ညံ့နေတာလား ဒါမှမဟုတ် စမှတ်တွေ မတူတာလား

"နင်က အရမ်းတော်တာပဲနော်" "နင် ဘာလို့ ဒီလောက် တော်နေရတာလဲ" ဒီလိုစကားတွေ ထက်ကို ပြောဖူးတဲ့သူတွေ အများကြီးပါပဲ။ ထက်လည်း အမြဲတမ်း ပြန်ဖြေပါတယ်။ "ထက် သူများတွေ ကစားနေတုန်းက စာဖတ်ခဲ့လို့၊ စာကြည့်ခဲ့လို့၊ စာသင်ခဲ့လို့ပါ" လို့။ တကယ်တော့ ထက်က ငယ်ငယ်ကတည်းက စာအုပ်တွေကြားမှာ ပိုပြီး ပျော်ခဲ့ရသူပါ။ ကစားဖော်တွေနဲ့ ဆော့ကစားတာထက် စာအုပ်တစ်အုပ်ကို ဖက်ပြီး ဖတ်နေရတာက ထက်အတွက် ပိုပြီး ပျော်စရာကောင်းခဲ့တယ်။

တစ်ခါတလေကျတော့လည်း ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် မေးမိတယ်။ "ငါ ဘာလို့ သူများတွေထက် ညံ့နေတာလဲ" ဆိုပြီးတော့။ အထူးသဖြင့် ကိုယ်အရမ်းလေးစားရတဲ့၊ ကိုယ့်ထက် အသက်နည်းနည်းကြီးတဲ့ သူတွေနဲ့ နှိုင်းယှဉ်မိတဲ့အခါမျိုးပေါ့။ ဒါပေမဲ့ ထက်တစ်ယောက်တည်းပဲ ဒီလိုတွေးဖူးတာ မဟုတ်ဘူးဆိုတာ ထက်သိပါတယ်။ အဲဒါက ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ လူတိုင်းမှာ မတူညီတဲ့ စမှတ်တွေ ရှိနေလို့ပါပဲ။

---

ထက်ရဲ့ စမှတ်

ထက်က အသက် ၁၇ နှစ်ရှိပြီဖြစ်တဲ့ Transwoman တစ်ယောက်ပါ။ ငယ်ငယ်ကတည်းက စာဖတ်ဝါသနာပါပြီး နိုင်ငံရေး၊ သိပ္ပံ၊ သမိုင်း၊ အမျိုးသမီးအရေး စတဲ့ ဘာသာရပ်တွေကို စိတ်ဝင်စားခဲ့တယ်။ ထက်ရဲ့ပတ်ဝန်းကျင်မှာ စာဖတ်ခြင်းကို အားပေးတဲ့မိဘတွေရှိခဲ့တာက ထက်ရဲ့ ကံကောင်းခြင်းလို့ ပြောလို့ရပါတယ်။ ထက်ရဲ့ မိဘတွေက ထက်ကို စာအုပ်မျိုးစုံ ဝယ်ပေးခဲ့တယ်။ စာအုပ်ဆိုင်ကို ခေါ်သွားပြီး ကြိုက်ရာစာအုပ်ရွေးခိုင်းတယ်။ အဲဒီလိုနဲ့ ထက်ဟာ စာအုပ်တွေကြားမှာ ကြီးပြင်းလာခဲ့ရတယ်။

သူငယ်ချင်းတွေ ကာတွန်းကားကြည့်နေချိန်၊ ဂိမ်းဆော့နေချိန်မျိုးမှာ ထက်ကတော့ စာအုပ်တစ်အုပ်နဲ့ အချိန်ကုန်နေတတ်တယ်။ အဲဒီအချိန်တုန်းကတော့ ထက် ကိုယ့်ဘာသာကိုယ် ဘာကြောင့် ဒီလိုဖြစ်နေလဲဆိုတာ သေချာ မသိခဲ့ဘူး။ သူငယ်ချင်းတွေနဲ့ ပေါင်းဖို့၊ ဆော့ဖို့ ပိုပြီး မဝါသနာပါဘူး။ တစ်ယောက်တည်း စာဖတ်ရတာကို ပိုပြီး နှစ်သက်တယ်။ တစ်ခါတလေကျတော့လည်း သူငယ်ချင်းတွေလို လွတ်လွတ်လပ်လပ် ဆော့ချင်တယ်။ ဒါပေမဲ့ စာအုပ်တစ်အုပ်ကို ကိုင်လိုက်တာနဲ့ အခြားကိစ္စတွေအားလုံးကို မေ့ပြီး စာအုပ်ထဲမှာ နစ်မြောသွားတတ်တယ်။

---

လူတိုင်းရဲ့ စမှတ်

တစ်ယောက်ချင်းစီမှာ မတူညီတဲ့ စမှတ်တွေရှိတယ်ဆိုတာ ဘာကိုဆိုလိုတာလဲ။ ထက်ပြောချင်တာက လူတိုင်းဟာ မတူညီတဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်တွေ၊ မတူညီတဲ့ အခွင့်အလမ်းတွေ၊ မတူညီတဲ့ ပံ့ပိုးမှုတွေနဲ့ ကြီးပြင်းလာခဲ့ကြရတယ် ဆိုတာပါပဲ။

ဥပမာအားဖြင့် ထက်ရဲ့ မိဘတွေက စာဖတ်ခြင်းကို အားပေးခဲ့လို့ ထက်က စာအုပ်တွေနဲ့ နီးစပ်ခဲ့ရတယ်။ Laptop, Desktop, Phone အကုန်ပေါ့နော်။ second တောင်မဟုတ်။ အသစ်ဝယ်ပေးတဲ့အထိ ပံ့ပိုးမှုရှိခဲ့တာ။ တချို့ကလေးတွေကျတော့ မိဘတွေက စာဖတ်ဖို့ အားမပေးနိုင်တာမျိုး၊ ဒါမှမဟုတ် စာအုပ်ဝယ်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိတာမျိုးတွေ ရှိနိုင်တယ်။ တချို့ကလေးတွေကျတော့ အိမ်မှာ ဆော့စရာ၊ လုပ်စရာတွေ အများကြီးရှိနေလို့ စာဖတ်ဖို့ အချိန်မရတာမျိုးလည်း ဖြစ်နိုင်တယ်။ ဒါ့အပြင် တချို့ကလေးတွေကတော့ မွေးရာပါ ဉာဏ်ရည်ဉာဏ်သွေး ထူးချွန်ကြပြီး တချို့ကတော့ ပုံမှန်သာ ရှိနိုင်တယ်။

ဒီအချက်အလက်တွေအားလုံးက လူတစ်ယောက်ချင်းစီရဲ့ စမှတ် တွေကို ကွဲပြားစေတာပဲ။

---

နှိုင်းယှဉ်ခြင်းရဲ့ သတိထားစရာများ

ထက်က တော်တယ်လို့ လူတွေ ပြောကြပေမဲ့ ထက်လည်း တချို့ကိစ္စတွေမှာ ညံ့ဖျင်းတတ်ပါတယ်။ ဥပမာအားဖြင့်၊ လူမှုဆက်ဆံရေးမှာ ထက်က သိပ်မကျွမ်းကျင်ပါဘူး။ စာအုပ်တွေနဲ့ အချိန်ကုန်ခဲ့ရတာများလို့ လူအများနဲ့ ပြောဆိုဆက်ဆံရာမှာ အခက်အခဲရှိတတ်တယ်။ ဒီအချက်ကို ထက်ကိုယ်တိုင်လည်း သိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒါကို ထက်က အားနည်းချက်တစ်ခုလို့ မမြင်ပါဘူး။ လူတိုင်းက ကိုယ့်အားသာချက်၊ အားနည်းချက်နဲ့ကိုယ်ပဲ။

တခြားသူတွေနဲ့ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် နှိုင်းယှဉ်တဲ့အခါမှာ အဲဒီလူရဲ့ စမှတ်ကိုပါ ထည့်သွင်းစဉ်းစားဖို့က အရမ်းအရေးကြီးပါတယ်။ ကိုယ်က သူတို့လို မဖြစ်နိုင်တာ၊ ဒါမှမဟုတ် သူတို့လောက် မတော်တာဟာ ကိုယ်ညံ့လို့ မဟုတ်ဘဲ၊ ကိုယ်နဲ့သူတို့ရဲ့ စမှတ်တွေက ကွဲပြားနေလို့ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

---

ကိုယ့်ရဲ့ စမှတ်ကို လက်ခံခြင်း

ကိုယ်ဘယ်နေရာက စခဲ့လဲဆိုတာကို သိရှိနားလည်တာက ရှေ့ဆက်လျှောက်လှမ်းဖို့အတွက် အခြေခံအုတ်မြစ်တစ်ခုပါပဲ။ ထက်က စာဖတ်ခြင်းကို ငယ်ငယ်ကတည်းက ဝါသနာပါခဲ့တဲ့ စမှတ်ကနေစခဲ့သလို တခြားသူတွေမှာလည်း သူတို့ရဲ့ ကိုယ်ပိုင်စမှတ်တွေ ရှိကြမှာပါ။

ကိုယ့်ရဲ့ စမှတ်ကို လက်ခံပြီး အဲဒီကနေ ဘယ်လို ဆက်ပြီး တိုးတက်အောင် လုပ်မလဲဆိုတာက ပိုပြီး အရေးကြီးပါတယ်။ ထက်က လူမှုဆက်ဆံရေးမှာ အားနည်းတာကို သိတော့ ဘယ်လို တိုးတက်အောင် လုပ်ရမလဲဆိုတာကို စဉ်းစားတယ်။ စာအုပ်တွေ ဖတ်ပြီး လေ့လာတယ်။ လူမှုရေးလှုပ်ရှားမှုတွေမှာ ပါဝင်ပြီး လူတွေနဲ့ ပိုမို ထိတွေ့ဖို့ ကြိုးစားတယ်။

---

ရှေ့ဆက်လျှောက်လှမ်းခြင်း

တကယ်လို့ ကိုယ်က သူများတွေထက် ညံ့နေတယ်လို့ ခံစားရတယ်ဆိုရင် အရင်ဆုံး မေးခွန်းထုတ်ရမှာက "ကိုယ်နဲ့ သူတို့ရဲ့ စမှတ်တွေ ဘာတွေ ကွာခြားနေလဲ" ဆိုတာပါပဲ။

• ပတ်ဝန်းကျင်: ကိုယ်ကြီးပြင်းလာခဲ့တဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်က ကိုယ့်ကို ဘယ်လို ပုံဖော်ပေးခဲ့လဲ။
• အခွင့်အလမ်း: ကိုယ့်မှာ သူတို့လို အခွင့်အလမ်းတွေ ရခဲ့လား။
• ပံ့ပိုးမှု: ကိုယ့်ကို ပံ့ပိုးပေးမယ့်သူတွေ ရှိခဲ့လား။

ဒီမေးခွန်းတွေရဲ့ အဖြေတွေကို ရှာဖွေပြီးတာနဲ့ ကိုယ့်ရဲ့ အားသာချက်၊ အားနည်းချက်တွေကို ပိုမို သိရှိလာပါလိမ့်မယ်။

---

ကိုယ်ပိုင်လမ်းကြောင်း ဖော်ဆောင်ခြင်း

ထက်က Transwoman တစ်ယောက်ဖြစ်တဲ့အတွက် လူမှုရေးအရ ကြုံတွေ့ရတဲ့ အခက်အခဲတွေလည်း ရှိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီအရာတွေက ထက်ကို ပိုပြီးတော့ ကြိုးစားချင်စိတ်တွေ ဖြစ်စေတယ်။ ထက်က ကိုယ့်ရဲ့ လိင်စိတ်ခံယူမှုကြောင့် ဘယ်တော့မှ နောက်မကျဘူးဆိုတာကို သက်သေပြချင်တယ်။ အမျိုးသမီးတစ်ယောက်အနေနဲ့ နိုင်ငံရေး၊ သိပ္ပံ၊ သမိုင်း၊ အမျိုးသမီးအရေး စတဲ့ ဘာသာရပ်တွေမှာ ပိုမို လေ့လာပြီး အသိပညာတွေ ဖြန့်ဝေပေးချင်တယ်။

ထက်ပြောချင်တာက ကိုယ့်ရဲ့ စမှတ်က ဘယ်လိုပဲဖြစ်ပါစေ၊ ကိုယ့်ရဲ့ ပန်းတိုင်ကို သေချာသတ်မှတ်ပြီး ကြိုးစားရင် ဘယ်အရာမဆို ဖြစ်မြောက်နိုင်တယ် ဆိုတာပါပဲ။ သူများနဲ့ နှိုင်းယှဉ်ပြီး စိတ်ဓာတ်ကျမနေပါနဲ့။ ကိုယ့်ရဲ့ ကိုယ်ပိုင်လမ်းကြောင်းကို ကိုယ်တိုင် ဖော်ဆောင်ပါ။

---

ကိုယ်ပိုင် အောင်မြင်မှု တိုင်းတာခြင်း

အောင်မြင်မှုဆိုတာ တစ်ယောက်နဲ့တစ်ယောက် မတူညီပါဘူး။ တချို့အတွက် ပိုက်ဆံအများကြီး ရှာနိုင်တာက အောင်မြင်မှုဖြစ်နိုင်သလို တချို့အတွက်တော့ ပညာတတ်ဖြစ်တာက အောင်မြင်မှု ဖြစ်နိုင်တယ်။

ထက်အတွက် အောင်မြင်မှုဆိုတာ ကိုယ်ချမှတ်ထားတဲ့ ပန်းတိုင်တွေကို ရောက်အောင် ကြိုးစားပြီး ကိုယ်ပိုင် တန်ဖိုးတွေကို မြှင့်တင်နိုင်တာ ပါပဲ။ ထက်က ငယ်ငယ်ကတည်းက စာရေးဆရာမတစ်ယောက် ဖြစ်ချင်ခဲ့တာ။ အခု ထက်ရေးတဲ့ စာတွေကို လူတွေ ဖတ်ပြီး အကျိုးရှိတယ်ဆိုရင် ဒါက ထက်အတွက် အောင်မြင်မှုပါပဲ။

---

နောက်ဆုံး စကား

ထက် ရွယ်တူ သူငယ်ချင်းတွေလည်း ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ညံ့တယ်လို့ ထင်နေတာမျိုးတွေ ရှိနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ထက်တို့အားလုံးမှာ ကိုယ်ပိုင် အားသာချက်တွေ၊ အားနည်းချက်တွေ ရှိကြတယ်။ ဘယ်သူမှ ပြီးပြည့်စုံတဲ့သူ မရှိပါဘူး။ အရေးကြီးတာက ကိုယ့်ရဲ့ အားသာချက်တွေကို ပိုမို မြှင့်တင်ပြီး အားနည်းချက်တွေကို လက်ခံတတ်ဖို့ပါပဲ။

ပြီးတော့ ကိုယ့်ရဲ့ စမှတ်ကို လက်ခံပါ။ အဲဒီကနေစပြီး ကိုယ်လိုချင်တဲ့ ပန်းတိုင်ဆီကို လှမ်းလျှောက်ပါ။ တခြားသူတွေနဲ့ နှိုင်းယှဉ်ပြီး ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် နစ်မွန်းအောင် မလုပ်ပါနဲ့။ ကိုယ်က ကိုယ်ပဲ။ ကိုယ့်ရဲ့ ကိုယ်ပိုင် တန်ဖိုးတွေနဲ့ လင်းလက်နေတဲ့ ကြယ်တစ်ပွင့်ပဲဆိုတာကို မမေ့ပါနဲ့။

ထက်တို့အားလုံး ကြိုးစားကြရအောင်နော်။ ကိုယ်ပိုင်လမ်းကြောင်းပေါ်မှာ ကိုယ်ပိုင်အောင်မြင်မှုတွေကို ဖော်ဆောင်ကြရအောင်။

---