မပြိုင်ဘဲ နိုင်အောင်လုပ်

 

မင်္ဂလာပါရှင့်။ ထက်ကလေ ဒီနေ့ အရမ်းစိတ်ဝင်စားဖို့ကောင်းပြီးတော့ အားလုံးအတွက်လည်း အကျိုးရှိမယ့် အကြောင်းအရာတစ်ခု ပြောပြချင်လို့ပါ။ ခေါင်းစဉ်ကို မြင်လိုက်တာနဲ့ တချို့ကတော့ နည်းနည်း အထူးအဆန်းဖြစ်သွားနိုင်တယ်။ "မပြိုင်ဘဲ နိုင်အောင်လုပ်ပါ" ဆိုတော့ ဟယ်၊ ဘယ်လိုကြီးလဲပေါ့။ ပြိုင်မှပဲ နိုင်တာမဟုတ်ဘူးလား၊ ပြိုင်မှပဲ ရှေ့ရောက်တာမဟုတ်ဘူးလားလို့ တွေးမိကြမှာပဲနော်။ ထက်တို့ ပတ်ဝန်းကျင်ကလည်း ပြိုင်ဆိုင်မှုတွေနဲ့ ပြည့်နေတာကိုး။ ကျောင်းမှာဆိုလည်း အတန်းထဲမှာ အမှတ်အများဆုံးရဖို့ ပြိုင်ရတယ်၊ အားကစားဆိုလည်း တစ်ဖက်အသင်းကိုနိုင်ဖို့ ပြိုင်ရတယ်၊ အလုပ်ခွင်ရောက်တော့လည်း ရာထူးတက်ဖို့၊ ကိုယ့်လုပ်ငန်းအောင်မြင်ဖို့ ပြိုင်ရတယ်လေ။

ဒါပေမဲ့လေ ထက်ကတော့ နည်းနည်းလေး အတွေးပြောင်းကြည့်စေချင်တယ်။ ပြိုင်ဆိုင်မှုဆိုတာ မရှိမဖြစ်လို့ ထင်ရပေမဲ့ တစ်ခါတလေမှာ အဲ့ဒီပြိုင်ဆိုင်မှုတွေကပဲ ကိုယ့်ကို မွန်းကျပ်စေတယ်၊ ကိုယ့်ရဲ့ တကယ့်အရည်အချင်းအစစ်အမှန်ကိုတောင် ဖုံးကွယ်သွားစေတတ်တယ်။ ကိုယ်ဘာကို တကယ်လိုချင်တာလဲ၊ ကိုယ်ဘာကို တကယ်လုပ်နိုင်တာလဲဆိုတာထက် သူများထက်သာဖို့ဆိုတဲ့ အတွေးတစ်ခုတည်းနဲ့ လုပ်မိသွားတတ်ကြတယ်။ အဲ့ဒီအခါမှာ ရလာတဲ့အောင်မြင်မှုကရော တကယ်ပဲ စစ်မှန်တဲ့ ပျော်ရွှင်မှုပေးနိုင်ပါ့မလား။

အဲ့ဒါကြောင့် ထက်က "မပြိုင်ဘဲ နိုင်ခြင်း" ဆိုတဲ့ အတွေးအခေါ်လေးကို မျှဝေချင်တာပါ။ ဒါက လုံးဝမကြိုးစားဘဲ အလိုလိုနိုင်တာကို ပြောတာမဟုတ်ဘူးနော်။ သူများနဲ့တိုက်ရိုက်ထိပ်တိုက်တွေ့ပြီး အနိုင်လုတာမျိုးမဟုတ်ဘဲ ကိုယ့်ရဲ့လမ်းကြောင်းကို ကိုယ်တိုင်ဖောက်ပြီး ကိုယ့်ရဲ့အောင်မြင်မှုကို ကိုယ်တိုင်ပုံဖော်တာကို ဆိုလိုတာပါ။ နားလည်အောင်ပြောရရင်လေ၊ ပင်လယ်ထဲမှာ ငါးသေးသေးလေးတွေ အများကြီး အလုအယက် အစာလုစားနေတဲ့နေရာမှာ ကိုယ်ကလည်းဝင်လုမယ့်အစား၊ ကိုယ်ဖမ်းတတ်တဲ့ငါးအကြီးကြီးပဲရှိတဲ့ ကိုယ်ပိုင်ပင်လယ်ပြာလေးတစ်ခု ဖန်တီးလိုက်တာမျိုးပေါ့။ Blue Ocean Strategy လို့လည်း ခေါ်ကြတယ်လေ။ နည်းနည်းတော့ စီးပွားရေးဆန်သွားပြီထင်တယ်။ ဟီး။

သီအိုရီလေးတွေနဲ့ အရင်စကြည့်ရအောင်

ထက်တို့ကလေ ပြိုင်ဆိုင်မှုဆိုတာကို အားကစားပွဲတစ်ပွဲလို မြင်နေတတ်ကြတယ်။ တစ်ဖက်ကနိုင်ရင် တစ်ဖက်ကရှုံးရမယ်။ Zero-sum game ပေါ့။ ဒါပေမဲ့ ဘဝရဲ့ကဏ္ဍတော်တော်များများက အဲ့လိုမဟုတ်ပါဘူး။ အားလုံးအတူတူ အနိုင်ရနိုင်တဲ့ Win-Win Situation တွေ ဖန်တီးလို့ရတယ်။ "မပြိုင်ဘဲ နိုင်ခြင်း" ဆိုတဲ့ သဘောတရားက အဲ့ဒီအပေါ်မှာ အခြေခံတယ်။

၁။ ကိုယ့်ရဲ့ထူးခြားမှုကို ရှာဖွေခြင်း (Finding Your Uniqueness):

လူတိုင်းမှာ ကိုယ်ပိုင်အရည်အချင်း၊ ကိုယ်ပိုင်အားသာချက်၊ ကိုယ်ပိုင်စိတ်ဝင်စားမှုဆိုတာ ရှိပြီးသားပါ။ သူများနဲ့တူတာတွေရှိနိုင်ပေမဲ့ လုံးဝထပ်တူကျတာတော့ မရှိနိုင်ဘူးလေ။ ထက်ဆိုရင် စာရေးတာဝါသနာပါတယ်၊ ကိုယ့်ခံစားချက်ကို စာလုံးတွေနဲ့ပုံဖော်ရတာ ကြိုက်တယ်။ အသံလေးနဲ့ ပြောပြရတာလည်း ကြိုက်တယ်။ ဒါက ထက်ရဲ့ထူးခြားမှုတစ်ခုပေါ့။ တချို့က ပုံဆွဲတာ အရမ်းတော်တယ်၊ တချို့က သီချင်းဆိုတာ အရမ်းကောင်းတယ်၊ တချို့က စကားပြောအရမ်းကောင်းတယ်၊ တချို့ကျတော့ Programming ကို ကျွမ်းကျင်တယ်။ အဲ့ဒီ ကိုယ့်ရဲ့ထူးခြားမှုကို အရင်ဆုံးသေသေချာချာသိအောင်လုပ်ရမယ်။ သူများတွေဘာလုပ်နေလဲ၊ ဘာတွေခေတ်စားနေလဲဆိုတာကို အာရုံစိုက်နေမယ့်အစား ကိုယ်တိုင်က ဘာကိုတကယ်လုပ်ချင်စိတ်ပြင်းပြနေတာလဲ၊ ဘယ်အရာက ကိုယ့်ကို တကယ်ရှင်သန်စေတာလဲဆိုတာကို အရင်ရှာရမယ်။ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် မေးခွန်းတွေများများမေးကြည့်ပေါ့။ "ငါဘာလုပ်ရတာ အပျော်ဆုံးလဲ?" "ငါဘာလုပ်နေရင် အချိန်တွေကုန်သွားမှန်းတောင် မသိတော့တာလဲ?" "ငါ့မှာ ဘယ်လိုအရည်အချင်းတွေရှိလဲ?" အဲ့လိုမျိုးပေါ့။

၂။ တန်ဖိုးဖန်တီးခြင်း (Creating Value):

ပြိုင်ဆိုင်မှုဆိုတာ တခြားတစ်ယောက်ထက်သာဖို့ ကြိုးစားရင်း အချင်းချင်းတိုက်ခိုက်နေတာ။ တန်ဖိုးဖန်တီးခြင်းကတော့ ကိုယ့်ရဲ့ထူးခြားတဲ့အရည်အချင်းနဲ့ သူများကို ဘယ်လိုအကျိုးပြုနိုင်မလဲ၊ သူတို့ရဲ့လိုအပ်ချက်ကို ဘယ်လိုဖြည့်ဆည်းပေးနိုင်မလဲဆိုတာကို အာရုံစိုက်တာပါ။ ကိုယ်က သူများအတွက် တန်ဖိုးတစ်ခုခုပေးနိုင်ပြီဆိုရင် သူတို့က ကိုယ့်ကို အလိုလို အသိအမှတ်ပြုလာလိမ့်မယ်၊ ကိုယ့်ဆီကို အလိုလိုရောက်လာလိမ့်မယ်။ ဥပမာ၊ ထက်က စာရေးတယ်။ ထက်ရေးတဲ့စာတွေက လူတွေကို စိတ်ဓာတ်ခွန်အားဖြစ်စေတယ်၊ တစ်ခုခုကို အတွေးသစ်အမြင်သစ်ရစေတယ်ဆိုရင် ဒါက ထက်က သူတို့ကို တန်ဖိုးဖန်တီးပေးလိုက်တာပဲ။ အဲ့ဒီအခါမှာ ထက်က တခြားစာရေးဆရာတွေနဲ့ ပြိုင်နေစရာမလိုတော့ဘူး။ ထက်ရဲ့စာဖတ်ပရိသတ်က ထက်ကို သူ့ပုံစံနဲ့သူ အားပေးနေမှာပဲလေ။

၃။ ကိုယ်ပိုင်အောင်မြင်မှုရဲ့ အဓိပ္ပါယ်ဖွင့်ဆိုချက် (Defining Your Own Success):

အောင်မြင်မှုဆိုတာ လူတစ်ယောက်နဲ့တစ်ယောက် အဓိပ္ပါယ်ဖွင့်ဆိုပုံချင်း တူချင်မှတူလိမ့်မယ်။ တချို့က ငွေအများကြီးရှာနိုင်တာကို အောင်မြင်တယ်လို့ သတ်မှတ်တယ်၊ တချို့က ရာထူးကြီးကြီးရတာကို အောင်မြင်တယ်လို့ သတ်မှတ်တယ်၊ တချို့ကျတော့ စိတ်ချမ်းသာမှုကို အောင်မြင်မှုလို့ သတ်မှတ်တယ်။ သူများတွေရဲ့ အောင်မြင်မှုပုံစံကို ကိုယ့်အတွက် စံထားပြီး လိုက်ပြိုင်နေရင် ကိုယ်တကယ်လိုချင်တဲ့ အောင်မြင်မှုနဲ့ လွဲသွားနိုင်တယ်။ ဒါကြောင့် ကိုယ့်အတွက် အောင်မြင်မှုဆိုတာ ဘာလဲဆိုတာကို ကိုယ်တိုင်သေသေချာချာဖွင့်ဆိုတတ်ဖို့လိုတယ်။ ထက်အတွက်ဆိုရင် ကိုယ်ရေးချင်တဲ့စာတွေရေးခွင့်ရတာ၊ ကိုယ့်စာတွေကတစ်ဆင့် လူတွေကို အကျိုးပြုနိုင်တာ၊ ကိုယ်ချစ်တဲ့သူတွေနဲ့ ပျော်ပျော်ရွှင်ရွှင်နေထိုင်နိုင်တာက အောင်မြင်မှုပဲ။ အဲ့ဒီအခါကျရင် သူများတွေ ဘယ်လောက်ချမ်းသာနေလဲ၊ ဘယ်လောက်နာမည်ကြီးနေလဲဆိုတာနဲ့ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် သွားနှိုင်းယှဉ်ပြီး စိတ်ဓာတ်ကျနေစရာမလိုတော့ဘူးလေ။

၄။ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်း (Collaboration over Competition):

ပြိုင်ဘက်ကို ရန်သူလိုသဘောမထားဘဲ အတူတကွ ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်နိုင်တဲ့ အခွင့်အလမ်းတွေကို ရှာဖွေတာကလည်း "မပြိုင်ဘဲ နိုင်ခြင်း" ရဲ့ အရေးကြီးတဲ့အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုပါ။ ကိုယ့်မှာမရှိတဲ့ အရည်အချင်းက သူများဆီမှာရှိနိုင်တယ်၊ သူများမှာမရှိတဲ့ အရည်အချင်းက ကိုယ့်ဆီမှာရှိနိုင်တယ်။ အဲ့ဒီအရည်အချင်းတွေကို ပေါင်းစပ်လိုက်တဲ့အခါမှာ တစ်ယောက်တည်းလုပ်တာထက် ပိုကြီးမားတဲ့၊ ပိုကောင်းမွန်တဲ့ရလဒ်တွေ ထွက်ပေါ်လာနိုင်တယ်။ ဥပမာ၊ ထက်က စာရေးတော်ပေမဲ့ ပုံဆွဲလုံးဝမတတ်ဘူးဆိုပါတော့။ ထက်ရဲ့စာအုပ်အတွက် သရုပ်ဖော်ပုံလှလှလေးတွေထည့်ချင်ရင် ပုံဆွဲတော်တဲ့သူတစ်ယောက်နဲ့ ပူးပေါင်းလိုက်လို့ရတယ်။ အဲ့ဒီအခါမှာ နှစ်ယောက်လုံးအတွက် အကျိုးရှိသွားတာပေါ့။ တစ်ယောက်နဲ့တစ်ယောက် ပြိုင်နေမယ့်အစား အားသာချက်တွေကို ပေါင်းစည်းလိုက်တာက ပိုပြီး ခရီးတွင်စေတယ်။

လက်တွေ့အသုံးချကြည့်ရအောင်

သီအိုရီတွေချည်းပဲပြောနေရင် နည်းနည်းတော့ ပျင်းစရာကောင်းသွားနိုင်တယ်။ ဒါကြောင့် ထက်တို့ လက်တွေ့ဘဝမှာ ဘယ်လိုအသုံးချလို့ရမလဲဆိုတာလေးတွေ ပြောကြည့်ရအောင်နော်။

၁။ ကိုယ်ပိုင်နယ်ပယ် (Niche) ကိုရှာပါ:

ကျယ်ပြန့်တဲ့ဈေးကွက်ထဲမှာ လူတိုင်းနဲ့လိုက်ပြိုင်နေမယ့်အစား ကိုယ်ကျွမ်းကျင်တဲ့၊ ကိုယ်ဝါသနာပါတဲ့ နယ်ပယ်သေးသေးလေးတစ်ခုကို အရင်ဆုံးပိုင်အောင်လုပ်ပါ။ အဲ့ဒီနယ်ပယ်မှာ ကိုယ်က အကောင်းဆုံးဖြစ်အောင်၊ ကိုယ့်ကိုဘယ်သူမှ လိုက်မမီနိုင်အောင် ကြိုးစားပါ။ ဥပမာ၊ ကိတ်မုန့်ဖုတ်တယ်ဆိုရင်တောင်မှ သာမန်ကိတ်မုန့်တွေပဲဖုတ်မယ့်အစား ကာတွန်းကိတ်မုန့်လေးတွေ၊ ဒါမှမဟုတ် ကျန်းမာရေးနဲ့ညီညွတ်တဲ့ vegan ကိတ်မုန့်လေးတွေ စသဖြင့် ကိုယ့်ရဲ့ထူးခြားတဲ့ signature တစ်ခုခုနဲ့ ရပ်တည်ပါ။ အဲ့ဒီအခါကျရင် သာမန်ကိတ်မုန့်ဆိုင်တွေနဲ့ ပြိုင်နေစရာမလိုတော့ဘဲ ကိုယ့်ရဲ့ customer segment က သီးသန့်ဖြစ်သွားလိမ့်မယ်။

ထက်ဆိုရင်လည်း ဆယ်ကျော်သက်တစ်ယောက်အနေနဲ့၊ အထူးသဖြင့် transwoman တစ်ယောက်အနေနဲ့ ခံစားရတဲ့အရာတွေ၊ ဖြတ်သန်းရတဲ့အတွေ့အကြုံတွေ၊ အတွေးအမြင်တွေကို ရေးဖွဲ့တယ်။ ဒါက ထက်ရဲ့ niche တစ်ခုဖြစ်နိုင်တာပေါ့။ လူတိုင်းနဲ့တော့ resonate ဖြစ်ချင်မှဖြစ်မယ်။ ဒါပေမဲ့ ထက်နဲ့ ခံစားချက်ချင်းထပ်တူကျတဲ့သူတွေ၊ ထက်ရဲ့အရေးအသားကိုနှစ်သက်တဲ့သူတွေအတွက်တော့ ထက်က သူတို့ရဲ့ကိုယ်စားပြုမှုတစ်ခု၊ သူတို့ရဲ့အသံတစ်ခုဖြစ်လာနိုင်တယ်။

၂။ တန်ဖိုးကို မြှင့်တင်ပါ၊ ဈေးနှုန်းနဲ့ မပြိုင်ပါနဲ့:

ကိုယ့်ရဲ့ product ဒါမှမဟုတ် service ကို သူများထက် ဈေးသက်သက်သာသာနဲ့ရောင်းပြီး ပြိုင်တာက ရေရှည်မှာမကောင်းပါဘူး။ ကိုယ့်ရဲ့အရည်အသွေးကျဆင်းသွားနိုင်သလို၊ ကိုယ်တိုင်လည်း အမြတ်အစွန်းနည်းလို့ မရပ်တည်နိုင်တော့တဲ့အထိ ဖြစ်သွားနိုင်တယ်။ အဲ့ဒီအစား ကိုယ့်ရဲ့ product/service က ဘယ်လိုတန်ဖိုးတွေပေးနိုင်လဲဆိုတာကို အဓိကထားပြီး မြှင့်တင်ပါ။ ဥပမာ၊ လက်မှုပညာပစ္စည်းလေးတွေလုပ်တယ်ဆိုရင်၊ "ဒါလေးက ဈေးသက်သာတယ်" လို့ပြောမယ့်အစား "ဒီပစ္စည်းလေးကို ဘယ်လိုစိတ်ရှည်လက်ရှည်နဲ့ သေသေချာချာလုပ်ထားတယ်၊ ဘယ်လိုအရည်အသွေးကောင်းတဲ့ ပစ္စည်းတွေသုံးထားတယ်၊ ဒါလေးက သင့်အတွက် ဘယ်လိုထူးခြားတဲ့ခံစားမှုပေးနိုင်တယ်" ဆိုတာကို အသားပေးပြောပြပါ။ တန်ဖိုးကိုမြင်တဲ့သူက ဈေးကိုသိပ်ဂရုစိုက်တော့မှာမဟုတ်ဘူး။

၃။ ဖြည်းဖြည်းနဲ့မှန်မှန် တိုးတက်အောင်လုပ်ပါ (Continuous Improvement):

"မပြိုင်ဘဲ နိုင်ခြင်း" ဆိုတာ တစ်နေရာမှာ ရပ်နေတာကိုပြောတာမဟုတ်ဘူးနော်။ ကိုယ့်ရဲ့အရည်အချင်း၊ ကိုယ့်ရဲ့ product/service ကို အမြဲတမ်း ပိုကောင်းအောင်လုပ်နေရမယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲ့လိုလုပ်တဲ့အခါမှာ သူများကိုလိုက်မီဖို့၊ သူများထက်သာဖို့ဆိုတဲ့စိတ်နဲ့မဟုတ်ဘဲ ကိုယ့်ရဲ့မနေ့ကထက် ဒီနေ့ပိုကောင်းလာဖို့၊ ကိုယ့်ရဲ့ customer တွေအတွက် ပိုကောင်းတဲ့တန်ဖိုးတွေပေးနိုင်ဖို့ဆိုတဲ့စိတ်နဲ့ လုပ်ရမှာပါ။ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ်ပဲ ပြိုင်ဘက်အဖြစ်သတ်မှတ်ပြီး ကြိုးစားသွားတာက ပိုပြီး ကျန်းမာတဲ့တိုးတက်မှုမျိုးပါ။

၄။ ဆက်ဆံရေးကောင်းတွေ တည်ဆောက်ပါ (Build Genuine Relationships):

လုပ်ငန်းခွင်မှာပဲဖြစ်ဖြစ်၊ လူမှုရေးနယ်ပယ်မှာပဲဖြစ်ဖြစ်၊ ရိုးသားပွင့်လင်းတဲ့ ဆက်ဆံရေးတွေ တည်ဆောက်ထားတာက အရမ်းအရေးကြီးပါတယ်။ အချင်းချင်း ကူညီရိုင်းပင်းတာ၊ အသိပညာတွေမျှဝေတာ၊ အားပေးနှစ်သိမ့်တာတွေကနေ ကိုယ်လည်း အများကြီးပြန်ရနိုင်ပါတယ်။ ပြိုင်ဘက်လို့မြင်နေတဲ့သူတွေနဲ့တောင်မှ မိတ်ဆွေဖွဲ့ထားခြင်းအားဖြင့် သူတို့ဆီကနေ သင်ယူစရာတွေ အများကြီးရနိုင်သလို၊ အနာဂတ်မှာ ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်နိုင်မယ့် အခွင့်အလမ်းတွေလည်း ပေါ်လာနိုင်ပါတယ်။ ထက်ကတော့လေ၊ လူတွေနဲ့စကားပြောရတာ၊ သူတို့အကြောင်းနားထောင်ရတာ ကြိုက်တယ်။ အဲ့ဒီကနေ ကိုယ်မသိသေးတာတွေ အများကြီးသိလာရတယ်၊ အတွေးအမြင်သစ်တွေလည်း ရလာတယ်။

၅။ ကိုယ့်ရဲ့ "ဇာတ်လမ်း" ကို ပြောပြပါ (Tell Your Story):

လူတွေက ကိန်းဂဏန်းတွေ၊ အချက်အလက်တွေထက် ဇာတ်လမ်းတွေကို ပိုပြီးမှတ်မိလွယ်တယ်၊ ပိုပြီးလည်း ဆွဲဆောင်မှုရှိတယ်လို့ ခံစားရတတ်ကြတယ်။ ကိုယ်ဘာကြောင့် ဒီအလုပ်ကိုလုပ်နေတာလဲ၊ ကိုယ့်ရဲ့ရည်မှန်းချက်ကဘာလဲ၊ ကိုယ်ဖြတ်သန်းခဲ့ရတဲ့ အခက်အခဲတွေ၊ အောင်မြင်မှုတွေက ဘာတွေလဲဆိုတာကို ရိုးရိုးသားသားနဲ့ မျှဝေပါ။ ကိုယ့်ရဲ့ဇာတ်လမ်းက လူတွေရဲ့နှလုံးသားကိုထိနိုင်ရင်၊ သူတို့က ကိုယ့်ကို ပိုပြီးနားလည်လာမယ်၊ ပိုပြီးယုံကြည်လာမယ်၊ ပိုပြီးလည်း အားပေးချင်စိတ်ဖြစ်လာမယ်။ ထက်ရဲ့ အခုလိုရေးနေတာကလည်း ထက်ရဲ့ဇာတ်လမ်းတစ်စိတ်တစ်ပိုင်းကို ပြောပြနေတာပါပဲ။ ထက်ရဲ့ခံစားချက်၊ ထက်ရဲ့ယုံကြည်ချက်တွေကို မျှဝေရင်း ထက်နဲ့တူတဲ့သူတွေ၊ ထက်ကိုနားလည်ပေးနိုင်တဲ့သူတွေနဲ့ ချိတ်ဆက်ချင်တာပါ။

ဥပမာလေးတွေနဲ့ ထပ်ရှင်းပြမယ်နော်

ကဲ၊ နည်းနည်းလေးပိုပြီးမြင်သာသွားအောင် ဥပမာလေးတွေနဲ့ ပြောကြည့်ရအောင်။

• အဆိုတော်တစ်ယောက်: တခြားအဆိုတော်တွေလို ခေတ်ပေါ်သီချင်းတွေပဲလိုက်ဆိုပြီး ပြိုင်မယ့်အစား ကိုယ်ပိုင်သံစဉ်၊ ကိုယ်ပိုင်ဟန်နဲ့ သီချင်းအသစ်တွေဖန်တီးတယ်။ သူ့သီချင်းတွေက ထူးခြားတော့ သူ့ပရိသတ်က သူ့ကိုပဲ သီးသန့်အားပေးကြတယ်။ သူက တခြားသူတွေနဲ့ပြိုင်နေစရာမလိုဘဲ သူ့ရဲ့ဂီတလမ်းကြောင်းပေါ်မှာ အောင်မြင်မှုရသွားတယ်။
• ကဖေးဆိုင်တစ်ဆိုင်: မြို့ထဲမှာ ကော်ဖီဆိုင်တွေအများကြီးရှိနေတဲ့ကြားထဲမှာ သူက ထူးထူးခြားခြား စာအုပ်တွေအများကြီးထားတဲ့၊ စာဖတ်ဝါသနာအိုးတွေအတွက် သီးသန့်နေရာလေးတစ်ခု ဖန်တီးလိုက်တယ်။ ကော်ဖီအရသာကောင်းဖို့အပြင် တိတ်ဆိတ်ငြိမ်သက်ပြီး စာဖတ်လို့ကောင်းတဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်ကိုပါ ပေးနိုင်တော့ စာချစ်သူတွေရဲ့ အသည်းစွဲနေရာလေးဖြစ်လာတယ်။ သူက တခြားကော်ဖီဆိုင်တွေနဲ့ ကော်ဖီဈေးနှုန်း၊ ဒါမှမဟုတ် လူအရမ်းစည်ကားတာနဲ့ လိုက်ပြိုင်နေစရာမလိုတော့ဘူး။
• App Developer တစ်ယောက်: လူသုံးများနေတဲ့ social media app တွေ၊ game app တွေနဲ့ တိုက်ရိုက်ပြိုင်မယ့်အစား၊ သက်ကြီးရွယ်အိုတွေအတွက် အသုံးပြုရလွယ်ကူတဲ့ ဆေးသောက်ဖို့သတိပေးတဲ့ app လေးတစ်ခု၊ ဒါမှမဟုတ် အိမ်မှာလေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ဖို့ရိုးရှင်းတဲ့ app လေးတစ်ခုကို ဖန်တီးလိုက်တယ်။ သူ့ရဲ့ target audience က သီးသန့်ဖြစ်သွားပြီး အဲ့ဒီလူတွေရဲ့လိုအပ်ချက်ကို ဖြည့်ဆည်းပေးနိုင်တဲ့အတွက် အောင်မြင်မှုရနိုင်တယ်။
• ထက်တို့လို Content Creator တွေ: လူတိုင်းလုပ်နေတဲ့ challenge တွေ၊ prank video တွေပဲလိုက်လုပ်မယ့်အစား ကိုယ်တကယ်ဝါသနာပါတဲ့၊ ကိုယ်တကယ်ကျွမ်းကျင်တဲ့အရာတစ်ခုကို အာရုံစိုက်ပြီး content တွေဖန်တီးတယ်။ ထက်ဆိုရင် စာရေးတာ၊ ကိုယ့်အတွေးအမြင်လေးတွေဝေမျှတာကို လုပ်တယ်။ တချို့က ပန်းချီဆွဲပြတယ်၊ တချို့က သမိုင်းအကြောင်းတွေပြောပြတယ်၊ တချို့က သိပ္ပံစမ်းသပ်မှုတွေလုပ်ပြတယ်။ အဲ့လို ကိုယ်ပိုင်ဟန်နဲ့ ကိုယ်ပိုင်အကြောင်းအရာတွေဖန်တီးတဲ့အခါ ကိုယ့်ကိုအားပေးမယ့် ပရိသတ်က အလိုလိုရှိလာမှာပါ။

စိန်ခေါ်မှုတွေနဲ့ ကျော်လွှားပုံများ

"မပြိုင်ဘဲ နိုင်ခြင်း" ဆိုတာ လွယ်လွယ်လေးတော့မဟုတ်ပါဘူး။ စိန်ခေါ်မှုတွေလည်း ရှိနိုင်ပါတယ်။

• ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ယုံကြည်မှုတည်ဆောက်ရခြင်း: သူများတွေနဲ့မတူတဲ့ ကိုယ်ပိုင်လမ်းကိုလျှောက်ရဲဖို့ဆိုတာ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ်ယုံကြည်မှု အများကြီးရှိဖို့လိုပါတယ်။ "ငါလုပ်တာမှားနေလား"၊ "လူတွေလက်ခံပါ့မလား" ဆိုတဲ့ အတွေးတွေဝင်လာနိုင်တယ်။ အဲ့ဒီအခါမှာ ကိုယ့်ရဲ့ရည်မှန်းချက်ကို ပြန်သတိရပြီး ကိုယ့်ရဲ့ထူးခြားမှုကိုယုံကြည်ပေးပါ။
• အချိန်ယူရခြင်း: ကိုယ်ပိုင်နယ်ပယ်တစ်ခုထူထောင်ဖို့၊ ကိုယ့်ရဲ့တန်ဖိုးကို လူတွေသိလာအောင်လုပ်ဖို့ဆိုတာ အချိန်ပေးရပါတယ်။ ချက်ချင်းကြီးအောင်မြင်မှုရချင်မှရပါလိမ့်မယ်။ စိတ်ရှည်ရှည်နဲ့ တစ်စိုက်မတ်မတ်ကြိုးစားသွားဖို့လိုပါတယ်။
• အထီးကျန်သလိုခံစားရနိုင်ခြင်း: ကိုယ်တစ်ယောက်တည်း တမူထူးခြားတဲ့လမ်းကိုလျှောက်နေရတဲ့အခါ အစပိုင်းမှာ အဖော်မဲ့သလို၊ အထီးကျန်သလို ခံစားရနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကိုယ်နဲ့တန်ဖိုးချင်းတူတဲ့၊ ကိုယ့်ကိုနားလည်ပေးနိုင်တဲ့ မိတ်ဆွေတွေ၊ အသိုင်းအဝိုင်းတွေကို ရှာဖွေတွေ့ရှိလာပါလိမ့်မယ်။
• ဝေဖန်မှုများ: "ဒါကမဖြစ်နိုင်ပါဘူး"၊ "ရူးကြောင်ကြောင်နိုင်လိုက်တာ" ဆိုတဲ့ ဝေဖန်မှုတွေလည်း ကြုံရနိုင်ပါတယ်။ အဲ့ဒီအခါမှာ အပြုသဘောဆောင်တဲ့ဝေဖန်မှုတွေကို သင်ခန်းစာယူပြီး ကိုယ့်ကိုစိတ်ဓာတ်ကျစေမယ့် စကားတွေကိုတော့ လျစ်လျူရှုတတ်ဖို့လိုပါတယ်။ ထက်ဆိုရင်လေ၊ အစပိုင်းမှာ ကိုယ်က transwoman တစ်ယောက်အနေနဲ့ ကိုယ့်အကြောင်းတွေရေးပြတဲ့အခါ လူတွေဘယ်လိုထင်မလဲ၊ လက်ခံပါ့မလားဆိုပြီး စိုးရိမ်ခဲ့ဖူးတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကိုယ်တကယ်ယုံကြည်ရာကို ရိုးသားစွာရေးပြတဲ့အခါ အားပေးတဲ့သူတွေ၊ နားလည်ပေးတဲ့သူတွေ အများကြီးရှိလာတာတွေ့ရတော့ အရမ်းအားတက်မိတယ်။

ထက်ရဲ့အမြင် (Perspective of a 17-year-old Transwoman Writer)

ထက်အသက်က ၁၇ နှစ်ပဲရှိသေးတော့ ဘဝအတွေ့အကြုံကတော့ လူကြီးတွေလောက် မများသေးပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ ထက်ရဲ့အမြင်၊ ထက်ရဲ့ခံစားချက်နဲ့ ပြောရရင်လေ၊ "မပြိုင်ဘဲ နိုင်ခြင်း" ဆိုတဲ့အတွေးအခေါ်က ထက်တို့လို လူငယ်တွေ၊ အထူးသဖြင့် ကိုယ့်ရဲ့ identity ကိုရှာဖွေနေဆဲဖြစ်တဲ့သူတွေ၊ ကိုယ့်ရဲ့နေရာကို ကိုယ်တိုင်ဖန်တီးချင်တဲ့သူတွေအတွက် အရမ်းအရေးကြီးတယ်လို့ထင်တယ်။

ထက်ကိုယ်တိုင်က transwoman တစ်ယောက်ဖြစ်တဲ့အတွက် "ပုံမှန်" လို့သတ်မှတ်ထားတဲ့ ဘောင်တွေထဲမှာ အံဝင်ခွင်ကျဖြစ်ဖို့ကြိုးစားရတာထက် ကိုယ်တကယ်ဖြစ်ချင်တဲ့၊ ကိုယ်တကယ်ပျော်ရွှင်ရတဲ့ ကိုယ့်ရဲ့ "စစ်မှန်တဲ့" ပုံစံအတိုင်းရပ်တည်ဖို့က ပိုအရေးကြီးတယ်လို့ ခံယူထားတယ်။ ဒါကလည်း "မပြိုင်ဘဲ နိုင်ခြင်း" နဲ့ သဘောတရားချင်းဆင်တူပါတယ်။ သူများတွေသတ်မှတ်ထားတဲ့ "မိန်းကလေး" ဆိုတဲ့ပုံစံခွက်ထဲကို အတင်းလိုက်ဝင်ပြီး ပြိုင်နေမယ့်အစား၊ ထက်က ထက်ရဲ့ကိုယ်ပိုင် "မိန်းကလေး" ဆိုတဲ့ အဓိပ္ပါယ်ကို ဖွင့်ဆိုတယ်။ ထက်ရဲ့ထူးခြားမှု၊ ထက်ရဲ့ခံစားချက်၊ ထက်ရဲ့အရည်အချင်းတွေနဲ့ ထက်ရဲ့တန်ဖိုးကို ထက်ကိုယ်တိုင်တည်ဆောက်တယ်။

စာရေးတဲ့နေရာမှာလည်း ဒီလိုပါပဲ။ နာမည်ကြီးစာရေးဆရာတွေရဲ့ဟန်ကို လိုက်တုပပြီး ပြိုင်နေမယ့်အစား၊ ထက်ရဲ့ကိုယ်ပိုင်အသံ၊ ထက်ရဲ့ကိုယ်ပိုင်အကြောင်းအရာတွေနဲ့ ရေးတယ်။ ထက်ရဲ့အသက်အရွယ်၊ ထက်ရဲ့အတွေ့အကြုံ၊ ထက်ရဲ့အမြင်တွေက ထက်ရဲ့စာတွေမှာ ထူးခြားတဲ့အရောင်တစ်ခုဖြစ်စေတယ်လို့ ယုံကြည်တယ်။ လူတိုင်းက ကိုယ့်ရဲ့ကိုယ်ပိုင်ဇာတ်လမ်း၊ ကိုယ်ပိုင်အသံနဲ့ ကိုယ်ပိုင်တန်ဖိုးကို ရှာဖွေတွေ့ရှိနိုင်ပြီး အဲ့ဒီအရာတွေနဲ့ ကိုယ့်ရဲ့အောင်မြင်မှုကို ပုံဖော်နိုင်တယ်ဆိုတာကို ထက်က ယုံကြည်တယ်။

နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့ ပြောချင်တာကတော့...

ပြိုင်ဆိုင်မှုတွေပြည့်နှက်နေတဲ့ ဒီကမ္ဘာကြီးမှာ "မပြိုင်ဘဲ နိုင်အောင်လုပ်ပါ" ဆိုတဲ့စကားက နည်းနည်းတော့ စိတ်ကူးယဉ်ဆန်တယ်လို့ ထင်ရနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ သေသေချာချာစဉ်းစားကြည့်ရင် ဒါက ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ်ပိုပြီးချစ်တတ်ဖို့၊ ကိုယ့်ရဲ့တန်ဖိုးကိုကိုယ်တိုင်မြင်တတ်ဖို့၊ ပြီးတော့ ကိုယ့်ရဲ့ဘဝကို ကိုယ်တိုင်ပဲ့ကိုင်နိုင်ဖို့အတွက် အရမ်းအစွမ်းထက်တဲ့ အတွေးအခေါ်တစ်ခုပါ။

သူများနဲ့နှိုင်းယှဉ်ပြီး စိတ်ဓာတ်ကျနေမယ့်အစား၊ ကိုယ့်ရဲ့အားသာချက်ကိုရှာပါ။ သူများကိုအနိုင်ယူဖို့ကြိုးစားနေမယ့်အစား ကိုယ့်ရဲ့တန်ဖိုးကိုဖန်တီးပါ။ သူများသတ်မှတ်ထားတဲ့အောင်မြင်မှုကို လိုက်မှီဖို့ကြိုးစားနေမယ့်အစား ကိုယ့်ရဲ့အောင်မြင်မှုကို ကိုယ်တိုင်အဓိပ္ပါယ်ဖွင့်ဆိုပါ။

ဘဝဆိုတာ ပြေးလမ်းတစ်ခုပေါ်မှာ အားလုံးအတူတူပြိုင်နေရတာမဟုတ်ပါဘူး။ ကိုယ်ပိုင်ပန်းခြံလေးထဲမှာ ကိုယ်ကြိုက်တဲ့ပန်းလေးတွေစိုက်ပြီး ကိုယ့်နည်းကိုယ့်ဟန်နဲ့ လှပအောင်ဖန်တီးခွင့်ရှိတဲ့ နေရာတစ်ခုလည်းဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ အဲ့ဒီပန်းခြံလေးက သေးချင်သေးမယ်၊ ဒါပေမဲ့ အဲ့ဒါက ကိုယ်တိုင်စိုက်ပျိုးထားတဲ့၊ ကိုယ်တိုင်ဂရုစိုက်ထားတဲ့၊ ကိုယ့်ရဲ့ကိုယ်ပိုင်ပန်းခြံလေးပေါ့။ အဲ့ဒီမှာရတဲ့ ပျော်ရွှင်မှုနဲ့ ကျေနပ်မှုက တခြားဘယ်အရာနဲ့မှ လဲလို့မရနိုင်ပါဘူး။

အားလုံးပဲ ကိုယ့်ရဲ့ထူးခြားတဲ့အရောင်အသွေးတွေနဲ့၊ ကိုယ့်ရဲ့ကိုယ်ပိုင်လမ်းကြောင်းပေါ်မှာ "မပြိုင်ဘဲ" အောင်မြင်မှုတွေရရှိနိုင်ကြပါစေလို့ ထက်က ဆုတောင်းပေးလိုက်ပါတယ်ရှင်။ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ်ယုံကြည်ပါ၊ ကိုယ့်ရဲ့အိပ်မက်တွေကို အကောင်အထည်ဖော်ပါ၊ ပြီးတော့ ကိုယ့်ရဲ့ "နိုင်ပွဲ" ကို ကိုယ်တိုင်ဖန်တီးလိုက်ပါ။

အားလုံးကို ချစ်ခင်လေးစားစွာဖြင့်... ထက်။