အောက်တိုဘာတော်လှန်ရေး (၁၉၁၇) - မျှော်လင့်ချက်တွေနဲ့ ကြေကွဲစရာ အိပ်မက်တစ်ခု

"သမိုင်းဆိုတာ အတိတ်ကို သင်ခန်းစာယူဖို့ပါ" ဆိုတဲ့ စကားကို ထက် အမြဲယုံကြည်တယ်။ အခု ထက် ပြောပြချင်တာက လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်ပေါင်း တစ်ရာကျော်က ဖြစ်ခဲ့တဲ့ ၁၉၁၇ ခုနှစ် အောက်တိုဘာတော်လှန်ရေးအကြောင်း။ ဒီတော်လှန်ရေးက ကမ္ဘာ့သမိုင်းကို အကြီးအကျယ် ပြောင်းလဲပစ်ခဲ့သလို ထက်တို့လို လက်ရှိ နိုင်ငံရေးနဲ့ ပတ်သက်နေသူတွေအတွက်ရော၊ အနာဂတ်အတွက် စဉ်းစားနေသူတွေအတွက်ရော သင်ခန်းစာတွေ အများကြီး ပေးခဲ့တယ်။

ဘာဖြစ်ခဲ့လို့လဲ?

ရုရှားနိုင်ငံဟာ ၁၉၁၇ ခုနှစ်မတိုင်ခင်က ဇာဘုရင်တွေ အုပ်ချုပ်တဲ့ စနစ်ဟောင်းကြီးတစ်ခု။ ပြည်သူတွေက ဆင်းရဲတွင်းနက်နေပြီး စားဝတ်နေရေး အခက်အခဲတွေနဲ့ နပန်းလုံးနေရတယ်။ ပထမကမ္ဘာစစ်ထဲမှာ ရုရှားပါဝင်တော့ စစ်ရဲ့ဒဏ်က ပြည်သူတွေကို ပိုပြီး ဒုက္ခရောက်စေခဲ့တယ်။ စစ်ပွဲတွေမှာ အသက်ပေါင်းများစွာ ဆုံးရှုံးရသလို စားနပ်ရိက္ခာ ပြတ်လပ်မှုတွေ၊ စီးပွားရေး ကျဆင်းမှုတွေက အစိုးရအပေါ် မကျေနပ်မှုတွေကို မီးလောင်ရာလေပင့် ဖြစ်စေခဲ့တယ်။

ဒီလို အခြေအနေတွေအောက်မှာ ဖေဖော်ဝါရီတော်လှန်ရေး (၁၉၁၇) ပေါ်ပေါက်လာပြီး ဇာဘုရင်စနစ် ပြုတ်ကျသွားတယ်။ ယာယီအစိုးရတစ်ရပ် ဖွဲ့စည်းခဲ့ပေမယ့် ဒီအစိုးရကလည်း ပြည်သူတွေရဲ့ လိုလားချက်တွေကို ဖြည့်ဆည်းမပေးနိုင်ခဲ့ဘူး။ စစ်ပွဲကို ဆက်တိုက်နေသလို လယ်သမားတွေ လိုချင်တဲ့ မြေယာ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးကိုလည်း နှောင့်နှေးနေခဲ့တယ်။ အလုပ်သမားတွေရဲ့ ဆန္ဒတွေကိုလည်း လျစ်လျူရှုထားခဲ့တယ်။

အဲဒီလို အခြေအနေမျိုးမှာ ဗလာဒီမာ လီနင် ဦးဆောင်တဲ့ ဘော်ရှီဗစ်ပါတီက ပေါ်ပေါက်လာတယ်။ သူတို့က "ငြိမ်းချမ်းရေး၊ မြေယာ၊ အစားအစာ" ဆိုတဲ့ ကြွေးကြော်သံတွေနဲ့ ပြည်သူတွေရဲ့ ရင်ထဲကို ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်ခဲ့တယ်။ အထူးသဖြင့် စစ်ပွဲဒဏ်ကြောင့် ပင်ပန်းဆင်းရဲနေတဲ့ စစ်သားတွေ၊ အလုပ်သမားတွေနဲ့ ဆင်းရဲတဲ့ လယ်သမားတွေရဲ့ ထောက်ခံမှုကို ရခဲ့တယ်။ ယာယီအစိုးရက မလုပ်နိုင်တာတွေကို ဘော်ရှီဗစ်တွေက လုပ်ပေးမယ်ဆိုပြီး ကတိတွေ ပေးခဲ့တယ်။ ဒီလိုနဲ့ ၁၉၁၇ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ (ရုရှားပြက္ခဒိန်အရ) မှာ ဘော်ရှီဗစ်တွေက အာဏာကို သိမ်းယူခဲ့တယ်။ ဒါကပဲ ကမ္ဘာကျော် အောက်တိုဘာတော်လှန်ရေးပဲ။

ထက်ရဲ့အမြင် - မျှော်လင့်ချက်နဲ့ လွဲချော်မှုတွေ

ထက် ပြောချင်တာက ဒီတော်လှန်ရေးဟာ တကယ်တော့ ပြည်သူတွေရဲ့ ခံစားချက်၊ ဒုက္ခတွေရဲ့ ပေါက်ကွဲမှုတစ်ခုပဲ။ ဇာဘုရင်စနစ်အောက်က ဖိနှိပ်မှုတွေ၊ ဆင်းရဲဒုက္ခတွေကနေ လွတ်မြောက်ချင်တဲ့ ဆန္ဒပြင်းပြမှုတွေက တော်လှန်ရေးကို မွေးဖွားပေးခဲ့တာ။ ဘော်ရှီဗစ်တွေက အဲဒီဆန္ဒတွေကို ကောင်းကောင်း နားလည်ပြီး အခွင့်အရေးယူခဲ့တယ်။ သူတို့က ပြည်သူတွေကို ပေးထားတဲ့ ကတိတွေက အဲဒီအချိန်မှာ အမှန်တကယ် လိုအပ်နေတဲ့အရာတွေ ဖြစ်နေတယ်။

ဒါပေမယ့် တကယ်တမ်းကျတော့ ဘာဖြစ်လာလဲ။ တော်လှန်ရေးပြီးတော့ ဘော်ရှီဗစ်တွေက သူတို့ရဲ့ အာဏာကို ခိုင်မာအောင် လုပ်ခဲ့တယ်။ အခြား နိုင်ငံရေးပါတီတွေကို ဖိနှိပ်ခဲ့တယ်။ အတိုက်အခံဆိုတာကို လက်မခံခဲ့ဘူး။ အာဏာရပြီး မကြာခင်မှာပဲ ပြည်တွင်းစစ်ကြီး ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး လူပေါင်းများစွာ အသက်ဆုံးရှုံးခဲ့ရပြန်တယ်။ ဆိုရှယ်လစ်ယူနီယံ ဆိုတဲ့ နိုင်ငံသစ်တစ်ခု ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပေမယ့် ဒီနိုင်ငံက ဖိနှိပ်မှုတွေနဲ့ အစပြုခဲ့တာကို ဘယ်သူမှ မငြင်းနိုင်ဘူး။

ထက်အနေနဲ့ ကြည့်ရင် အောက်တိုဘာတော်လှန်ရေးဟာ "ကောင်းတဲ့ ရည်ရွယ်ချက်နဲ့ စခဲ့ပေမယ့် ဆိုးဝါးတဲ့ ရလဒ်တွေနဲ့ အဆုံးသတ်ခဲ့တဲ့ အိပ်မက်တစ်ခု" လို့ မြင်တယ်။ ပြည်သူတွေရဲ့ ဆန္ဒက ငြိမ်းချမ်းရေး၊ မြေယာနဲ့ အစားအစာပါ။ ဒါပေမယ့် သူတို့ ရရှိခဲ့တာက အာဏာရှင်စနစ်ရဲ့ အခြေခံအုတ်မြစ်တစ်ခု၊ အကျပ်အတည်းတွေပဲ။

ဒီတော်လှန်ရေးကနေ ထက်တို့ ဘာသင်ယူရမလဲ?

၁။ မျှော်လင့်ချက်တွေနဲ့ မီးထိုးပေးခြင်း- ဘော်ရှီဗစ်တွေဟာ ပြည်သူတွေရဲ့ လိုအပ်ချက်ကို ကောင်းကောင်းသိပြီး အဲဒီလို လိုအပ်ချက်တွေကို ဖြည့်ဆည်းပေးမယ်ဆိုတဲ့ မျှော်လင့်ချက်တွေနဲ့ တော်လှန်ရေးကို မီးထိုးခဲ့တယ်။ ဒါပေမယ့် မျှော်လင့်ချက်တွေ ပေးရုံနဲ့ မပြီးဘူး။ တကယ် အကောင်အထည်ဖော်နိုင်ဖို့က ပိုအရေးကြီးတယ်။ အကောင်အထည်မဖော်နိုင်ရင် မျှော်လင့်ချက်တွေဟာ အဆိပ်ဖြစ်သွားနိုင်တယ်။

၂။ အာဏာရူးသွပ်မှုရဲ့ အန္တရာယ်- ဘော်ရှီဗစ်တွေ အာဏာရလာပြီးတဲ့နောက်မှာ သူတို့ရဲ့ အာဏာကို ခိုင်မာအောင် လုပ်ဖို့အတွက် အကြမ်းဖက်နည်းလမ်းတွေကို သုံးလာတာ တွေ့ရတယ်။ အတိုက်အခံတွေကို ဖယ်ရှားတာ၊ လွတ်လပ်စွာ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခွင့်တွေကို ချုပ်ချယ်တာတွေက ဒီတော်လှန်ရေးရဲ့ နောက်ဆက်တွဲ ဆိုးကျိုးတွေပဲ။ နိုင်ငံရေးမှာ အာဏာရူးသွပ်မှုဟာ ဘယ်လောက်အထိ အန္တရာယ်ရှိလဲဆိုတာကို ဒီတော်လှန်ရေးက သက်သေပြခဲ့တယ်။ ဘယ်သူမဆို၊ ဘယ်ပါတီမဆို၊ အာဏာရလာတဲ့အခါ ပြည်သူ့ဆန္ဒကို လျစ်လျူရှုပြီး အာဏာတည်မြဲရေးအတွက်သာ လုပ်ဆောင်လာပြီဆိုရင် အဲဒါ အာဏာရှင်စနစ်ရဲ့ အစပဲ။

၃။ အမြင်မတူသူတွေကို လက်ခံခြင်းရဲ့ အရေးပါမှု- ဒီတော်လှန်ရေးရဲ့ အဓိကပြဿနာတစ်ခုက ဘော်ရှီဗစ်တွေက သူတို့ရဲ့ အတွေးအခေါ်ကိုသာ အမှန်လို့ သတ်မှတ်ပြီး အခြားအမြင်တွေကို လုံးဝလက်မခံခဲ့တာပဲ။ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ တိုးတက်ဖို့ဆိုတာ မတူညီတဲ့ အမြင်တွေ၊ မတူညီတဲ့ အတွေးအခေါ်တွေပေါင်းစပ်မှ ရတာ။ ဒီလို ပိတ်ဆို့မှုတွေကပဲ လူ့အဖွဲ့အစည်းကို ရေရှည်မှာ ပိုမိုဆိုးရွားစေခဲ့တယ်။ ဆိုဗီယက်ယူနီယံ ပြိုကွဲသွားတာဟာလည်း ဒီလို အတွေးအခေါ် ပိတ်ဆို့မှုတွေရဲ့ ရလဒ်တစ်ခုလို့ ထက်မြင်တယ်။

၎။ ပြည်သူ့ဆန္ဒရဲ့ စစ်မှန်မှု- တော်လှန်ရေးဆိုတာ ပြည်သူ့ဆန္ဒအပေါ် အခြေခံရတယ်။ ပြည်သူတွေရဲ့ လိုလားချက်က တကယ့် ငြိမ်းချမ်းရေး၊ တကယ့် တိုးတက်ရေးဖြစ်ဖို့ လိုတယ်။ ခေါင်းဆောင်တွေက ကိုယ့်အကျိုးစီးပွားအတွက်၊ ဒါမှမဟုတ် ကိုယ့်အာဏာအတွက် ပြည်သူ့ဆန္ဒကို အသုံးချတာမျိုး မဖြစ်ရဘူး။ အောက်တိုဘာတော်လှန်ရေးမှာ ပြည်သူတွေရဲ့ ရိုးသားတဲ့ မျှော်လင့်ချက်တွေဟာ နိုင်ငံရေးသမားတွေရဲ့ လက်ထဲမှာ လမ်းမှား ရောက်သွားခဲ့တာကို ထက် မြင်တယ်။

၅။ စစ်ပွဲ၏ ဆိုးကျိုး- ပထမကမ္ဘာစစ်ရဲ့ ဆိုးကျိုးတွေက အောက်တိုဘာတော်လှန်ရေးကို ဖြစ်ပေါ်စေတဲ့ အဓိကအကြောင်းအရင်းတွေထဲက တစ်ခုပါ။ စစ်ပွဲတွေဟာ နိုင်ငံရဲ့ စီးပွားရေးကိုလည်း ဖျက်ဆီးသလို၊ လူမှုရေး၊ စိတ်ဓာတ်ရေးရာတွေကိုလည်း ထိခိုက်စေတယ်။ ဒါကြောင့် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံမှာ စစ်ပွဲတွေ ကြာရှည်နေတာ၊ ဒါမှမဟုတ် စစ်အာဏာရှင်စနစ်တွေ ရှိနေတာဟာ အန္တရာယ်အကြီးဆုံးပဲ။ ပြည်သူတွေရဲ့ ဒုက္ခတွေကို ပိုမိုတိုးပွားစေပြီး နောက်ဆုံးမှာ ပေါက်ကွဲမှုတွေဆီ ဦးတည်သွားစေနိုင်တယ်။

နိဂုံး

အောက်တိုဘာတော်လှန်ရေးဟာ ကမ္ဘာကြီးကို လှုပ်ခတ်စေခဲ့တဲ့ အဖြစ်အပျက်တစ်ခုပါ။ ဒါပေမယ့် ထက်တို့လို နိုင်ငံရေးကို စိတ်ဝင်စားတဲ့ လူငယ်တွေအနေနဲ့ ဒီတော်လှန်ရေးရဲ့ သင်ခန်းစာတွေကို သေချာလေ့လာဖို့ လိုတယ်။ "တော်လှန်ရေး" ဆိုတာ လှပတဲ့ စကားလုံးတစ်ခုဖြစ်ပေမယ့်၊ တကယ့်လက်တွေ့မှာ အမှားအယွင်းတွေ၊ ဆုံးရှုံးမှုတွေနဲ့ ပြည့်နေတတ်တယ်ဆိုတာကို နားလည်ထားရမယ်။

ထက်တို့ရဲ့ နိုင်ငံမှာလည်း အခုလို ခက်ခဲတဲ့ကာလမျိုးမှာ တော်လှန်ရေးတွေ၊ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးတွေအကြောင်း ပြောနေကြတယ်။ ဒီတော့ အောက်တိုဘာတော်လှန်ရေးကနေ ရတဲ့ သင်ခန်းစာတွေဟာ ထက်တို့အတွက် အရမ်း အရေးကြီးတယ်။ အာဏာရလာတဲ့ ခေါင်းဆောင်တွေက ပြည်သူတွေကို ပေးထားတဲ့ ကတိတွေအတိုင်း တကယ်လုပ်ပါ့မလား၊ မတူညီတဲ့အမြင်တွေကို လက်ခံပါ့မလား၊ အာဏာရှင်ဆန်တဲ့ လမ်းကြောင်းကို သွားပါ့မလား စတဲ့ မေးခွန်းတွေက ထက်တို့ ရင်ထဲမှာ အမြဲရှိနေရမယ်။

ဘယ်လိုတော်လှန်ရေးပဲဖြစ်ဖြစ် နောက်ဆုံး ပန်းတိုင်က ပြည်သူတွေရဲ့ ကောင်းကျိုး၊ တကယ့် ငြိမ်းချမ်းရေးနဲ့ တိုးတက်ရေးဖြစ်ဖို့ အရေးကြီးတယ်။ အဲဒီအတွက်ဆိုရင် မျှော်လင့်ချက်တွေနဲ့ မီးထိုးပြီး အာဏာရလာတဲ့သူတွေက အတိတ်က အမှားတွေကို သင်ခန်းစာယူပြီး ရှေ့ဆက်ဖို့က အရေးအကြီးဆုံးပဲ။ တော်လှန်ရေးဆိုတာ ရိုးသားတဲ့ ပြည်သူတွေရဲ့ သွေးနဲ့ချွေးနဲ့ တည်ဆောက်ထားတာဖြစ်လို့၊ ဒီသွေးနဲ့ချွေးတွေ အလဟဿ မဖြစ်ရအောင် ထက်တို့အားလုံး သတိထားပြီး လှုပ်ရှားကြရမယ်။ ထက်လည်း အဲဒီလိုပဲ ယုံကြည်တယ်။