသုံးပြုပြီး
မမျှတတဲ့ ပြိုင်ဘက်တွေ ပါဝင်ပါတယ်။ အားနည်းတဲ့ အဖွဲ့အစည်းတွေဟာ အင်အားကြီးတဲ့
ပြိုင်ဘက်တွေရဲ့ အားနည်းချက်တွေကို အမြတ်ထုတ်ဖို့ ပြောက်ကျားစစ် (guerrilla
warfare)၊ ဆိုက်ဘာတိုက်ခိုက်မှုများ (cyberattacks) ဒါမှမဟုတ် အကြမ်းဖက်မှု လိုမျိုး ရိုးရာမဟုတ်တဲ့ နည်းဗျူဟာတွေကို
အသုံးပြုပါတယ်။ ဒီပဋိပက္ခတွေက တိုက်ရိုက်စစ်ရေးအောင်ပွဲထက် အင်အားကုန်ခန်းမှု နဲ့
နိုင်ငံရေးစိတ်ပိုင်းဖြတ်မှု ပျက်ပြားခြင်း ကို အာရုံစိုက်လေ့ရှိပြီး ကြာရှည်တဲ့
ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှုတွေကို ဖြစ်ပေါ်စေပါတယ်။
စစ်မြေပြင်ဟာ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာနယ်ပယ်တွေကို ကျော်လွန်ပြီး ဆိုက်ဘာ နဲ့
လျှပ်စစ်သံလိုက်နယ်ပယ်တွေ အထိ ချဲ့ထွင်လာခဲ့ပြီး စျေးသက်သာတဲ့၊
စီးပွားဖြစ်ရရှိနိုင်တဲ့ နည်းပညာတွေ လျင်မြန်စွာ တိုးတက်ပြန့်ပွားလာမှုကြောင့်
ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါက ရန်သူတွေအား နည်းဗျူဟာတွေကို လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင်
ပြောင်းလဲဖို့နဲ့ ရိုးရာကာကွယ်ရေးစနစ်တွေမှာရှိတဲ့ အားနည်းချက်တွေကို
အမြတ်ထုတ်ဖို့ စွမ်းရည်ကို ပေးစွမ်းပါတယ်။ ပြန်လည်အသုံးပြုထားတဲ့
စားသုံးသူဒရုန်းတွေ၊ ရှုပ်ထွေးတဲ့ မတည်မငြိမ် ပေါက်ကွဲစေတတ်တဲ့ ပစ္စည်းတွေနဲ့
အရပ်ဘက်အခြေခံအဆောက်အအုံတွေကနေ စတင်တဲ့ ဆိုက်ဘာတိုက်ခိုက်မှုတွေက ဒါကို
ပုံဖော်ပြပါတယ်။
ဆိုက်ဘာစစ်ပွဲ (Cyber Warfare) က
အမျိုးသားလုံခြုံရေးအတွက် ကြီးမားတဲ့ ခြိမ်းခြောက်မှုတွေကို ဖြစ်ပေါ်စေပြီး
အရေးကြီးတဲ့ အခြေခံအဆောက်အအုံတွေကို ပစ်မှတ်ထားခြင်း၊ စစ်ရေးစစ်ဆင်ရေးတွေကို
နှောင့်ယှက်ခြင်းနဲ့ သူလျှိုလုပ်ငန်းနဲ့ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ စစ်ပွဲတွေမှာ
ပါဝင်ခြင်းဖြင့် စစ်မြေပြင်အသစ်တစ်ခုအဖြစ် ပေါ်ထွန်းလာခဲ့ပါတယ်။
ဆိုက်ဘာတိုက်ခိုက်မှုတွေက ထုတ်လုပ်မှုလိုင်းတွေကို ထိခိုက်စေနိုင်ပြီး
လျှို့ဝှက်အချက်အလက်တွေကို ထိခိုက်စေကာ စစ်ရေးပြင်ဆင်မှုအပေါ် သက်ရောက်မှုရှိနိုင်ပါတယ်။
ဉာဏ်ရည်တု (AI) နဲ့ လူမဲ့စနစ်များ (unmanned
systems - drones) များ ပေါ်ပေါက်လာခြင်းက မစ်ရှင်ထိရောက်မှု၊
မြန်နှုန်း၊ တိကျမှုနဲ့ စစ်ရေးစစ်ဆင်ရေးတွေရဲ့ အတိုင်းအတာကို အခြေခံကျကျ
ပြန်လည်သတ်မှတ်နေပါတယ်။ ဥပမာအားဖြင့် ဒရုန်းတွေက လေကြောင်းစွမ်းအားကို ဒီမိုကရေစီဆန်စေခဲ့ပြီး
အရင်းအမြစ် နည်းပါးတဲ့ ပြိုင်ဘက်တွေကိုပင် ရိုးရာလေကြောင်းစွမ်းအား
လုပ်ဆောင်ချက်တွေကို လုပ်ဆောင်နိုင်စေကာ စစ်ပွဲရဲ့ ရိုးရာစီးပွားရေးကို
စိန်ခေါ်နေပါတယ်။ AI က
မရှိမဖြစ်လိုအပ်တဲ့ အင်အားမြှင့်တင်ပေးသူ (force multiplier) ဖြစ်လာနေပြီး
အခြေအနေနားလည်မှု (situational awareness) ကို
မြှင့်တင်ပေးခြင်း၊ ဆုံးဖြတ်ချက်ချမှတ်ခြင်း လုပ်ငန်းစဉ်တွေကို
အရှိန်မြှင့်ပေးခြင်း၊ တိကျမှုကို တိုးတက်စေခြင်းနဲ့ ခန့်မှန်းနိုင်တဲ့
ဆုံးဖြတ်ချက်ချမှတ်ခြင်း၊ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သော ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ
စနစ်တွေနဲ့ ပြောင်းလဲနေတဲ့ အရင်းအမြစ်စီမံခန့်ခွဲမှုတို့ဖြင့်
ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးကို တော်လှန်ပြောင်းလဲပေးခြင်းတို့ ပါဝင်ပါတယ်။
ဒီပြောင်းလဲနေတဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်က စစ်ရေးစွမ်းရည်နဲ့ စစ်ဆင်ရေးတွေအတွက်
ချဉ်းကပ်မှုအသစ်တစ်ခုကို လိုအပ်ပြီး လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင် ပြောင်းလဲနိုင်စွမ်း
(adaptability) ကို အရေးကြီးဆုံးအဖြစ် အလေးထားပါတယ်။
ကာကွယ်ရေးဆိုင်ရာ ဖြေရှင်းချက်တွေက လျင်မြန်ပြီး တုံ့ပြန်မှုရှိစေဖို့
ပြောင်းလဲနေပြီး modular system architectures၊ software-defined capabilities နဲ့ မြန်ဆန်တဲ့
အပ်ဒိတ်တွေနဲ့ ပြန်လည်ပြင်ဆင်မှုတွေအတွက် အလိုလိုသိနိုင်တဲ့ user
interfaces တွေကို ပေါင်းစပ်ထားပါတယ်။ စစ်ရေးမဟာဗျူဟာရဲ့ အနာဂတ်က
ပေါင်းစည်းထားသော၊ multi-platform စစ်ပွဲများ (integrated,
multi-platform warfare) မှာ တည်ရှိပြီး ခြိမ်းခြောက်မှုတွေ လျင်မြန်စွာ
ပြောင်းလဲလာတာနဲ့အမျှ ခေတ်မီနည်းပညာတွေကို အသုံးချပါတယ်။
ဒီသမိုင်းကြောင်းတစ်လျှောက်မှာ ထပ်တလဲလဲ ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့
ဒိုင်းနမစ်တစ်ခုကတော့ နည်းဗျူဟာဆိုင်ရာ လုပ်ဆောင်ချက်လေးခုဖြစ်တဲ့
ပစ်ခတ်နိုင်စွမ်း (firepower)၊ ရွေ့လျားနိုင်စွမ်း (mobility)၊ ကာကွယ်မှု (protection) နဲ့
ရုတ်တရက်တိုက်ခိုက်မှု (shock action) တို့ကြား အင်အားချိန်ခွင်လျှာ
ပြောင်းလဲမှုပါပဲ။ ရထားလုံးကနေ ရိုင်ဖယ်သေနတ်တွေနဲ့ ခေတ်သစ်ဒရုန်းတွေအထိ
နည်းပညာတိုးတက်မှုတွေက မတူညီတဲ့ ကာလတွေမှာ ဘယ်လုပ်ဆောင်ချက်က
လွှမ်းမိုးတယ်ဆိုတာကို စဉ်ဆက်မပြတ် ပြောင်းလဲစေခဲ့ပြီး စစ်ရေးစည်းမျဉ်းစည်းကမ်းနဲ့
တပ်ဖွဲ့ဖွဲ့စည်းပုံမှာ လိုက်လျောညီထွေပြောင်းလဲမှုတွေကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ပါတယ်။
ဒီစဉ်ဆက်မပြတ် အပြန်အလှန်ဆက်နွှယ်မှုက စစ်ရေးမဟာဗျူဟာဟာ စဉ်ဆက်မပြတ်
ပြောင်းလဲနေတဲ့ စည်းကမ်းတစ်ခုအဖြစ် ရှိနေစေပြီး စဉ်ဆက်မပြတ် စစ်ဆေးမှုနဲ့
ပြန်လည်ပြင်ဆင်မှုတွေ လိုအပ်စေပါတယ်။
စစ်ရေးမဟာဗျူဟာ တည်ဆောက်မှုနှင့် အကောင်အထည်ဖော်မှု၏
အဓိက အစိတ်အပိုင်းများ (Key Components of Military
Strategy Development and Execution)
ထိရောက်တဲ့ စစ်ရေးမဟာဗျူဟာဟာ ကြီးကျယ်တဲ့ အစီအစဉ်တစ်ခုမျှသာ မဟုတ်ဘဲ သူ့ရဲ့
တည်ဆောက်မှု၊ အကောင်အထည်ဖော်မှုနဲ့ ပြောင်းလဲနေတဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်တွေမှာ
လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင် ပြောင်းလဲနိုင်စွမ်းကို ဖြစ်ပေါ်စေတဲ့ အခြေခံကျတဲ့
အစိတ်အပိုင်းတွေရဲ့ ရှုပ်ထွေးတဲ့ အပြန်အလှန်သက်ရောက်မှုတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီအစိတ်အပိုင်းတွေမှာ စစ်ပွဲရဲ့ ထူထောင်ထားတဲ့ အခြေခံမူများ (Principles of
War)၊ ခိုင်မာတဲ့ ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေး (Logistics)၊ ပြည့်စုံတဲ့ ထောက်လှမ်းရေး (Intelligence) နဲ့ ခိုင်မာတဲ့
ခေါင်းဆောင်မှု (Leadership) တို့
ပါဝင်ပါတယ်။ စစ်ရေးမဟာဗျူဟာရဲ့ ထိရောက်မှုဟာ ဒီအပြန်အလှန်မှီခိုနေတဲ့
အစိတ်အပိုင်းတွေရဲ့ ချောမွေ့စွာ ပေါင်းစည်းမှုနဲ့ အကောင်းဆုံး လုပ်ဆောင်မှုအပေါ်
မူတည်ပါတယ်။ တစ်ခုခုမှာ အားနည်းချက်တွေ ရှိနေပါက အခြားအရာတွေကို သိသိသာသာ
ထိခိုက်စေနိုင်ပါတယ်။
စစ်ပွဲ၏ အခြေခံမူများ (Principles of War)
စစ်ပွဲရဲ့ အခြေခံမူတွေဟာ မဟာဗျူဟာ၊ စစ်ဆင်ရေးနဲ့ နည်းဗျူဟာအဆင့်တွေမှာ
စစ်ရေးစစ်ဆင်ရေးတွေအတွက် ထာဝရလမ်းညွှန်ချက်တွေအဖြစ် ဆောင်ရွက်ပါတယ်။ သူတို့ရဲ့
တိကျတဲ့ အရေအတွက်နဲ့ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်တွေကို ငြင်းခုံခဲ့ကြပေမယ့်
ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် လက်ခံထားတဲ့ စာရင်းမှာ အဓိက အခြေခံမူ ကိုးခု ပါဝင်ပါတယ်။
- ရည်မှန်းချက်
(Objective): စစ်ရေးစစ်ဆင်ရေးတိုင်းကို
ရှင်းလင်းပြတ်သားတဲ့၊ ဆုံးဖြတ်ချက်ချနိုင်တဲ့၊ ရရှိနိုင်တဲ့
ပန်းတိုင်တစ်ခုဆီကို ဦးတည်ပါ။ စစ်ပွဲရဲ့ အဆုံးစွန် စစ်ရေးပန်းတိုင်ဟာ
ရန်သူရဲ့ တိုက်ခိုက်နိုင်စွမ်းနဲ့ တိုက်ခိုက်လိုစိတ်ကို ဖျက်ဆီးဖို့
ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီနိယာမက ကြိုးပမ်းမှုအားလုံးကို အမြင့်ဆုံးပန်းတိုင်တစ်ခုဆီကို
ပုံဖော်ရမှာဖြစ်ပြီး အဆင့်တိုင်းနဲ့ စစ်ဆင်ရေးတိုင်းမှာ သူ့ကို
တိုက်ရိုက်အထောက်အကူပြုတဲ့ အောက်ခံရည်မှန်းချက်တွေ ရှိရမယ်လို့ အလေးထားပါတယ်။
- ထိုးစစ် (Offensive): ဦးဆောင်မှုယူပါ၊
ထိန်းသိမ်းပါ၊ အမြတ်ထုတ်ပါ။ ထိုးစစ်ဆင်တာဟာ ရှင်းလင်းပြတ်သားတဲ့
ဘုံရည်မှန်းချက်ကို အောင်မြင်ဖို့ အထိရောက်ဆုံးနဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်ချနိုင်ဆုံး
နည်းလမ်းဖြစ်ပြီး လုပ်ဆောင်မှုလွတ်လပ်ခွင့်ကို ထိန်းသိမ်းကာ
ဆုံးဖြတ်ချက်ချနိုင်တဲ့ ရလဒ်တွေကို ရရှိစေပါတယ်။ ဒါက နှောင့်ယှက်မှုနဲ့
ကြိုတင်တိုက်ခိုက်မှုတွေကို လိုအပ်ပါတယ်။
- အင်အားစုစည်းမှု
(Mass): ဆုံးဖြတ်ချက်ချနိုင်တဲ့
နေရာနဲ့ အချိန်မှာ အပြင်းအထန် တိုက်ခိုက်ရေးစွမ်းအားရဲ့ သက်ရောက်မှုတွေကို
စုစည်းပါ။ ဒါက ဆုံးဖြတ်ချက်ချနိုင်တဲ့ အကျိုးသက်ရောက်မှုအတွက်
တိုက်ခိုက်ရေးစွမ်းအားရဲ့ အစိတ်အပိုင်းအားလုံးကို ထပ်တူပြုခြင်း ပါဝင်ပြီး
အရေအတွက် နည်းပါးတဲ့ တပ်ဖွဲ့တွေပင် သိသိသာသာ ရလဒ်တွေ ရရှိနိုင်စေကာ ရန်သူရဲ့
ပစ်ခတ်မှုဒဏ်ကို လျှော့ချပေးပါတယ်။
- အင်အားချွေတာသုံးစွဲမှု
(Economy
of Force): ရရှိနိုင်တဲ့ တိုက်ခိုက်ရေးစွမ်းအားအားလုံးကို အထိရောက်ဆုံးနည်းနဲ့
အသုံးပြုပြီး ဒုတိယအဆင့် ကြိုးပမ်းမှုတွေအတွက် အနည်းဆုံး လိုအပ်တဲ့
တိုက်ခိုက်ရေးစွမ်းအားကို ခွဲဝေပါ။ ဒီနိယာမက အင်အားစုစည်းမှုနဲ့ ဟန်ချက်ညီညီ၊
တပ်ဖွဲ့တွေကို ပညာရှိစွာ အသုံးပြုပြီး ဖြန့်ဝေခြင်း၊ တပ်ဖွဲ့ရဲ့
မည်သည့်အစိတ်အပိုင်းမျှ ရည်ရွယ်ချက်မဲ့ မဖြစ်စေရန် သေချာစေပါတယ်။
- လှုပ်ရှားမှု
(Maneuver): တိုက်ခိုက်ရေးစွမ်းအားကို
ပြောင်းလွယ်ပြင်လွယ် အသုံးပြုခြင်းဖြင့် ရန်သူကို အားနည်းတဲ့ အနေအထားမှာ
ထားရှိပါ။ လှုပ်ရှားမှုဟာ ရန်သူနဲ့ ဆက်စပ်ပြီး တပ်ဖွဲ့တွေကို တမင်တကာ
ရွှေ့ပြောင်းခြင်း ပါဝင်ပြီး နေရာအားသာချက် ရရှိဖို့၊ ရန်သူကို
ဟန်ချက်မညီစေဖို့၊ အောင်မြင်မှုတွေကို အမြတ်ထုတ်ဖို့နဲ့
လုပ်ဆောင်မှုလွတ်လပ်ခွင့်ကို ထိန်းသိမ်းဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။
- ကွပ်ကဲမှုစည်းလုံးညီညွတ်မှု
(Unity of
Command): ရည်မှန်းချက်တိုင်းအတွက် ကွပ်ကဲမှုစည်းလုံးညီညွတ်မှုနဲ့
ကြိုးပမ်းမှုစည်းလုံးညီညွတ်မှု ရှိစေပါ။ ဒါက သတ်မှတ်ထားတဲ့
ရည်ရွယ်ချက်တစ်ခုဆီကို တပ်ဖွဲ့အားလုံးကို ဦးတည်စေဖို့ လိုအပ်တဲ့
အခွင့်အာဏာရှိတဲ့ စစ်သူကြီးတစ်ဦးတည်း ရှိဖို့ လိုအပ်ပြီး စည်းလုံးညီညွတ်ပြီး
ပေါင်းစပ်ထားတဲ့ ချဉ်းကပ်မှုကို သေချာစေပါတယ်။
- လုံခြုံရေး
(Security): ရန်သူကို
မမျှော်မှန်းထားတဲ့ အားသာချက်ကို ရရှိခွင့် ဘယ်တော့မှ မပေးပါနဲ့။
လုံခြုံရေးဟာ ရန်သူကို သိရှိခြင်းနဲ့ ခိုင်မာတဲ့ စီမံကိန်းဆွဲခြင်းကနေ
ဆင်းသက်လာတဲ့ ရန်သူရဲ့ လုပ်ရပ်တွေ၊ လွှမ်းမိုးမှု ဒါမှမဟုတ်
အံ့အားသင့်မှုအပေါ် အားနည်းချက်ကို လျှော့ချခြင်းဖြင့်
လုပ်ဆောင်မှုလွတ်လပ်ခွင့်ကို မြှင့်တင်ပေးပါတယ်။
- အံ့အားသင့်ခြင်း
(Surprise): ရန်သူကို
အချိန်၊ နေရာ ဒါမှမဟုတ် ပြင်ဆင်မထားတဲ့ နည်းလမ်းနဲ့ တိုက်ခိုက်ပါ။ အံ့အားသင့်ခြင်းဟာ
တိုက်ခိုက်ရေးစွမ်းအားနဲ့ အရှိန်အဟုန်ကို ဆုံးဖြတ်ချက်ချနိုင်စွာ
ပြောင်းလဲနိုင်ပြီး အသုံးပြုခဲ့တဲ့ အင်အားနဲ့ မမျှတတဲ့ အောင်မြင်မှုကို
ရရှိစေကာ မကြာခဏဆိုသလို လှည့်ဖြားခြင်းဖြင့် အထောက်အကူပြုပါတယ်။
- ရိုးရှင်းမှု
(Simplicity): ရှင်းလင်းပြတ်သားပြီး
ရိုးရှင်းတဲ့ အစီအစဉ်တွေနဲ့ အတိုချုပ် အမိန့်တွေကို ပြင်ဆင်ပြီး
ပြည့်ပြည့်စုံစုံ နားလည်မှုရှိစေရန် သေချာစေပါ။ ဒီနိယာမက စစ်ပွဲဟာ မွေးရာပါ
ရှုပ်ထွေးပေမယ့် ရိုးရှင်းတဲ့ အစီအစဉ်တွေဟာ နားလည်မှုလွဲမှားခြင်းနဲ့
ရှုပ်ထွေးမှုတွေကို လျှော့ချပေးပြီး အောင်မြင်တဲ့ စစ်ဆင်ရေးတွေမှာ
အထောက်အကူပြုကြောင်း အသိအမှတ်ပြုပါတယ်။
ဒီအခြေခံမူတွေက တိကျတဲ့ နိယာမတွေ မဟုတ်ဘဲ လုပ်ဆောင်မှုတွေအတွက်
လမ်းညွှန်ချက်တွေသာဖြစ်ပြီး စစ်ပွဲဟာ အနုပညာနဲ့ သိပ္ပံ နှစ်မျိုးလုံးဖြစ်ကြောင်း
အသိအမှတ်ပြုပါတယ်။ သူတို့က စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ပညာရှင်တွေ ဘယ်လိုတွေးခေါ်ပုံနဲ့
လုပ်ဆောင်ပုံအတွက် အခြေခံပုံစံကို ပံ့ပိုးပေးပြီး စစ်စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းနဲ့
ဆုံးဖြတ်ချက်ချမှတ်ခြင်းကို ပုံဖော်ပေးပါတယ်။ သူတို့ရဲ့ အသုံးချနိုင်မှုဟာ
စစ်တပ်နယ်ပယ်ကို ကျော်လွန်ပြီး စီးပွားရေးခေါင်းဆောင်မှုနဲ့ မဟာဗျူဟာတို့မှာလည်း
အလားတူ သက်ဆိုင်မှုတွေ ရှိပါတယ်။
ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေး (Logistics)
စစ်ရေးထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးဟာ စစ်တပ်ရဲ့ ရွှေ့ပြောင်းမှု၊ ထောက်ပံ့ရေးနဲ့
ထိန်းသိမ်းမှုတို့ကို စီစဉ်ခြင်းနဲ့ လုပ်ဆောင်ခြင်းဆိုင်ရာ စည်းကမ်း ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါမှာ ပစ္စည်းတွေရဲ့ ဒီဇိုင်း၊ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု၊ ဝယ်ယူမှု၊ သိုလှောင်မှု၊
ဖြန့်ဖြူးမှု၊ ထိန်းသိမ်းမှု၊ ရွှေ့ပြောင်းမှုနဲ့ စွန့်ပစ်မှု၊ ပုဂ္ဂိုလ်တွေ
ပို့ဆောင်မှု၊ အဆောက်အအုံတွေ ဆောက်လုပ်ခြင်းနဲ့ ထိန်းသိမ်းခြင်း၊ နဲ့
ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ထောက်ပံ့မှုတို့ ပါဝင်ပါတယ်။ ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးဟာ မဟာဗျူဟာနဲ့
နည်းဗျူဟာတို့နဲ့ ခွဲခြားလို့ မရဘဲ အပြန်အလှန် မှီခိုနေပါတယ်။
ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးရဲ့ အရေးကြီးပုံကို အလေးမထားဘဲ မနေနိုင်ပါဘူး။ ဒါဟာ
စစ်ရေးမဟာဗျူဟာရဲ့ နည်းလမ်းတွေနဲ့ အရင်းအမြစ်တွေကို အခြေခံကျကျ ကန့်သတ်ထားပြီး
လိုချင်တဲ့ပန်းတိုင်တွေ ရောက်ရှိဖို့ အချိန်ကာလနဲ့ ပါဝင်တဲ့ အန္တရာယ်အဆင့်ကို
ဆုံးဖြတ်ရာမှာ အဓိကအခန်းကဏ္ဍက ပါဝင်ပါတယ်။ ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေး ညံ့ဖျင်းပါက
မဟာဗျူဟာအစီအစဉ် ကောင်းမွန်နေသော်လည်း ရှုံးနိမ့်မှုတွေ ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပါတယ်။
အကောင်းဆုံး ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးပင် အောင်ပွဲကို အာမခံနိုင်တာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါက
ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေး စွမ်းရည် ကန့်သတ်ချက်တွေအနီးမှာ လုပ်ဆောင်ခြင်းဟာ
တပ်ဖွဲ့တွေနဲ့ မစ်ရှင်အတွက် ဆိုးရွားတဲ့ အန္တရာယ်တွေကို လက်ခံခြင်းဖြစ်ကြောင်း
မီးမောင်းထိုးပြပါတယ်။
ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးကို အဆင့်သုံးဆင့်နဲ့ လုပ်ဆောင်ပါတယ်။
- မဟာဗျူဟာမြောက်
ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေး (Strategic logistics) ကို အမျိုးသားနဲ့
နိုင်ငံတကာအဆင့်မှာ လုပ်ဆောင်ပြီး လိုအပ်ချက်တွေကို သတ်မှတ်ကာ
စစ်ဆင်ရေးတပ်ဖွဲ့တွေသို့ ပစ္စည်းတွေ ထုတ်လုပ်ခြင်းနဲ့ ဖြန့်ဖြူးခြင်းတို့ကို
စီစဉ်ပါတယ်။
- စစ်ဆင်ရေးဆိုင်ရာ
ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေး (Operational logistics) ကို စစ်မြေပြင်မှာ လုပ်ဆောင်ပြီး
ပစ္စည်းတွေနဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်တွေ လက်ခံခြင်း၊ သိုလှောင်ခြင်း၊ ဖြန့်ဖြူးခြင်း၊
ဒဏ်ရာရသူတွေ ဆေးရုံတင်ခြင်းနဲ့ ပစ္စည်းတွေ ထိန်းသိမ်းခြင်းတို့ ပါဝင်ပါတယ်။
- နည်းဗျူဟာဆိုင်ရာ
ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေး (Tactical logistics) ဟာ တိုက်ပွဲဝင်နေတဲ့
ယူနစ်တွေရဲ့ ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးဆိုင်ရာ လုပ်ဆောင်ချက်တွေ ပါဝင်ပါတယ်။
နည်းပညာတိုးတက်မှုတွေက ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးကို စဉ်ဆက်မပြတ်
ပြောင်းလဲစေခဲ့ပါတယ်။ ရေနွေးငွေ့သင်္ဘောတွေနဲ့ ရထားလမ်းတွေ ပေါ်ပေါက်လာတာနဲ့အတူ
စက်မှုတော်လှန်ရေးက ဆက်သွယ်ရေးနဲ့ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးကို လုံးဝပြောင်းလဲစေခဲ့ပြီး
စစ်တပ်တွေနဲ့ ထောက်ပံ့ရေးပစ္စည်းတွေကို လျင်မြန်စွာ ရွှေ့ပြောင်းနိုင်စေခဲ့ပါတယ်။
ခေတ်ပြိုင်စစ်ပွဲမှာ ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးဟာ ကြီးမားတဲ့
အခြေခံအဆောက်အအုံကွန်ရက်တွေနဲ့ ထောက်ပံ့ရေးဌာနတွေဟာ တိကျတဲ့ တိုက်ခိုက်မှုတွေကို
ခံနိုင်ရည်ရှိခြင်းကြောင့် ပဋိပက္ခဒေသတွေမှာ စိန်ခေါ်မှုတွေကို ရင်ဆိုင်နေရပါတယ်။
ဒါက ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးကို ပြန်လည်စိတ်ကူးကြည့်ခြင်းသို့ ဦးတည်ခဲ့ပြီး
ကွဲပြားတဲ့ ကွန်ရက်တွေ၊ ဖြန့်ဝေထားတဲ့ ကွပ်ကဲမှုနဲ့ ထိန်းချုပ်မှုနဲ့
သိုလှောင်မှုအပေါ် ပြန်လည်အာရုံစိုက်ခြင်း၊ ထိရောက်မှုထက် ခံနိုင်ရည်ရှိခြင်း (resilience) ကို ဦးစားပေးခြင်းတို့ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ပါတယ်။
ထောက်လှမ်းရေး (Intelligence)
ထောက်လှမ်းရေးဟာ စစ်ရေးမဟာဗျူဟာရဲ့ အရေးကြီးတဲ့ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး
ရန်သူတပ်ဖွဲ့တွေ၊ ဖြစ်နိုင်ချေရှိတဲ့ ခြိမ်းခြောက်မှုတွေနဲ့ စစ်ဆင်ရေးပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ
အချက်အလက်တွေကို စုဆောင်းခြင်း၊ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်းနဲ့ ဖြန့်ဝေခြင်းတို့
ပါဝင်ပါတယ်။ ဒီအရေးကြီးတဲ့ အချက်အလက်တွေက စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ကွပ်ကဲရေးမှူးတွေအား
အချက်အလက်အခြေခံ ဆုံးဖြတ်ချက်တွေ ချမှတ်ဖို့၊ မစ်ရှင်တွေ စီစဉ်ဖို့နဲ့
မဟာဗျူဟာတွေနဲ့ တန်ပြန်လုပ်ဆောင်မှုတွေကို ထိရောက်စွာ လုပ်ဆောင်ဖို့
အထောက်အကူပြုပါတယ်။
ထောက်လှမ်းရေးစစ်ဆင်ရေးတွေက ရန်သူတွေရဲ့ စွမ်းရည်တွေ၊ ရည်ရွယ်ချက်တွေနဲ့
လုပ်ဆောင်ချက်တွေအပြင် မြေပြင်အနေအထားနဲ့ ရာသီဥတုအပါအဝင် စစ်ဆင်ရေးပတ်ဝန်းကျင်ကို
ပြည့်စုံစွာ နားလည်စေပါတယ်။ ဒါက အောက်ပါတို့အတွက် အရေးကြီးပါတယ်။
- မစ်ရှင်စီမံကိန်း
(Mission
planning): စစ်ရေးစစ်ဆင်ရေးတွေကို စီစဉ်ခြင်းနဲ့ လုပ်ဆောင်ခြင်းအတွက်
မရှိမဖြစ်လိုအပ်တဲ့ အချက်အလက်တွေကို ပံ့ပိုးပေးပါတယ်။
- ခြိမ်းခြောက်မှုအကဲဖြတ်ခြင်း
(Threat
assessment): အမျိုးသားလုံခြုံရေးအတွက် ဖြစ်နိုင်ချေရှိတဲ့ ခြိမ်းခြောက်မှုတွေကို
ဖော်ထုတ်ခြင်းနဲ့ အကဲဖြတ်ခြင်း။
- အခြေအနေနားလည်မှု
(Situational
awareness): မြန်ဆန်တဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်ချမှတ်ခြင်းအတွက် စစ်မြေပြင်ကို
အချိန်နဲ့တပြေးညီ နားလည်မှုကို ထိန်းသိမ်းခြင်း။
- မဟာဗျူဟာမြောက်
ဆုံးဖြတ်ချက်ချမှတ်ခြင်း (Strategic decision-making): ရန်သူတွေနဲ့
ကမ္ဘာ့လုံခြုံရေး ပတ်ဝန်းကျင်ကို အသေးစိတ်ဖော်ပြခြင်းဖြင့် အဆင့်မြင့်
မဟာဗျူဟာဆိုင်ရာ ရွေးချယ်မှုတွေကို သတင်းပေးခြင်း။
- တပ်ဖွဲ့ကာကွယ်ရေး
(Force
protection): စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ပုဂ္ဂိုလ်တွေနဲ့ ပစ္စည်းတွေရဲ့ ဘေးကင်းလုံခြုံမှုကို
မြှင့်တင်ခြင်း။
ထောက်လှမ်းရေးကို လူသားထောက်လှမ်းရေး (HUMINT)၊
ဂြိုလ်တုတွေနဲ့ ဒရုန်းတွေကနေ ရရှိတဲ့ ပုံရိပ်ထောက်လှမ်းရေး (IMINT)၊ တိုင်းတာမှုနှင့် လက်မှတ်ထောက်လှမ်းရေး (MASINT) နဲ့ အချက်ပြထောက်လှမ်းရေး (SIGINT) အပါအဝင် အမျိုးမျိုးသော
နယ်ပယ်တွေကနေ စုဆောင်းပါတယ်။ ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးလိုပဲ ထောက်လှမ်းရေးဟာ
မဟာဗျူဟာနဲ့ စစ်ဆင်ရေးအဆင့်တွေမှာ လုပ်ဆောင်ပြီး မူဝါဒချမှတ်ခြင်းနဲ့
စစ်ဆင်ရေးစီမံကိန်းတွေအတွက် လမ်းညွှန်ချက်တွေ ပေးပါတယ်။ ခိုင်မာတဲ့
တန်ပြန်ထောက်လှမ်းရေး (counterintelligence) အစီအစဉ်က
ရန်သူရဲ့ အချက်အလက်စုဆောင်းမှုကနေ စစ်တပ်တွေကို ကာကွယ်ဖို့လည်း
မရှိမဖြစ်လိုအပ်ပါတယ်။
ခေါင်းဆောင်မှု (Leadership)
ထိရောက်တဲ့ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ခေါင်းဆောင်မှုဟာ မဟာဗျူဟာကို အောင်မြင်စွာ
တည်ဆောက်ခြင်းနဲ့ အကောင်အထည်ဖော်ခြင်းအတွက် မရှိမဖြစ်လိုအပ်ပါတယ်။ ဒါဟာ
လက်အောက်ခံတွေကို အသက်နဲ့သေခြင်းဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှုရှိတဲ့ မစ်ရှင်တွေကနေတစ်ဆင့်
စိတ်အားတက်ကြွစေပြီး ထိရောက်စွာ ဦးဆောင်ခြင်း၊ အရေးကြီးတဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်တွေကို
မကြာခဏဆိုသလို ဖိအားများတဲ့ အခြေအနေတွေမှာ ဆုံးဖြတ်ချက်ချမှတ်ခြင်းနဲ့ ကြီးမားတဲ့
အန္တရာယ်တွေကို ယူခြင်းတို့ ပါဝင်ပါတယ်။ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ခေါင်းဆောင်တွေဟာ ထူးခြားတဲ့
ဆက်သွယ်ရေးစွမ်းရည်တွေနဲ့ ကိုယ်ရည်ကိုယ်သွေးတွေ ရှိရပါမယ်။
ကြီးမြတ်တဲ့ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးရဲ့ အဓိက အရည်အသွေးတွေမှာ
ဉာဏ်ပညာ၊ မေတ္တာ၊ သတ္တိ၊ ရိုးသားမှုနဲ့ တင်းကျပ်မှု တို့ ပါဝင်ပါတယ်။ သူတို့ဟာ
ပြောင်းလွယ်ပြင်လွယ်ရှိခြင်း ဖြင့် ခိုင်မာတဲ့ စိတ်ဆန္ဒ၊ ပန်းတိုင်တွေ
အောင်မြင်ဖို့ မတွန့်ဆုတ်တဲ့ စိတ်အားထက်သန်မှုနဲ့ အခက်အခဲတွေကို
ကျော်လွှားနိုင်ပြီး လက်အောက်ခံတွေကို ယုံကြည်မှုရှိစေဖို့ စိတ်ခံစားမှုဆိုင်ရာ
ခွန်အားတို့ကိုလည်း ပြသရပါမယ်။
ခေါင်းဆောင်မှုဟာ စီမံခန့်ခွဲမှုနဲ့ မွေးရာပါ ဆက်စပ်နေပါတယ်။
ခေါင်းဆောင်မှုက တပ်ဖွဲ့တွေကို စိတ်အားတက်ကြွစေခြင်းနဲ့ လှုံ့ဆော်ပေးခြင်းကို
အာရုံစိုက်ပေမယ့် စီမံခန့်ခွဲမှု က အရင်းအမြစ်ခွဲဝေမှုနဲ့ လုပ်ငန်းတာဝန်တွေ
လုပ်ဆောင်ခြင်းအပေါ် အာရုံစိုက်ပါတယ်။ အလွန်ထိရောက်တဲ့ အဖွဲ့အစည်းတွေဟာ
နှစ်မျိုးလုံးရဲ့ ဟန်ချက်ညီမှု လိုအပ်ပါတယ်။ စိတ်ဓာတ်တက်ကြွဖွယ်ကောင်းပြီး
အမြင်ရှိတဲ့ ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဟာ ခိုင်မာတဲ့ စီမံခန့်ခွဲမှုစွမ်းရည်မရှိဘဲ
အဲဒီအမြင်ကို လုပ်ဆောင်နိုင်တဲ့ အစီအစဉ်တွေအဖြစ် ဘာသာပြန်ဖို့ ခက်ခဲနိုင်ပြီး
နှောင့်နှေးမှုတွေ၊ အရင်းအမြစ်ပြတ်တောက်မှုတွေနဲ့ စိတ်ဓာတ်ကျဆင်းမှုတွေကို
ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ပါတယ်။ ဆန့်ကျင်ဘက်အားဖြင့်၊ စိတ်ဓာတ်တက်ကြွဖွယ်
ခေါင်းဆောင်မှုမရှိဘဲ ခိုင်မာတဲ့ စီမံခန့်ခွဲမှုက စိတ်ဓာတ်ကျဆင်းမှုနဲ့
ယုံကြည်မှုလျော့နည်းမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ပါတယ်။
ထိရောက်တဲ့ ခေါင်းဆောင်တွေက လက်အောက်ခံတွေရဲ့ ကောင်းကျိုးကို
ကြည့်ရှုခြင်း၊ တစ်ဦးချင်း အရည်အချင်းတွေကို တိုးတက်စေခြင်း၊ အောင်မြင်မှုတွေကို
အသိအမှတ်ပြုခြင်းနဲ့ အကြံဉာဏ်တွေနဲ့ သဘောထားတွေ အရေးပါတဲ့ ပွင့်လင်းသော
ဆက်သွယ်ရေးပတ်ဝန်းကျင်ကို မြှင့်တင်ခြင်းဖြင့် အဖွဲ့အစည်းတွေကို တည်ဆောက်ပြီး
လှုံ့ဆော်ပေးပါတယ်။ သူတို့ဟာ လိုက်လျောညီထွေရှိရပါမယ်၊ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ
ပုံစံတွေကို ချိန်ညှိနိုင်ပြီး အချက်အလက်အသစ်တွေနဲ့ လျင်မြန်စွာ ပြောင်းလဲနေတဲ့
ပတ်ဝန်းကျင်တွေနဲ့အညီ ချဉ်းကပ်မှုတွေကို ပြန်လည်ပြင်ဆင်နိုင်စွမ်း ရှိရပါမယ်။
ပွင့်လင်းမြင်သာစွာ လုပ်ဆောင်ရင်းနဲ့ တာဝန်ယူမှုရှိရင်း ဆုံးဖြတ်ချက်ချနိုင်တဲ့
လုပ်ဆောင်ချက်တွေ ပြုလုပ်နိုင်စွမ်းက လက်အောက်ခံတွေရဲ့ လေးစားမှုကို ရရှိဖို့နဲ့
မစ်ရှင်အောင်မြင်မှုအတွက် မရှိမဖြစ်လိုအပ်ပါတယ်။
စစ်ရေးမဟာဗျူဟာရဲ့ ထိရောက်မှုဟာ ဒီအပြန်အလှန်မှီခိုနေတဲ့
အစိတ်အပိုင်းတွေရဲ့ ချောမွေ့စွာ ပေါင်းစည်းမှုနဲ့ အကောင်းဆုံး လုပ်ဆောင်မှုအပေါ်
မူတည်ပါတယ်။ ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေး၊ ထောက်လှမ်းရေးနဲ့ ခေါင်းဆောင်မှုတို့ဟာ
သီးခြားစီ မဟုတ်ဘဲ ရှုပ်ထွေးပြီး အပြန်အလှန်ဆက်စပ်နေတဲ့ စနစ်တစ်ခုကို
ဖွဲ့စည်းထားပြီး တစ်ခုခုမှာ အားနည်းချက်တွေ ရှိနေပါက အခြားအရာတွေကို သိသိသာသာ
ထိခိုက်စေနိုင်ပါတယ်။ နည်းပညာဘယ်လောက်ပင် တိုးတက်နေပါစေ၊ စစ်အင်အားက
အရည်အချင်းရှိတဲ့ ခေါင်းဆောင်မှု၊ တိကျတဲ့ ထောက်လှမ်းရေးနဲ့ ခိုင်မာတဲ့
ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေး အခြေခံအဆောက်အအုံမရှိဘဲ အောင်မြင်နိုင်မှာ မဟုတ်ပါဘူး။
မဟာဗျူဟာဆိုင်ရာ အတွေးအခေါ်ကျောင်းများနှင့်
ချဉ်းကပ်မှုများ (Strategic Schools of Thought and Approaches)
စစ်ရေးမဟာဗျူဟာကို လေ့လာမှုက စစ်ပွဲအားဖြင့် နိုင်ငံရေးရည်မှန်းချက်တွေ
အောင်မြင်ဖို့အတွက် မတူညီတဲ့ အလေးပေးမှုတွေနဲ့ အတွေးအခေါ်ကျောင်းတွေနဲ့ မတူညီတဲ့
ချဉ်းကပ်မှုတွေကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ပါတယ်။ အချို့သဘောတရားတွေကို မကြာခဏ
ဆန့်ကျင်ဘက်အဖြစ် တင်ပြကြပေမယ့် ပိုမိုနက်နဲစွာ စစ်ဆေးကြည့်ရင် သူတို့ရဲ့ နက်နဲတဲ့
ဆက်ဆံရေးနဲ့ ထာဝရတည်မြဲတဲ့ အခြေခံမူတွေကို ဖော်ပြပါတယ်။
အင်အားကုန်ခန်းစေသော စစ်ပွဲ (Attrition Warfare)
အင်အားကုန်ခန်းစေသော စစ်ပွဲ ဟာ ရန်သူရဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးနဲ့ ပစ္စည်းတွေ
ဆုံးရှုံးမှုတွေနဲ့ ဆက်တိုက် တိုက်ခိုက်ခြင်းအားဖြင့် ရန်သူကို ပြိုလဲသည်အထိ
အင်အားလျော့ပါးစေတဲ့ မဟာဗျူဟာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီချဉ်းကပ်မှုမှာ အင်အားကို အင်အားနဲ့
ပြန်လည်တိုက်ခိုက်လေ့ရှိပြီး ရန်သူရဲ့ ပစ္စည်းတွေကို ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ
ဖျက်ဆီးခြင်းကို အလေးပေးထားကာ အကျအဆုံး၊ ဖျက်ဆီးခံရတဲ့ ပစ္စည်းတွေနဲ့
သိမ်းပိုက်ရရှိတဲ့ နယ်မြေတို့ဖြင့် တိုင်းတာပါတယ်။ သမိုင်းကြောင်းအရ
အင်အားကုန်ခန်းစေသော စစ်ပွဲက အောက်အဆင့် ခေါင်းဆောင်မှုကနေ တီထွင်ဖန်တီးနိုင်စွမ်း
ဒါမှမဟုတ် ဦးဆောင်မှု အနည်းငယ်သာ လိုအပ်တဲ့ တင်းကျပ်စွာ ဗဟိုချုပ်ကိုင်ထားတဲ့
ကွပ်ကဲမှုဖွဲ့စည်းပုံတွေနဲ့ ဆက်စပ်နေပါတယ်။
အင်အားကုန်ခန်းခြင်းကို မဟာဗျူဟာဆိုင်ရာ ဆွေးနွေးမှုတွေမှာ မကြာခဏဆိုသလို
တရားမျှတစွာ မဟုတ်ဘဲ "ဝေဖန်မှုပစ်မှတ်" အဖြစ် သတ်မှတ်ခံရပြီး
ရိုးရှင်းတဲ့၊ တီထွင်ဖန်တီးမှုမရှိတဲ့၊ ခေတ်မမီတော့တဲ့ ရွေးချယ်မှုအဖြစ်
ပုံဖော်ကြပါတယ်။ ပထမကမ္ဘာစစ်အတွင်း အနောက်ဘက်စစ်မျက်နှာမှာရှိတဲ့ ရပ်တန့်မှုတွေကို
ဝေဖန်သူတွေဖြစ်တဲ့ Liddell Hart လိုမျိုး
ပုဂ္ဂိုလ်တွေက တိုက်ရိုက်၊ အင်အားကုန်ခန်းစေတဲ့ ချဉ်းကပ်မှုကို ထိရောက်မှုမရှိဘဲ
ကုန်ကျစရိတ်ကြီးမားတယ်လို့ မကြာခဏ မီးမောင်းထိုးပြခဲ့ပါတယ်။ သို့သော်လည်း အသေးစိတ်
သမိုင်းကြောင်းဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှုတွေအရ အင်အားကုန်ခန်းစေတဲ့
ချဉ်းကပ်မှုတွေကို မကြာခဏဆိုသလို မိတ်ဆွေတပ်ဖွဲ့တွေကို ကာကွယ်ဖို့အတွက်
လုပ်ဆောင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး "သွေးထွက်သံယို တိုက်ပွဲများ" ကို ဖန်တီးဖို့သက်သက် မဟုတ်ကြောင်း ဖော်ပြပါတယ်။ ထို့အပြင်
အရေအတွက်သာလွန်မှုက အမြဲတမ်း ဆုံးဖြတ်ချက်ချနိုင်တဲ့ အချက်မဟုတ်ခဲ့ဘဲ ရန်သူကို
လုံးဝဖျက်ဆီးပစ်ဖို့ဆိုတာ တစ်ခုတည်းသော ရည်မှန်းချက်ဖြစ်ခဲပါတယ်။ ဒါကြောင့်
အင်အားကုန်ခန်းခြင်းဟာ အရင်းအမြစ်ရရှိနိုင်မှု ဒါမှမဟုတ် မြေပြင်အနေအထားက
ဘေးတိုက်လှုပ်ရှားမှုတွေ ဒါမှမဟုတ် ရွေ့လျားတိုက်ခိုက်မှုတွေကို ခွင့်မပြုတဲ့အခါ
ပျက်စီးခြင်းအခြေခံ နည်းဗျူဟာတွေကို လက်တွေ့ကျကျ အသုံးပြုခြင်း ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
လှုပ်ရှားတိုက်ခိုက်ရေး (Maneuver Warfare)
လှုပ်ရှားတိုက်ခိုက်ရေးဆိုတာ ရန်သူနဲ့ တိုက်ရိုက် ရင်ဆိုင်တိုက်ခိုက်တာမျိုး
မဟုတ်ဘဲ လှုပ်ရှားမှု၊ ဦးဆောင်မှု၊ အံ့အားသင့်မှု စတာတွေကို အဓိကထားပြီး အသာစီးရအောင် လုပ်ဆောင်တဲ့ စစ်ရေးမဟာဗျူဟာ
တစ်မျိုးပဲ။ ရန်သူကို ဝိုင်းရံတာ၊ ပိတ်ဆို့တာ၊ ဒါမှမဟုတ် ရန်သူရဲ့ ဖွဲ့စည်းပုံကို
ပျက်ပြားအောင် လုပ်တာမျိုးနဲ့ သွယ်ဝိုက်တဲ့ နည်းလမ်းတွေနဲ့ ထိခိုက်မှုတွေ
ဖြစ်အောင် လုပ်တာမျိုးပေါ့။ ရန်သူရဲ့ အင်အားကို တိုက်ရိုက်ချေမှုန်းတာထက်၊
ရန်သူရဲ့ တိုက်ပွဲဝင်လိုစိတ်နဲ့ တိုက်ခိုက်နိုင်စွမ်းကို ဖျက်ဆီးပစ်ဖို့ ရည်ရွယ်တာပါ။ အဓိကကတော့ ရန်သူရဲ့
အားနည်းချက်ကို ထိုးနှက်တာမျိုးပေါ့။
သမိုင်းကို ပြန်ကြည့်ရင် အင်အားနည်းပေမဲ့
စည်းလုံးမှုရှိပြီး ကောင်းမွန်စွာ လေ့ကျင့်ထားတဲ့၊ ဒါမှမဟုတ် နည်းပညာအရ သာလွန်တဲ့
စစ်တပ်တွေက ဒီလှုပ်ရှားတိုက်ခိုက်ရေးကို အလေးပေးခဲ့ကြတာ
တွေ့ရတယ်။ William Lind လို ပညာရှင်တွေကတော့ ရန်သူကို ပိုမိုမြန်ဆန်တဲ့ Tempo (အချိန်ကိုက်လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်း) နဲ့ အနိုင်ယူဖို့ အလေးထားခဲ့ကြတယ်။ ဒါက John Boyd ရဲ့ OODA (Observe-Orient-Decide-Act) loop သဘောတရားနဲ့လည်း ချိတ်ဆက်နေတယ်။ ရန်သူ့ထက် ပိုပြီး မြန်မြန်
ဆုံးဖြတ်ချက်ချ၊ အကောင်အထည်ဖော်နိုင်ရင် ရန်သူ့ရဲ့ စည်းလုံးမှုကို ပျက်ပြားစေနိုင်တယ်ပေါ့။
လှုပ်ရှားတိုက်ခိုက်ရေးကို မကြာခဏဆိုသလို သာလွန်တဲ့
မဟာဗျူဟာလို့ တင်စားကြပေမဲ့ သူ့ရဲ့ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်တွေက တိကျမှု မရှိတာမျိုးတွေလည်း ရှိတယ်။ ဥပမာ- ရန်သူ့ရဲ့ အားနည်းချက်ကို
ထိုးနှက်တာ၊ အံ့အားသင့်အောင် လုပ်တာမျိုးတွေက သာမန် နည်းဗျူဟာမြောက်
အသိဉာဏ်နဲ့လည်း ဆင်တူနေတယ်။ ဒီလိုဖြစ်လာတော့ "လှုပ်ရှားတိုက်ခိုက်ရေးပညာရှင်
(Manoeuvrist)" ဆိုရင် အောင်မြင်ပြီး "အင်အားကုန်ခန်းစေသူ (Clumsy Attritionist)" ဆိုရင် ကျရှုံးတယ်ဆိုတဲ့ "လျှို့ဝှက်ဆန်းကြယ်မှု" တစ်ခုလို ဖြစ်လာစေနိုင်တာပေါ့။
စစ်ပွဲသဘောတရားများ- ဖျက်ဆီးခြင်းနှင့်
အင်အားကုန်ခန်းစေခြင်း (Beyond the Dichotomy:
Annihilation and Exhaustion)
စစ်ပွဲမဟာဗျူဟာ သဘောတရားမှာ အရမ်းအရေးကြီးတဲ့ အချက်တစ်ခုက အင်အားကုန်ခန်းစေခြင်း (Attrition) နဲ့ လှုပ်ရှားတိုက်ခိုက်ခြင်း (Maneuver) ဆိုတာတွေဟာ တကယ်တမ်းကျတော့ နည်းဗျူဟာ (Tactical
concepts) တွေပဲဆိုတာ နားလည်ဖို့လိုတယ်။ ၎င်းတို့ဟာ တကယ့်
စစ်မြေပြင်မှာ ဖြစ်ပျက်နေတဲ့ အဖြစ်အပျက်တွေနဲ့ အင်အားသုံးစွဲမှုတွေကိုပဲ
ရည်ညွှန်းတာပါ။ လှုပ်ရှားတိုက်ခိုက်မှုက အသာစီးရဖို့အတွက် ရွေ့လျားမှုနဲ့
ပစ်ခတ်မှုကို ပေါင်းစပ်တာဖြစ်ပြီး အင်အားကုန်ခန်းစေတာကတော့ ဆုံးရှုံးမှုတွေကြောင့်
အင်အားထိရောက်မှု လျော့ကျသွားတာကို ပြောတာပေါ့။ ဒါပေမဲ့ ဒီနှစ်ခုစလုံးဟာ
ပေါင်းစပ်ပြီး ရန်သူကို ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဖျက်ဆီးတာ၊ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ
ထိခိုက်စေတာတွေကနေ နည်းဗျူဟာမြောက် အောင်မြင်မှုကို ရရှိစေတာချည်းပဲ။ ရန်သူရဲ့ နေရာပြောင်းရွှေ့မှု (Dislocation) က အင်အားကုန်ခန်းခြင်းကို လိုအပ်သလို
ရန်သူကို ဖျက်ဆီးတာ (Destruction) က လှုပ်ရှားတိုက်ခိုက်မှုကို လိုအပ်တယ်ဆိုတော့ ဒါတွေဟာ "ဖြည့်စွက်ပေးတဲ့ စနစ်တစ်ခု၊ Yin and Yang" လိုပဲလို့ ဆိုလို့ရတယ်။
မဟာဗျူဟာမြောက် ကိရိယာတွေကို နည်းဗျူဟာနဲ့ နိုင်ငံရေးနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး
ပိုမိုပြည့်စုံစွာ နားလည်ဖို့အတွက် Hans Delbrück ရဲ့ ဖျက်ဆီးခြင်း (Annihilation) နဲ့ အင်အားကုန်ခန်းစေခြင်း (Exhaustion) ဆိုတဲ့
သဘောတရားတွေက ပိုပြီး ကောင်းမွန်တဲ့ ပုံစံကို ပေးနိုင်တယ်။ ဒီနှစ်ခုက ရန်သူရဲ့ စိတ်ဆန္ဒကို ချိုးနှိမ်ဖို့ ရည်ရွယ်တဲ့
မဟာဗျူဟာမြောက် ပန်းတိုင်တွေ ဖြစ်ပြီး ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အင်အားတွေကိုပဲ
ဖျက်ဆီးတာမျိုး မဟုတ်တော့ဘူး။
- အင်အားကုန်ခန်းစေသော
မဟာဗျူဟာ (A strategy of exhaustion) ကတော့ ရန်သူ့ရဲ့ စိတ်ဆန္ဒကို တဖြည်းဖြည်းချင်း တိုက်စားပစ်ဖို့ ရည်ရွယ်တယ်။ ဒီနည်းလမ်းက
နည်းဗျူဟာမြောက် အင်အားကုန်ခန်းခြင်း ( physical forces တွေ ဆုံးရှုံးတာ) နဲ့ မတူဘဲ
စီးပွားရေး ပိတ်ဆို့တာ၊ လူမှုရေးအရ ဆုံးရှုံးမှုတွေကနေ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့
အကျိုးဆက်တွေ၊ ဒါမှမဟုတ် လက်ခံနိုင်တဲ့ အချိန်ဘောင်အတွင်းမှာ ရည်မှန်းချက်တွေ
မအောင်မြင်နိုင်တာတွေလို ပိုပြီး ကျယ်ပြန့်တဲ့ နည်းလမ်းတွေကို အသုံးပြုတာပေါ့။
- ဖျက်ဆီးခြင်း
မဟာဗျူဟာ (A strategy of annihilation) ကတော့ ရန်သူရဲ့ စိတ်ဆန္ဒကို တိုက်ရိုက်
ထိခိုက် ပျက်စီးစေဖို့ အချိန်နဲ့ နေရာအတွင်းမှာ အပျက်အစီးတွေကို အများဆုံး ဖြစ်အောင်
လုပ်တာမျိုး။ Liddell Hart ရဲ့ သွယ်ဝိုက်တဲ့
ချဉ်းကပ်မှုနဲ့ မတူတာက ဒီ ဖျက်ဆီးခြင်း မဟာဗျူဟာမှာ "ပြတ်သားတဲ့
နည်းလမ်းနဲ့ အလေးအနက် တိုက်ခိုက်ခြင်း" ပါဝင်တယ်။
ဒီမဟာဗျူဟာ နှစ်မျိုးစလုံးဟာ အဖြူအမည်း သဘောတရားမျိုး မဟုတ်ဘဲ မီးခိုးရောင်နယ်ပယ်တွေ အများကြီး ရှိနေတယ်။ ဘယ်သူမှ လုံးဝ
အင်အားကုန်ခန်းအောင် ဒါမှမဟုတ် လုံးဝ ဖျက်ဆီးပစ်နိုင်အောင် မလုပ်နိုင်ဘူးလေ။
မဟာဗျူဟာ ချမှတ်သူတစ်ယောက်အနေနဲ့ ဒီပုံစံမှာ ထည့်သွင်းစဉ်းစားရမယ့် အချက်တွေကတော့ အချိန်၊ နေရာ၊ ကိုယ့်ရဲ့ စွမ်းရည်နဲ့ ရန်သူ့ရဲ့ စွမ်းရည်တွေပဲ။ ထိရောက်တဲ့ မဟာဗျူဟာစနစ်တစ်ခုက ရန်သူရဲ့ စိတ်ဆန္ဒကို
ချိုးနှိမ်ဖို့အတွက် ဘယ်လို ဖျက်ဆီးခြင်းနဲ့ အင်အားကုန်ခန်းစေခြင်းမျိုးကို
ဘယ်လောက် ရောစပ်ပြီး လိုအပ်တယ်ဆိုတာကို ရည်မှန်းချက်တွေနဲ့ နည်းလမ်းတွေကို
ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာပြီး ဆုံးဖြတ်ရတာပေါ့။ ဒါကတော့ တိုက်ခိုက်ခြင်း (offense) ဒါမှမဟုတ် ခုခံကာကွယ်ခြင်း (defense) လိုမျိုး
တိကျတဲ့ မဟာဗျူဟာချဉ်းကပ်မှုတွေကို ပေးပြီး စစ်ပွဲနယ်ပယ်တွေ (ဥပမာ-
ရေတပ်ပိတ်ဆို့မှု၊ နယ်မြေသိမ်းပိုက်မှု၊ စစ်တပ်တွေကို ဖျက်ဆီးမှု) အတွင်းမှာ
အသုံးချဖို့ လမ်းညွှန်တာမျိုးပေါ့။
အခြား မဟာဗျူဟာချဉ်းကပ်မှုများ (Other Strategic Approaches)
အင်အားကုန်ခန်းစေခြင်းနဲ့ လှုပ်ရှားတိုက်ခိုက်ခြင်းဆိုတဲ့
အငြင်းပွားမှုအပြင် စစ်သမိုင်းမှာ အမျိုးမျိုးသော
မဟာဗျူဟာချဉ်းကပ်မှုတွေကိုလည်း တွေ့ရတယ်နော်။
- ထိုးစစ်
မဟာဗျူဟာများ (Offensive Strategies): ဒီထဲမှာ လေကြောင်းအသာစီးရယူခြင်း (air supremacy)၊
ရန်သူတွေကို အင်အားကုန်ခန်းတဲ့အထိ တိုက်ခိုက်အောင် ဆွဲဆောင်တဲ့ Bait and Bleed၊
ရန်သူ့စစ်တပ်ကို တစ်ခုတည်းသော အဓိကတိုက်ပွဲနဲ့ ဖျက်ဆီးပစ်တဲ့ Battle of
Annihilation၊ မြန်ဆန်ပြီး အားပြင်းတဲ့ သံချပ်ကာတိုက်ခိုက်မှုတွေနဲ့
လေကြောင်းပစ်ကူ ပေါင်းစပ်တဲ့ Blitzkrieg၊ ထောက်ပံ့ရေးလမ်းကြောင်းတွေ
ဖြတ်တောက်တဲ့ ပိတ်ဆို့ခြင်း/ဝိုင်းရံခြင်း (blockade/siege)၊
ပုန်ကန်မှုနှိမ်နင်းရေး နည်းလမ်းဖြစ်တဲ့ Clear and Hold၊
ရန်သူ့ယူနစ်ငယ်တွေကို တစ်ခုပြီးတစ်ခု တိုက်ခိုက်တဲ့ Defeat in Detail၊ ဘေးတိုက်လှုပ်ရှားတိုက်ခိုက်ခြင်း
(flanking maneuver)၊ ပြောက်ကျားတိုက်ခိုက်ခြင်း (guerrilla tactics)၊
ရန်သူ့ကို နောက်ဆုတ်မရအောင် နှစ်ဖက်ညှပ်တိုက်တဲ့ Pincer Movement၊
ပြီးတော့ ရန်သူ့ကို ကြောက်လန့်တုန်လှုပ်စေတဲ့ Shock Tactics တွေ
ပါဝင်တယ်။
- ကာကွယ်ရေး
မဟာဗျူဟာများ (Defensive Strategies): ဒါတွေကတော့ မြေပြင်အနေအထားကို အသုံးပြုတာမျိုးတွေပေါ့။ ဥပမာ- မြင့်မားတဲ့နေရာ
(high ground) ကို အသုံးပြုတာ၊ သဘာဝအတားအဆီးတွေ (natural barriers) (ဥပမာ- မြစ်တွေ) ကို အသုံးပြုတာ၊ Reverse Slope Defense (တောင်ကုန်းရဲ့
နောက်ဘက်ခြမ်းမှာ ခုခံကာကွယ်တာ)၊ ပြီးတော့ လူလုပ်အတားအဆီးတွေ
(man-made obstacles and barriers) (ဥပမာ-
ဆူးကြိုးတွေ၊ တင့်ကားဖျက်မြောင်းတွေ) ကို အသုံးပြုတာမျိုးတွေ ပါဝင်တယ်။
- လှည့်ဖြားခြင်း
(Deception): ဒါကတော့ စစ်ပွဲရဲ့ အခြေခံအကျဆုံး အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုပဲ။ Feints (ရန်သူကို
အာရုံပြောင်းစေတဲ့ လှုပ်ရှားမှုတွေ) နဲ့ False Flags (တိုက်ခိုက်မယ့်
အရင် ရန်သူ့အလံကို လွှင့်ထူတာ) တွေ ပါဝင်တယ်။ Sun Tzu တောင်
"စစ်ပွဲဆိုတာ လှည့်ဖြားမှုရဲ့ တာအို (Tao of deception) ပဲ"
လို့ ပြောခဲ့တာလေ။
Grand Strategy ဆိုတဲ့ သဘောတရားကိုယ်တိုင်ကလည်း ပြောင်းလဲလာခဲ့တယ်။ စစ်အင်အားကို
ရည်မှန်းချက်တွေအတွက် အသုံးပြုတာဆိုတဲ့ ကျဉ်းမြောင်းတဲ့ အမြင်ကနေ နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒအထိ လွှမ်းခြုံတဲ့ ပိုကျယ်ပြန့်တဲ့ မူဘောင် တစ်ခုအထိ ဖြစ်လာခဲ့တာပေါ့။ ကမ္ဘာကြီးနဲ့ ဘယ်လို ဆက်ဆံမလဲဆိုတာနဲ့
ပတ်သက်ပြီး အတွေးအခေါ်ကျောင်းတွေက Grand Strategy အမျိုးမျိုးကို
တင်ပြကြတယ်။ ဥပမာ- Neo-isolationism (အထီးကျန်ဝါဒ), Selective Engagement (ရွေးချယ်ထိတွေ့မှု), Cooperative Security (ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု လုံခြုံရေး), ပြီးတော့ Primacy (အဓိက ဦးဆောင်မှု) တွေလိုပေါ့။ ဒီလို ဆွေးနွေးငြင်းခုံမှုတွေက
နည်းဗျူဟာသက်သက်ထက် မဟာဗျူဟာဆိုင်ရာ အတွေးအခေါ်ရဲ့ ရှုပ်ထွေးပြီး ဘက်ပေါင်းစုံကနေ
ချဉ်းကပ်ရတဲ့ သဘောသဘာဝကို ပြသနေတာပဲ။
မဟာဗျူဟာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှု လေ့လာမှုများ (Case Studies in Strategic Analysis)
သမိုင်းဝင်နဲ့ လက်ရှိ စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုတွေကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာကြည့်တာက
စစ်ရေးမဟာဗျူဟာတွေ ဘယ်လို အသုံးချလဲ၊ ဘယ်လို ပြောင်းလဲလာလဲဆိုတာကို
အဖိုးမဖြတ်နိုင်တဲ့ အတွေးအမြင်တွေ ပေးနိုင်တယ်။ ဒီလိုလေ့လာမှုတွေက အယူဝါဒ (doctrine)၊ နည်းပညာ (technology)၊ ပထဝီနိုင်ငံရေး (geopolitical context) တွေရဲ့ အပြန်အလှန်သက်ရောက်မှုကို မီးမောင်းထိုးပြနေတာပဲ။
ပင်လယ်ကွေ့စစ်ပွဲ (The Gulf War) (1990-1991)
ပင်လယ်ကွေ့စစ်ပွဲက စစ်အေးခေတ်လွန် ပထဝီနိုင်ငံရေးမှာ အရေးပါတဲ့ အချိန်အခါတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့တယ်။ ခေတ်သစ်စစ်ပွဲရဲ့ စွမ်းအားနဲ့
ကန့်သတ်ချက် နှစ်မျိုးစလုံးကို ပြသခဲ့တာပေါ့။ အမေရိကန်က အာရပ်နိုင်ငံတွေ၊ ဥရောပ
မဟာမိတ်တွေ၊ စစ်အေးခေတ် ရန်သူဟောင်းတွေ ပါဝင်တဲ့ ကျယ်ပြန့်တဲ့
နိုင်ငံတကာ မဟာမိတ်အဖွဲ့ကို ဦးဆောင်ခဲ့တာက ညွန့်ပေါင်းဖွဲ့စည်းမှုနဲ့
နိုင်ငံတကာ တရားဝင်မှုရဲ့ စွမ်းအားကို ပြသခဲ့တယ်။ ဒီလို ဘက်ပေါင်းစုံက
ထောက်ခံမှုတွေက တရားဝင်မှု၊ ဘဏ္ဍာရေးနဲ့ စစ်ရေးဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးတွေကို မျှဝေတာ၊
ပြီးတော့ ပြတ်သားစွာ လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းကို တိုးမြှင့်ပေးခဲ့တယ်။
ဒီစစ်ပွဲက နည်းပညာရဲ့ တိုးတက်မှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ စစ်ရေးတော်လှန်ရေး (Revolution in Military Affairs - RMA) ကို သာဓကပြခဲ့တယ်။ တိကျစွာ ပစ်မှတ်ထားတိုက်ခိုက်နိုင်တဲ့
ကျည်ဆံတွေ (Precision-guided munitions - PGMs)၊ လျှပ်တစ်ပြက် လေယာဉ်တွေ (stealth
aircraft) (F-117 Nighthawk လိုမျိုး)၊
ပြီးတော့ ဂြိုလ်တုအခြေပြု ထောက်လှမ်းရေးစနစ်တွေက စစ်ပွဲကို တော်လှန်ပစ်ခဲ့တာပဲ။ ဥပမာ- PGM တွေဟာ ဗုံးပစ်ချမှု စုစုပေါင်းရဲ့ ရာခိုင်နှုန်း နည်းနည်းလေးသာ ရှိပေမဲ့
မဟာဗျူဟာမြောက် ပစ်မှတ်တွေရဲ့ ၄၀ ရာခိုင်နှုန်းနီးပါးကို ထိမှန်ခဲ့တယ်။ အီရတ်ရဲ့
ကာကွယ်ရေးတွေကို ရှောင်ကွင်းပြီး အံ့အားသင့်ဖွယ် တိုက်ခိုက်ခဲ့တဲ့ "Left
Hook" maneuver ကလည်း real-time ထောက်လှမ်းရေးနဲ့
သာလွန်တဲ့ ရွေ့လျားနိုင်စွမ်းကြောင့် ဖြစ်နိုင်ခဲ့တာ။ ဒီလို နည်းပညာသာလွန်မှုတွေက
ညွန့်ပေါင်းတပ်ဖွဲ့ရဲ့ ထိခိုက်နစ်နာမှုတွေကို လျှော့ချပေးပြီး စစ်ပွဲကို
တိုတောင်းစေခဲ့တယ်။
ဒီစစ်ပွဲမှာ လေကြောင်းစွမ်းအားရဲ့ အခန်းကဏ္ဍကိုလည်း မီးမောင်းထိုးပြခဲ့တယ်။ Operation
Desert Storm ဟာ အီရတ်ရဲ့ အခြေခံအဆောက်အအုံတွေနဲ့
စစ်ရေးစွမ်းရည်တွေကို အလွန်အမင်း ဖျက်ဆီးပစ်နိုင်ခဲ့တယ်။ ဒါပေမဲ့ လေကြောင်းစွမ်းအားရဲ့ ပြတ်သားတဲ့ အောင်မြင်မှုကို ရရှိစေတဲ့ ကန့်သတ်ချက်တွေကိုလည်း ပြသခဲ့တယ်။ ကူဝိတ်ကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ဖို့နဲ့ Saddam
Hussein ကို အရှုံးပေးခိုင်းဖို့အတွက် မြေပြင်စစ်ပွဲတစ်ခုက
နောက်ဆုံးမှာတော့ လိုအပ်ခဲ့တာပဲလေ။
ပင်လယ်ကွေ့စစ်ပွဲက သတင်းအချက်အလက် စစ်ပွဲ (information
warfare) ကို မဟာဗျူဟာမြောက် ကိရိယာတစ်ခုအဖြစ် ကမ္ဘာကို
မိတ်ဆက်ပေးခဲ့တယ်။ ညွန့်ပေါင်းတပ်ဖွဲ့က စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ စစ်ဆင်ရေး (psychological
operations - PSYOPs) တွေ လုပ်ဆောင်ခဲ့တယ်။ အီရတ်စစ်သားတွေကို လက်နက်ချဖို့
လှုံ့ဆော်တဲ့ လက်ကမ်းစာစောင်တွေ ဝေတာ၊ မက်ဆေ့ချ်တွေ ထုတ်လွှင့်တာမျိုးပေါ့။
ပြည်တွင်းနဲ့ နိုင်ငံတကာ ထောက်ခံမှု ရရှိအောင် မီဒီယာတွေကိုလည်း အသုံးချခဲ့တယ်။
ဒီစစ်ပွဲရဲ့ ရလဒ်တွေနဲ့ သက်ရောက်မှုတွေက အရေးကြီးတယ်။ ကူဝိတ်ကို
လွတ်မြောက်အောင် လုပ်နိုင်ခဲ့ပေမဲ့ ဘဂ္ဂဒက်ကို မရောက်ခင်နဲ့ Saddam
Hussein ကို မဖြုတ်ချခင် တိုက်ခိုက်မှု ရပ်တန့်ဖို့
ဆုံးဖြတ်ခဲ့တာက "မပြီးပြတ်တဲ့
အောင်ပွဲ" ဖြစ်စေခဲ့ပြီး ၂၀၀၃ ခုနှစ် အီရတ်စစ်ပွဲလိုမျိုး
နောင်လာမယ့် ပဋိပက္ခတွေအတွက် လမ်းခင်းပေးခဲ့တာပဲ။ ဒီစစ်ပွဲက လေကြောင်းနဲ့
မြေပြင်တပ်ဖွဲ့တွေကို ပေါင်းစပ်အသုံးပြုခြင်း၊ ထောက်လှမ်းရေးရဲ့ အရေးပါမှု၊
ပြီးတော့ မြန်ဆန်ပြီး ပြတ်သားတဲ့ အောင်မြင်မှုတွေအတွက် ကြီးမားတဲ့ အင်အားသုံးစွဲမှု လိုအပ်တယ်ဆိုတာကို အလေးပေးခဲ့တယ်။ ဒါပေမဲ့
နည်းပညာအပေါ် လွန်စွာ မှီခိုလွန်းရင် အားနည်းချက်တွေ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်တယ်ဆိုတာကိုလည်း ပြသခဲ့တယ်။ အီရတ်က ကနဦးမှာ အစောပိုင်း
သတိပေး ဂြိုလ်တုတွေကို မလှုပ်ရှားနိုင်အောင် လုပ်နိုင်ခဲ့တာမျိုးပေါ့။
အာဖဂန်နစ္စတန်စစ်ပွဲ (The Afghanistan War) (2001-2021)
အာဖဂန်နစ္စတန်စစ်ပွဲမှာ အမေရိကန်ရဲ့ မဟာဗျူဟာ၊ အထူးသဖြင့် ၂၀၀၉ ခုနှစ်မှာ
သမ္မတ Obama က ချမှတ်ခဲ့တဲ့ မဟာဗျူဟာက al
Qaeda ကို လုံခြုံရာနေရာ မပေးဘဲ အမေရိကန်ပြည်သူတွေကို
ကာကွယ်ဖို့၊ Taliban ရဲ့
အရှိန်အဟုန်ကို ပြန်လှန်ဖို့၊ သူတို့ အစိုးရကို ဖြုတ်ချတာမျိုး မဖြစ်အောင်
တားဆီးဖို့၊ ပြီးတော့ အာဖဂန်နစ္စတန် လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့တွေနဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးကို
ခိုင်မာအောင် လုပ်ဖို့ ရည်ရွယ်ခဲ့တယ်။ ဒါကို အဓိကအားဖြင့် ပုန်ကန်မှုနှိမ်နင်းရေး (Counterinsurgency - COIN) ချဉ်းကပ်မှုနဲ့ လုပ်ဆောင်ခဲ့တာ။ စစ်တပ်အင်အားတိုးမြှင့်တာ၊ အုပ်ချုပ်ရေးနဲ့
စီးပွားရေး တိုးတက်အောင် "civilian surge" လုပ်တာ၊
ပြီးတော့ ပါကစ္စတန်နဲ့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်တာတွေ ပါဝင်တယ်။
ဒီမဟာဗျူဟာက နောက်ပိုင်းမှာ စိစစ်မှုတွေနဲ့ ကြုံခဲ့ရတဲ့ အရေးကြီးတဲ့ ယူဆချက်တွေ အပေါ်မှာ တည်ဆောက်ထားတယ်။ al
Qaeda က ဆက်ပြီး ခြိမ်းခြောက်နေတယ်၊ အာဖဂန်နစ္စတန်ဟာ al
Qaeda အတွက် အရေးပါတယ်၊ COIN မဟာဗျူဟာက မရှိမဖြစ်လိုအပ်တယ်၊ ပြီးတော့ အမေရိကန်ပြည်သူတွေရဲ့
ထောက်ခံမှုနဲ့ အရင်းအမြစ်တွေက ရေရှည်တည်တံ့မယ်ဆိုတာမျိုးတွေပေါ့။ နောက်ပိုင်း
ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှုတွေက al Qaeda ရဲ့
ခြိမ်းခြောက်မှုက ခန့်မှန်းထားတာထက် ပိုများနိုင်တယ်၊ ပြီးတော့ အာဖဂန်နစ္စတန်နဲ့ သူ့ရဲ့ ဆက်စပ်မှုက ခန့်မှန်းထားသလောက် ခွဲလို့မရတာမျိုး မဟုတ်ဘူးဆိုတာ
ဖော်ပြခဲ့တယ်။ အာဖဂန်နစ္စတန်မှာ COIN ရဲ့
ထိရောက်မှုကလည်း အာဖဂန် လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့တွေရဲ့ စွမ်းရည်၊ ပြည်သူလူထုရဲ့
ပြင်ပလူတွေကို သမိုင်းကြောင်းအရ မလိုလားမှု၊ မျိုးနွယ်စု ရှုပ်ထွေးမှုတွေ၊
ပြီးတော့ ကျယ်ပြန့်တဲ့ အဂတိလိုက်စားမှုတွေကြောင့် မေးခွန်းထုတ်စရာ ဖြစ်ခဲ့တယ်။ COIN အတွက် လိုအပ်တဲ့ မြင့်မားတဲ့ ကုန်ကျစရိတ်တွေနဲ့ ရေရှည် လုပ်ဆောင်ရမှုတွေက
ပြည်သူလူထုနဲ့ နိုင်ငံတကာရဲ့ ထောက်ခံမှု လျော့ကျလာချိန်မှာ ရေရှည်တည်တံ့မှုအတွက် စိန်ခေါ်ခဲ့တယ်။
Taliban ရဲ့ မဟာဗျူဟာမြောက် ယဉ်ကျေးမှု (strategic
culture) ကို စစ်ဆေးကြည့်တာကတော့ သူတို့ဟာ လက်နက်ကိုင် ပုန်ကန်မှုကို ဆက်လုပ်ဖို့ အခိုင်အမာ ဆန္ဒရှိကြတယ်ဆိုတာ
ပြသခဲ့တယ်။ ဒါကြောင့် ညှိနှိုင်းအဖြေရှာဖို့ဆိုတာ သူတို့ အင်အားမမျှမတ ဖြစ်နေမှသာ ဖြစ်နိုင်ဖွယ်ရှိတယ်ပေါ့။ သူတို့ရဲ့ စာပေတွေကတော့
နိုင်ငံခြားတပ်ဖွဲ့တွေနဲ့ ပြိုင်ဆိုင်မှုက အရှုံးအနိုင်ပဲ ရှိတယ်ဆိုတဲ့ သဘောမျိုးနဲ့ အာဏာ တိုးချဲ့ဖို့အတွက် အကြမ်းဖက်မှုကို ဦးစားပေးတယ်ဆိုတာ ပြသခဲ့တယ်။ သတ်မှတ်ထားတဲ့ ပထဝီဝင်နယ်မြေ အပြင်ဘက်
တိုက်ခိုက်မှုတွေမှာ စိတ်ဝင်စားမှု သိပ်မရှိခဲ့ဘူး။ ဒီလို ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ
ခံယူချက်ကြောင့် သူတို့ရဲ့ ပုန်ကန်မှုက ထိရောက်မှုမရှိရင်တောင် ပိုမိုပြင်းထန်တဲ့
ထိုးစစ်မဟာဗျူဟာတွေဆီ တိုးမြှင့်ဖို့ ပိုများပြီး ထိုးစစ်လျော့ပါးတဲ့ နည်းလမ်းတွေ
ဒါမှမဟုတ် အလျှော့အတင်းလုပ်တာမျိုးကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားဖို့ဆိုတာ ဖြစ်ခဲတယ်ပေါ့။
ကြာရှည်ခဲ့တဲ့ ပဋိပက္ခ၊ မြင့်မားတဲ့ ကုန်ကျစရိတ်တွေနဲ့
နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း အမြစ်တွယ်နေတဲ့ မဟာဗျူဟာယဉ်ကျေးမှုတစ်ခုနဲ့ COIN ရဲ့ စိန်ခေါ်မှုတွေက နိုင်ငံရေး ရည်မှန်းချက်တွေ၊
မဟာဗျူဟာမြောက် ယူဆချက်တွေ၊ ပြီးတော့ ဒေသတွင်း အခြေအနေမှန်တွေနဲ့ အပြည့်အဝ ကိုက်ညီမှုမရှိတဲ့အခါ စစ်အင်အားရဲ့ ကန့်သတ်ချက်တွေကို နောက်ဆုံးမှာ မီးမောင်းထိုးပြခဲ့တာပဲ။
ယူကရိန်းပဋိပက္ခ (The Ukraine Conflict) (2022-Present)
၂၀၂၂ ခုနှစ်မှာ ရုရှားက ယူကရိန်းကို ကျူးကျော်ခဲ့တာက စစ်မြေပြင်ကို စစ်ရေးနည်းပညာအသစ်တွေ၊ အယူဝါဒအသစ်တွေ၊ ပြီးတော့ စစ်ဆင်ရေးဆိုင်ရာ
ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုတွေကို စမ်းသပ်ဖို့ လက်တွေ့ ကမ္ဘာ့ဓာတ်ခွဲခန်းတစ်ခုလို
ဖြစ်လာစေခဲ့တယ်။ ယူကရိန်းအတွက် အမေရိကန်ရဲ့ မဟာဗျူဟာကတော့ ဒီမိုကရေစီကို ကာကွယ်ခြင်း၊ စည်းမျဉ်းအခြေခံ နိုင်ငံတကာ စနစ်ကို ထိန်းသိမ်းခြင်း၊
ပြီးတော့ ခိုင်မာတဲ့ NATO ကို
ထိန်းသိမ်းခြင်းလိုမျိုး အမျိုးသားအကျိုးစီးပွားတွေနဲ့
လမ်းညွှန်ထားတယ်။ မူဝါဒ ရည်မှန်းချက်တွေကတော့ ယူကရိန်းကို ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ်
ကာကွယ်နိုင်အောင် လုပ်ပေးတာ၊ ရုရှားကို မဟာဗျူဟာမြောက် အောင်မြင်မှု မရအောင်
တားဆီးတာ၊ ရုရှားရဲ့ နောက်ထပ်ရန်စမှုကို တားဆီးတာ၊ ပြီးတော့ ရုရှားနဲ့ NATO ကြား တိုက်ရိုက်ပဋိပက္ခကို ရှောင်ရှားတာတွေ ပါဝင်တယ်။
ဒီပဋိပက္ခက အသွင်ကူးပြောင်းမှု နယ်ပယ်များစွာမှာ အရေးကြီးတဲ့ မဟာဗျူဟာ သင်ခန်းစာတွေကို ပေးခဲ့တယ်။
- ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ
စနစ်များ (Autonomous Systems): နှစ်ဖက်စလုံးက ဒရုန်းတွေကို ထောက်လှမ်းရေး၊ ပစ်မှတ်ရှာဖွေရေး၊
ပြီးတော့ တိကျစွာ ထိုးစစ်ဆင် တိုက်ခိုက်ဖို့အတွက် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်
အသုံးပြုခဲ့တာက စစ်မြေပြင်ရဲ့ ပြောင်းလဲမှုကို တော်လှန်ပစ်ခဲ့တယ်။
လူသားအင်အားအတွက် အန္တရာယ် အနည်းဆုံးနဲ့ ပိုမိုဝေးကွာတဲ့ အကွာအဝေးကနေ
တိုက်ခိုက်နိုင်စေခဲ့တာပေါ့။ စျေးသက်သာတဲ့၊ အရွယ်အစားသေးငယ်တဲ့ ဒရုန်းတွေ
အများအပြား ပေါ်လာတာက လေကြောင်းစွမ်းအားကို ဒီမိုကရေစီဆန်ဆန် ဖြစ်စေခဲ့တယ်။
ရိုးရာ ကုန်ကျစရိတ်-အကျိုးအမြတ် တွက်ချက်မှုတွေကို စိန်ခေါ်ခဲ့ပြီး
စျေးသက်သာတဲ့၊ တိကျစွာ ပစ်မှတ်ထားနိုင်တဲ့ စနစ်တွေက ဘယ်လိုမျိုး ကြီးမားတဲ့
စစ်ဆင်ရေးဆိုင်ရာ အကျိုးသက်ရောက်မှုတွေကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်လဲဆိုတာ ပြသခဲ့တယ်။
ဒါက စစ်ရေးအင်အား ဖွဲ့စည်းပုံမှာ ပြောင်းလဲမှုတွေ ဖြစ်စေခဲ့ပြီး
ပစ္စည်းတွေကို Expendable (သုံးပြီးသားပစ်), Attritable (ပျက်စီးနိုင်), Risk-tolerant (အန္တရာယ်ခံနိုင်), ပြီးတော့ Survivable (အသက်ရှင်ကျန်ရစ်နိုင်) လို့ ခွဲခြားပြီး အန္တရာယ်
စီမံခန့်ခွဲမှုမှာ အဆင့်သစ်တွေကို ပေးခဲ့တယ်။
- သတင်းအချက်အလက်
နယ်ပယ် (Information Domain): သတင်းအချက်အလက် နယ်ပယ်ဟာ အရေးကြီးတဲ့
တိုက်ပွဲနယ်မြေ ဖြစ်လာခဲ့တယ်။ စစ်ရေးကွပ်ကဲမှုနဲ့ ထိန်းချုပ်မှုအတွက်ရော၊ နိုင်ငံတကာ
ထောက်ခံမှုကို လွှမ်းမိုးဖို့နဲ့ ပြည်တွင်း ထင်မြင်ယူဆချက်တွေကို
ပုံဖော်ဖို့အတွက်ပါ မဟာဗျူဟာမြောက် ဇာတ်ကြောင်းတွေကို ဖန်တီးရာမှာလည်း
အရေးပါခဲ့တယ်။ ကျူးကျော်မှု မတိုင်ခင်က Viasat ဖြစ်ရပ်လိုမျိုး Cyberattacks တွေကတော့ Cyber နဲ့ Space အသာစီးရရှိဖို့ဟာ
စောစောပိုင်း ပန်းတိုင်တစ်ခုအဖြစ် ဘယ်လောက် အရေးကြီးလဲဆိုတာ
မီးမောင်းထိုးပြခဲ့တယ်။ ကုန်သွယ်လုပ်ငန်းသုံး ဂြိုလ်တု အော်ပရေတာတွေက
ရုရှားရဲ့ အလားအလာရှိတဲ့ Space အသာစီးရမှုကို ထိရောက်စွာ ချေဖျက်ပစ်ခဲ့ပြီး ယူကရိန်းကို စစ်အင်အား
လှုပ်ရှားမှုတွေနဲ့ အရေးကြီးတဲ့ ဆက်သွယ်ရေး လင့်ခ်တွေအတွက် "မျက်စိမမှိတ်တဲ့
မျက်လုံး" တစ်ခု ပေးခဲ့တယ်။
- လျှပ်စစ်သံလိုက်
လှိုင်းစစ်ပွဲ (Electronic Warfare - EW): ဒီပဋိပက္ခက လျှပ်စစ်သံလိုက် လှိုင်းနယ်ပယ်ရဲ့ ပြန်လည်စိန်ခေါ်မှုကို
မှတ်သားစေခဲ့ပြီး လေကြောင်းအသာစီးရမှုနဲ့ မြေပြင်စစ်ဆင်ရေးတွေအပေါ်
သက်ရောက်မှု ရှိခဲ့တယ်။ EW နယ်ပယ်ရဲ့ စိန်ခေါ်မှုက မြန်ဆန်တဲ့ လှုပ်ရှားမှုတွေကို ကန့်သတ်ခဲ့ပြီး
ကြာရှည်တဲ့ အင်အားကုန်ခန်းစေမှုဆီ ဦးတည်ခဲ့တယ်။ ဒရုန်းစစ်ဆင်ရေးတွေနဲ့ EW ကြားက
တုံ့ပြန်မှုတွေက Mesh Networks နဲ့ ဆက်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်း
အများအပြားကို အသုံးပြုတာလိုမျိုး တန်ပြန်လုပ်ဆောင်မှုတွေ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့တယ်။
ဒါက EW ဟာ
အရေးကြီးပေမဲ့ တစ်ချိန်က ခန့်မှန်းထားသလောက် ဆုံးဖြတ်ချက်ချနိုင်စွမ်း
မရှိနိုင်ဘူးလို့ ဆိုလိုတာပဲ။
- ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေး
စိန်ခေါ်မှု (Contested Logistics): ဒီစစ်ပွဲက ရိုးရာ ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေး ပုံစံတွေမှာ အခြေခံကျတဲ့ အားနည်းချက်တွေကို
ဖော်ထုတ်ပြခဲ့တယ်။ အထူးသဖြင့် ကြီးမားတဲ့ အခြေခံအဆောက်အအုံတွေနဲ့ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး
ကွန်ရက်တွေဟာ အဝေးကနေ တိကျစွာ ထိုးစစ်ဆင် တိုက်ခိုက်တာကို ခံရနိုင်တာပေါ့။ "Just-in-time"
Western logistics model က စိန်ခေါ်မှုရှိတဲ့
ပတ်ဝန်းကျင်တွေမှာ လျင်မြန်စွာ တုံ့ပြန်ဖို့ မလုံလောက်ဘူးဆိုတာ
သက်သေပြခဲ့ပြီး "ရှင်သန်ဖို့အတွက် ခွဲထုတ်၊ လိုအပ်တဲ့အခါ ပြန်လည်စုစည်း" ဆိုတဲ့ ပုံစံသစ်တစ်ခု
လိုအပ်လာစေခဲ့တယ်။ ခံနိုင်ရည်အား (resilience) နဲ့ ပစ္စည်းသိုလှောင်မှု (stockpiling) ကို အာရုံစိုက်ဖို့ လိုအပ်လာတာပေါ့။
- လေကြောင်းကာကွယ်ရေး
မဟာဗျူဟာများ (Air Defense Strategies): ဒီပဋိပက္ခက စျေးသက်သာတဲ့ ဒရုန်းတွေကနေ မြင့်မားတဲ့ Hypersonic ဒုံးကျည်တွေအထိ ခြိမ်းခြောက်မှုတွေ
အကြီးအကျယ် တိုးချဲ့လာတာကို မီးမောင်းထိုးပြခဲ့တယ်။ ဒါကြောင့် ပေါင်းစပ်
လေကြောင်းနဲ့ ဒုံးကျည် ကာကွယ်ရေး (Integrated Air and Missile
Defense - IAMD) ကို အခြေခံကျကျ ပြန်လည်စဉ်းစားဖို့ လိုအပ်လာတယ်။ ယူကရိန်းက စျေးသက်သာတဲ့
အသံလှိုင်း အာရုံခံကိရိယာ ကွန်ရက်တွေနဲ့ မတူညီတဲ့
အာရုံခံကိရိယာတွေကို အသုံးပြုပြီး ဆန်းသစ်တဲ့ ရှာဖွေတွေ့ရှိမှု နည်းလမ်းတွေကို ပြသခဲ့တယ်။
အမေရိကန်ရဲ့ မဟာဗျူဟာအပေါ် အလုံးစုံ သုံးသပ်ချက်ကတော့ နူးညံ့တယ်။ ရုရှားနဲ့
တိုက်ရိုက်ပဋိပက္ခကို ရှောင်ရှားနိုင်ခဲ့ပြီး စစ်ပွဲကို ယူကရိန်းအတွင်းမှာ
အတော်အတန် ထိန်းချုပ်ထားနိုင်ခဲ့တယ်။ ရုရှားအပေါ် ကြီးမားတဲ့ ကုန်ကျစရိတ်တွေ
သက်ရောက်စေခဲ့ပြီး NATO ကို
ခိုင်မာအောင် လုပ်နိုင်ခဲ့ပေမဲ့ လုံးဝ လွတ်လပ်ပြီး သာယာဝပြောတဲ့
ယူကရိန်းနိုင်ငံ၊ နောင်လာမယ့် ရန်စမှုတွေကို တားဆီးနိုင်တဲ့ ယူကရိန်းနိုင်ငံဆိုတဲ့ အလုံးစုံ မူဝါဒ ရည်မှန်းချက်ကိုတော့ မရရှိသေးဘူး။ ဒီပဋိပက္ခက ပန်းတိုင် (ends)၊ နည်းလမ်း (ways)၊ ပြီးတော့ အရင်းအမြစ် (means) တွေကို ချိန်ညှိဖို့ လိုအပ်တယ်ဆိုတာကို ပိုပြီး
ခိုင်မာစေတယ်။ မဟာဗျူဟာဆိုတာ စဉ်ဆက်မပြတ် ပြောင်းလဲနေတဲ့
လုပ်ငန်းစဉ် တစ်ခုဖြစ်ပြီး စဉ်ဆက်မပြတ် ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုနဲ့
ဉာဏ်ရည်ဉာဏ်သွေး ပြောင်းလွယ်ပြင်လွယ်ရှိမှု လိုအပ်တယ်ဆိုတာကို
အလေးပေးခဲ့တယ်။ ထိရောက်တဲ့ အန္တရာယ်
စီမံခန့်ခွဲမှုကလည်း မကောင်းတဲ့ အကျိုးဆက်တွေကို လျှော့ချရင်း
လိုချင်တဲ့ ရလဒ်တွေ ရရှိဖို့အတွက် လုပ်ဆောင်ချက်တွေကို ချိန်ညှိရာမှာ အရေးကြီးတယ်။
ယူကရိန်းပဋိပက္ခက စစ်ရေးစွမ်းရည်တွေ၊ အယူဝါဒတွေ၊ ပြီးတော့ အဖွဲ့အစည်းတွေမှာ စဉ်ဆက်မပြတ် ပြောင်းလဲတိုးတက်နေဖို့ လိုအပ်တယ်ဆိုတာကို
မီးမောင်းထိုးပြနေတယ်။ စစ်ရေးထိရောက်မှုက အခုဆိုရင် စဉ်ဆက်မပြတ်
စမ်းသပ်မှု၊ စမ်းသပ်မှု၊ ပြီးတော့ ချဉ်းကပ်မှုတွေကို အတည်ပြုမှု အပေါ်မှာ မူတည်နေပြီ။ တည်ငြိမ်တဲ့ ဖြေရှင်းနည်းတွေကနေ ခွာပြီး ဒီလို
လုပ်ရတာပေါ့။ လျှပ်စစ်သံလိုက် လှိုင်းနယ်ပယ် စိန်ခေါ်မှုတွေ၊ ဆက်သွယ်ရေး
နှောင့်ယှက်မှုတွေလို ရှုပ်ထွေးတဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်တွေမှာ
လက်တွေ့ကျကျ လေ့ကျင့်တာက အရေးကြီးတယ်။ နောက်ဆုံးအနေနဲ့ စစ်တပ်၊ အစိုးရနဲ့
ကုန်သွယ်လုပ်ငန်းသုံး အဖွဲ့အစည်းတွေကြားမှာ ကဏ္ဍပေါင်းစုံက
ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုက ဝန်ဆောင်မှုပေးနေတဲ့ လှိုင်းနှုန်းစဉ်
အသုံးပြုမှုကို စီမံခန့်ခွဲတာ၊ ကုန်သွယ်လုပ်ငန်းသုံး Space စွမ်းရည်တွေကို ပေါင်းစပ်တာ၊ အစိုးရ-ပုဂ္ဂလိက ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေး
မိတ်ဖက်အဖွဲ့အစည်းတွေ ဖွဲ့စည်းတာ၊ ပြီးတော့ ကုန်သွယ်လုပ်ငန်းသုံး နည်းပညာတွေကို
အသုံးချတာတွေအတွက် မရှိမဖြစ်လိုအပ်တယ်။
နိဂုံးချုပ်- စစ်ရေးမဟာဗျူဟာရဲ့ အနာဂတ် (Conclusion: The Future of Military Strategy)
စစ်ရေးမဟာဗျူဟာဆိုတာ ရှေးခေတ်ကတည်းက ရှိခဲ့တဲ့ အနုပညာနဲ့
သိပ္ပံပညာတစ်ခုဖြစ်ပြီး သမိုင်းတစ်လျှောက်မှာ အလိုက်အသင့်
ပြောင်းလဲနိုင်တဲ့ သဘောသဘာဝကို အမြဲတမ်း ပြသခဲ့တယ်။ ရှေးခေတ် Phalanx ဖွဲ့စည်းပုံတွေကနေ အခုခေတ်ရဲ့ ရှုပ်ထွေးတဲ့ Multi-domain operations တွေအထိ ရန်သူကို ကိုယ့်ဆန္ဒအတိုင်း လိုက်နာအောင် ဖိအားပေးတဲ့ အခြေခံ
ရည်မှန်းချက်က မပြောင်းလဲဘဲ ရှိနေတယ်။ စစ်ပွဲရဲ့ နည်းလမ်းတွေနဲ့
ပတ်ဝန်းကျင်တွေကတော့ နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း ပြောင်းလဲနေတာပေါ့။ စစ်ပွဲရဲ့
ထာဝရတည်မြဲတဲ့ အခြေခံမူတွေကတော့ မပြောင်းလဲတဲ့ ဥပဒေတွေ မဟုတ်ပေမဲ့ တိကျတဲ့ ရည်ရွယ်ချက်တွေ၊ ထိုးစစ်ဆင်ခြင်း၊ အင်အားစုစည်းခြင်း (Mass)၊ အင်အားချွေတာသုံးခြင်း (Economy of Force)၊
လှုပ်ရှားတိုက်ခိုက်ခြင်း၊ ကွပ်ကဲမှု စည်းလုံးညီညွတ်ခြင်း (Unity of
Command)၊ လုံခြုံရေး၊ အံ့အားသင့်မှုနဲ့ ရိုးရှင်းခြင်း (Simplicity) စတာတွေရဲ့ အရေးပါမှုကို အလေးပေးပြီး စစ်ရေးအတွေးအခေါ်ကို ဆက်လက်
လမ်းညွှန်နေတယ်။
မဟာဗျူဟာဆိုင်ရာ လေ့လာမှုတွေကို လွှမ်းမိုးနေတဲ့ ဗဟိုအချက်တစ်ခုကတော့
စစ်ပွဲမှာ နိုင်ငံရေး ဦးဆောင်မှုက မွေးရာပါ
ရှိနေတာပဲ။ စစ်ရေးရည်ရွယ်ချက်တွေက နိုင်ငံရေး ရည်မှန်းချက်တွေရဲ့ လက်အောက်မှာ အမြဲရှိနေပြီး
မဟာဗျူဟာမြောက် အောင်မြင်မှုက စစ်မြေပြင်မှာ အောင်ပွဲရတာသက်သက် မဟုတ်ဘဲ နိုင်ငံရေး ပန်းတိုင်တွေ အောင်မြင်တာနဲ့
နောက်ဆုံးမှာ တိုင်းတာတယ်။ ဒါကြောင့် ပဋိပက္ခရဲ့ ဘာကြောင့်ဆိုတာကို
သတ်မှတ်ပေးတဲ့ နိုင်ငံရေး ခေါင်းဆောင်မှုနဲ့ ဘယ်လိုလုပ်ဆောင်မလဲဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်ပေးတဲ့ စစ်ရေးခေါင်းဆောင်မှုကြားမှာ စဉ်ဆက်မပြတ်နဲ့ ခိုင်မာတဲ့ ချိန်ညှိမှုတစ်ခု လိုအပ်တယ်။
ဒီအရေးကြီးတဲ့ ဆက်စပ်မှုမှာ ပြတ်တောက်မှုတွေရှိရင် ကျရှုံးမှုတွေ ဖြစ်ပေါ်တတ်တယ်။
စစ်ရေးအားထုတ်မှုတွေက ဘယ်လောက်ပဲ ထိရောက်ပါစေ၊ နိုင်ငံရေးအရ လမ်းမှားရောက်နေရင်
အောင်မြင်မှာ မဟုတ်ဘူးလေ။
စစ်ရေးမဟာဗျူဟာရဲ့ သမိုင်းကြောင်း လမ်းကြောင်းက နည်းပညာနဲ့ စဉ်ဆက်မပြတ် ပူးတွဲပြောင်းလဲတိုးတက်နေတာကို ဖော်ပြနေတယ်။ မြင်းရထားတွေနဲ့
ယမ်းမှုန့်တွေကနေ သေနတ်တွေ၊ လေကြောင်းစွမ်းအားနဲ့ နျူကလီးယားလက်နက်တွေအထိ နည်းပညာ
တိုးတက်မှုတိုင်းက စစ်မြေပြင်ကို အခြေခံကျကျ ပုံဖော်ခဲ့ပြီး မဟာဗျူဟာဆိုင်ရာ
သဘောတရားအသစ်တွေနဲ့ နည်းဗျူဟာဆိုင်ရာ ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုတွေကို လိုအပ်စေခဲ့တယ်။
ဒီလိုပြောင်းလဲနေတဲ့ ဆက်ဆံရေးက လက်ရှိခေတ်မှာလည်း ပိုပြီး မြန်ဆန်လာနေတယ်။ Cyber စွမ်းရည်တွေ၊ Artificial Intelligence (AI) နဲ့ Autonomous Systems တွေရဲ့ တိုးတက်မှုတွေက တွန်းအားပေးနေတာပေါ့။ ဒီပေါ်ပေါက်လာနေတဲ့
နည်းပညာတွေက ရိုးရှင်းတဲ့ ကိရိယာတွေ မဟုတ်ဘဲ လုံးဝ ကွဲပြားခြားနားတဲ့
စစ်ပွဲပုံစံသစ်တွေအတွက် တွန်းအားပေးတဲ့ အရာတွေပဲ။ ဥပမာ-
ကြိုတင်ခန့်မှန်းနိုင်တဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်ချမှု၊ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်တဲ့
ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ စနစ်တွေ၊ ပြီးတော့ ပေါင်းစပ်ထားတဲ့ ကုန်း၊ လေ၊ ရေ၊ Cyber နဲ့ Space နယ်ပယ်တွေမှာ အရင်းအမြစ်တွေကို အချိန်နဲ့အမျှ
စီမံခန့်ခွဲတာတွေလိုမျိုးပေါ့။
Asymmetric
Threats (အားမတူညီတဲ့ ခြိမ်းခြောက်မှုတွေ) နဲ့ Hybrid
Conflicts (ရောနှောပဋိပက္ခတွေ) ပေါ်ပေါက်လာတာက အလိုက်အသင့် ပြောင်းလဲနိုင်မှုရဲ့ လိုအပ်ချက်ကို ပိုပြီး
မီးမောင်းထိုးပြနေတယ်။ ရန်သူတွေဟာ များသောအားဖြင့် နိုင်ငံတော် မဟုတ်တဲ့
အဖွဲ့အစည်းတွေ ဒါမှမဟုတ် သေးငယ်တဲ့ နိုင်ငံတွေဖြစ်ပြီး စျေးသက်သာတဲ့၊ စီးပွားဖြစ်
ရရှိနိုင်တဲ့ နည်းပညာတွေနဲ့ ရိုးရာ ကာကွယ်ရေးစနစ်တွေရဲ့ အားနည်းချက်တွေကို
အသုံးချဖို့ မူမမှန်တဲ့ နည်းဗျူဟာတွေကို အသုံးချကြတယ်။ ဒါက ရိုးရာ
စစ်ရေးသာလွန်မှုကို စိန်ခေါ်ပြီး လျင်မြန်စွာ ပြောင်းလဲတိုးတက်နိုင်တဲ့
သွက်လက်ပြီး တုံ့ပြန်မှု မြန်ဆန်တဲ့ ကာကွယ်ရေး ဖြေရှင်းနည်းတွေကို လိုအပ်စေတယ်။
နည်းပညာ ဘယ်လောက်ပဲ ခေတ်မီဆန်းပြားလာပါစေ၊ လူသားဒြပ်စင် (human element) ကတော့ မရှိမဖြစ် လိုအပ်နေဆဲပဲ။ စိတ်ဓာတ်တက်ကြွစေတဲ့ အရည်အချင်းတွေနဲ့
ကောင်းမွန်တဲ့ စီမံခန့်ခွဲမှု စွမ်းရည်တွေ နှစ်မျိုးလုံး ပါဝင်တဲ့ ထိရောက်တဲ့ ခေါင်းဆောင်မှုက မဟာဗျူဟာမြောက် အမြင်တွေကို
လက်တွေ့ကျတဲ့ အစီအစဉ်တွေအဖြစ် ဘာသာပြန်ရာမှာ၊ စစ်သည်တွေကို
စိတ်ဓာတ်မြှင့်တင်ရာမှာ၊ ပြီးတော့ ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးနဲ့ ထောက်လှမ်းရေး
စွမ်းရည်တွေကို အကောင်းဆုံး ဖြစ်အောင် လုပ်ဆောင်ရာမှာ အရေးကြီးတယ်။ မဟာဗျူဟာဆိုင်ရာ အစိတ်အပိုင်းတွေရဲ့ အပြန်အလှန်မှီခိုမှု (ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေး၊ ထောက်လှမ်းရေး၊ ခေါင်းဆောင်မှု) က ရှုပ်ထွေးတဲ့
စနစ်တစ်ခုကို ဖြစ်ပေါ်စေပြီး တစ်ခုခုမှာ အားနည်းချက်တွေ ရှိနေရင် အလုံးစုံ
မဟာဗျူဟာ ထိရောက်မှုကို ထိခိုက်စေနိုင်တယ်။
ရှေ့ဆက်ပြီး ကြည့်ရင် စစ်ရေးမဟာဗျူဟာရဲ့ အနာဂတ်က စဉ်ဆက်မပြတ် လေ့လာသင်ယူမှု၊ ဆန်းသစ်တီထွင်မှု၊ ပြီးတော့ ပေါင်းစပ်ထားတဲ့ Multi-domain ချဉ်းကပ်မှုတွေနဲ့ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုသွားမှာပဲ။ ပင်လယ်ကွေ့စစ်ပွဲ၊
အာဖဂန်နစ္စတန်နဲ့ ယူကရိန်းတို့လို မကြာသေးမီက ပဋိပက္ခတွေကနေ ရတဲ့ သင်ခန်းစာတွေက
ရှုပ်ထွေးပြီး စိန်ခေါ်မှုရှိတဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်တွေမှာ လက်တွေ့ကျကျ လေ့ကျင့်ဖို့နဲ့
စစ်တပ်၊ အစိုးရနဲ့ ကုန်သွယ်လုပ်ငန်းသုံး အဖွဲ့အစည်းတွေကြားမှာ အရေးကြီးတဲ့
ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု လိုအပ်တယ်ဆိုတာကို မီးမောင်းထိုးပြနေတယ်။ ပဋိပက္ခရဲ့
အခြေအနေတွေ ဆက်လက်ပြောင်းလဲနေတာနဲ့အမျှ လိုက်လျောညီထွေရှိနိုင်စွမ်း၊
မတူညီတဲ့ စွမ်းရည်တွေကို ပေါင်းစပ်နိုင်စွမ်း၊ ပြီးတော့ နိုင်ငံရေး
ရည်ရွယ်ချက်တွေကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း နားလည်ထားနိုင်စွမ်းက ပိုမိုခန့်မှန်းရခက်တဲ့ ကမ္ဘာကြီးမှာ မဟာဗျူဟာမြောက် အောင်မြင်မှု
ရဖို့အတွက် အဓိက အကျဆုံးအရာတွေအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေမှာပါပဲ။
ဒီအကြောင်းအရာတွေက ထက်တို့လို လူငယ်တွေအတွက် စစ်ပွဲတွေရဲ့ နောက်ကွယ်က
အတွေးအခေါ်တွေ၊ ဆုံးဖြတ်ချက်တွေအကြောင်း ပိုပြီး နားလည်စေဖို့ အထောက်အကူပြုမယ်လို့
ထက်ထင်ပါတယ်။ ဒါဆိုရင် ဘယ်လို ပဋိပက္ခတွေကို တားဆီးမလဲ၊ ဘယ်လို ငြိမ်းချမ်းရေးကို
တည်ဆောက်မလဲဆိုတာကိုလည်း ပိုပြီး စဉ်းစားလို့ရလာမှာပေါ့နော်။
Comments
Post a Comment